cfr jUn 1984 dy idn BfrqI PLOj ny drbfr sfihb, akfl qKLq sfihb aqy drjnF gurduafiraF ‘qy hmlf kr ky hjLfrF iswKF df Gfx kIqf, gurduafrf eImfrqF dI byhurmqI kIqI, ZfhIaF aqy iswKF dy sfry irkfrz qy hor afrkfeIv cuwk ky lY geI . ies df iewko iek mksd iswKF nUM ieh sbk dyxf sI ik Auh gLulfm hn qy hfkm AunHF dI pCfx (Drm, klcr, ihstrI qy iPLlfsPLI dI) hI nhIN blik AunHF df nfmo-insLfn vI KLqm kr skdy hn . ies ny iswKF ivc roh pYdf kIqf .

iswK qF aTHfrvIN sdI dy jLflm hfkmF (aorMgjLyb, PLrKLsIar, jLkrIaf, mIr mMnU, aihmd sLfh durfnI) qoN nhIN sn muwky qy ieMdrf gFDI qF AunHF dy mukfbly ivc iek inwkf ijhf hAUaf sI . drbfr sfihb ‘qy hmlf iswKF ny cYlMj vjoN ilaf aqy kuJ hI mhIinaF ivc ieMdrf gFDI nUM sjLf dy idqI . rfjIv gFDI ihMdUaF nUM iswKF dy iKLlfPL BVkf ky Auh Bfrq df prfeIm minstr qF bx igaf pr CyqI hI Aus df vI Brm tuwt igaf ik Auh iswKF nUM nfsqo-nfbUd kr skygf .

BfvyN Bfrq srkfr ny srkfrI mjLdUrF dI mdd nfl (sLfied drbfr sfihb coN luwty pYsy nfl) akfl qKLq sfihb dI eImfrq qF bxvf leI sI qy akfl qKLq sfihb dy pujfrI ikrpfl isMG qoN jLYl isMG nUM ‘muafPL’ vI krvf ilaf sI, pr rfjIv gFDI nUM hr vyly iswKF df zr hI KfeI jFdf sI . ies kr ky Aus ny purfxy kfrqUsF (irvfieqI akflI lIzrF) nUM vrqx dI plfn bxfeI . Aus ny 11 mfrc 1985 dy idn lONgovfl, tOhVf, bfdl qy pMj hor akflI afgU irhf kr idqy . ies sfrI cfl ipwCy pMjfb df nvF gvrnr arjn isMh sI . Aus ny akflIaF nUM sUby dI vfgzor sMBflx df lflc dy ky Brmf ilaf sI . ienHF idnF ivc arjn isMh ny blvMq isMG sulqfnpurI, surjIq isMG brnflf, rfmUMvflIaf qy mnjIq Kihrf nUM afpxy nyVy lY afdf . ienHF nUM cMzIgVH dy pRo[ aqr isMG aqy ipRQIpfl isMG kpUr dI mdd hfisl sI . ienHF sfiraF ny arjn isMh nfl rl ky iswKF dIaF kurbfnIaF nUM imwtI ivc imlf ky pMjfb dI ‘gwdI’ hfisl krn dI plfn bxfeI . ies plfn hyT cMd iek mfmUlI ijhIaF mMgF mMnx df idKfvf kr ky (mMnIaF nhIN sn) ienHF lIzrF nUM pMjfb sUby dI hkUmq sONp ky iswKF nUM dbfAux vfsqy ienHF nUM PLslI btyrF nUM vrqx dI cfl sI . ienHF ny pihlF qF bfdl qy tOhVf nUM vI nfl rlfAux dI koisLsL kIqI pr jd Auh ienHF nUM pUrI qrHF iPLwt nf bYTy qF ienHF ny hrcMd isMG lONgovfl nUM Psf ilaf . lONgovfl iek anpVH pr clfk sfD hox dy bfvjUd isafsI clfkIaF qoN jfxUM nhIN sI ies kr ky Auh CyqI hI ienHF lUMbVF dI cfl ivc af igaf . ienHF Aus nUM corI corI rfjIv gFDI nfl imlf vI idqf aqy idnF nhIN blik imMtF ivc hI ‘smJOqf’ vI krvf idqf . kmfl dI gwl qF ieh hY ik ies DoKy dI nf sfbk cIPL minstr bfdl qy nf sLRomxI kmytI pRDfn tOhVf nUM hI iBxk peI . ienHF ny vI ies ‘smJOqy’ nUM aKLbfrF ivc hI piVaf . ienHF hlkf ijhf pRotYst qF kIqf pr iPr cup kr ky Gr bYT gey .

rfjIv-lONgovfl smJOqf ivc kI nhIN sI ?:

anMdpur sfihb dy mqy nUM mMnx dI koeI gwl nhIN sI.

ies ivc BfrqI afeIn dI dPLf 25 hyT iswKF nUM ‘ihMdU’ afKx vflI md KLqm krn df ijLkr qk nhIN sI.

ies ivc jylHF ivc bYTy hjLfrF bygunfh iswKF dI irhfeI df koeI aYlfn nhIN sI .

ies ivc 5000 DrmI PLOjIaF vfsqy koeI aYlfn nhIN sI .

ies ‘c pfxIaF, BfKVf-nMgl ibjlI plFtF, nMgl PLYktrI nUM pMjfb dy hvfly krn df ijLkr qk nhIN sI.

ies ivc afl ieMzIaf gurduafrf aYkt dI koeI gwl nhIN sI .

ies ivc PLOj ivc iswKF dI BrqI dy koty dI koeI gwl nhIN sI .

ies ivc hirafxf, ihmFcl qy rfijsQfn ivcly pMjfbI boldy ielfikaF dI koeI gwl nhIN sI .

ies ivc hirafxf, ihmFcl qy rfijsQfn ivc pMjfbI dI pVfeI qy hor shUlqF dO koeI gwl nhIN sI .

ies ivc PLOj vwlO cuwk ky KVI ‘iswK rYPLrYNs lfiebryrI’ qy hor dsqfvyjL moVn dI koeI gwl nhIN sI .

ies ivc ‘KLUnI nvMbr’ 1984 ivc iswKF dy kqlyafm krn vfilaF nUM koeI sjLf dyx dI gwl nhIN sI . ienF kqlF, ryp, jLulm df isLkfr hyey lokF dy muafvjLy dI koeI gwl nhIN sI . ies ivc ienHF kqlyafm ivc sLfiml kFgrsI vjLIrF nUM htfAux jF sjLf dyx bfry koeI gwl nhIN sI . hor qF hor rfjIv ny ienHF kqlyafmF nUM ‘dMgy’ kih ky iswKF nUM ienHF kqlF dy brfbr dy ‘dosLI’ grdfinaf sI (dMigaF ivc dovyN iDrF ‘dosLI’ huMdIaF hn).

ies c ‘KLUnI nvMbr’ 1984 c iswKF dy kqlyafm krn afeIaF kfql BIVF qoN afpxy afp nUM bcfAux vfsqy ‘mukblf’ krn vfly iswKF ‘qy cl rhy mukwdimaF rUpI jLulm nUM KLqm krn bfry vI kuJ nhIN sI .

sLromxI akflI dl ny 1982 ivc Drm XuwD morcy ivc 45 mMgF rKIaF sn qy AunHF ivcoN iek mMg vI nhIN sI mMnI geI .

pr ies sLrmnfk ‘smJOqy’ ivc Aultf iswKF AuWqy hyT ilKy jLulm hoey sn:

pMjfb rIpyrIan sUbf hY aqy ies dy pfxIaF ‘qy ies df hI hwk hY . pr ies sLrmnfk smJOqy hyT rfijsQfn nUM pMjfb df 55 qoN 65 % pfxI muPLq idqf jfxf sI . (rfijsQfn nUM ipCly koty coN bcdf pfxI dyx vfsqy 1985 ivc aMimRqsr qy gurdfspur dIaF nihrF bMd kr idqIaF geIaF sn) . dUjy pfsy rfijsQfn dy kfnUMn muqfibk iswK qF kI pMjfbI vI rfijsQfn ivc jLmIn nhIN KLrId skdf . (kI ieh ‘iek’ mulk hY ? kI ies nfl PLYzrl ZFcy nUM KLqrf nhIN ? kI ieh nslvfd nhIN?) .

hirafxf df pNjfb dy pfxIaF ‘qy koeI hwk nhIN qy akflI dl ny sqluj-Xmnf ilMk nihr dy iKLlfPL hI qF morcf sLurU kiqf sI . pr ies sLrmnfk ‘smJOqy’ ivc 15 agsq 1986 qk sqluj-Xmnf ilMk nihr "hr hflq ivc" bxf ky dyx dI gfrMtI idqI geI sI .

ies sLrmnfk ‘smJOqy’ ivc ieh vI gfrMtI sI ik cMzIgVH pMjfb nUM dyx bdly 107 ipMzF dI jLmIn hirafxf nUM idqI jfvygI (hirafxf ivcly pMjfbI boldy ielfky moVn dI QF hor 107 ipMz hirafxf nUM dyx dI gfrMtI sI .

ies sLrmnfk ‘smJOqy’ muqfibk ibjlI, pfxI qy hor sUbfeI qfkqF Aultf sYNtr nUM sONp idqIaF geIaF sn . ies muqfibk qF QIn zYm dI ibjlI ‘qy vI hirafxf qy rfijsQfn df hwk mMn ilaf igaf sI .

ies smJOqy mgroN surjIq isMG brnflf ny srkfr bxfeI qy rfjIv gFDI nUM KLusL krn vfsqy 30 aprYl 1986 dy idn drbfr sfihb ‘qy hmlf kIqf qy mgroN rbYro nUM pulIs cIPL lf ky hjLfrF iswK sLhId vI kIqy .

ieh smJOqf isrPL sLrmnfk hI nhINN blik pMjfb ‘qy iek hor jLulm sI qy ies nUM mnjLUr krnf pMQ qy pMjfb nfl gLdfrI sI . (sLfh muhMmd dy lPLjLF ivc) ieh qF ieMj sI:

GroN gey PLrMgI dy mfrny nUM sgoN kuMjIaF hwQ PVf afey

ies sLrmnfk smJOqf rUpI gLdfrI dy ijLMmydfr sn: blvMq isMG sulqfnpurI, surjIq isMG brnflf, pRo[ aqr isMG aqy ipRQIpfl isMG kpUr . ienHF ny hrcMd isMG lONgovfl nUM afpxy hwQF ivc lY ilaf qy Aus qoN ies sLrmnfk hyTI ‘qy dsqKLq krvf ley . ho skdf hY ik Aus nUM pqf hI nf hovy ik ies ivc kI iliKaf hY qy jF Aus ny iksy asr, dbfa, zr, lflc, blYkmyilMg (Aus ivc sLfied koeI ‘ieKLlfkI’ kmjLorI hI hovy) hyT ies gunfh ‘qy dsqKLq kIqy sn .

iswK Drm ƒ Éqm krn dI koiÈÈ krn vfly, qy ies dy duÈmxF dy hwQ dI qlvfr bxn vfly, pgVIDfrIaF df nfmo-inÈfn ËrUr imt jfvygf.

bIqy idn stfr tI[vI[ vwloN iek sIrIal ivc iswK srUp dI qOhIn kIqy jfx df kuJ icr crcf cilaf sI. pr ijvyN iswK afgU kiraf krdy hn, ieh crcf vI cfr idn dIaF ÉbrF mgroN sdf vfsqy ÉfmoÈ kr idwqf igaf hY.qvfrIÉ ieh vI ilKygI ik iswKF ivc mrd vI Éqm ho gey sn jo guMzf tI[vI[ ƒ nwQ nhI sn pf sky.
iswK kOm dI qkrIbn sfrI (do-cfr ƒ Cwz ky) lIzriÈp df duKFq ieh hY ik pihlF qF ieh QuV-akly hn (kpUr isMG dy lÌËF ivc 'stUipz/bUJV iswK`). ienHF ƒ pqf hI nhIN lgdf ik iswKF nfl iks QF 'qy Dwkf ho irhf hY; iswKF ƒ Éqm krn vfsqy ikwQy sfiËÈF guMdIaF jf rhIaF hn; ÊYr-iswKF df guwJf hiQafr iswKF ƒ ikvyN mfr irhf hY; iswK duÈmx iswK adfiraF ivc ikvyN dfiÉl, hfvI qy kfbË qk ho rhy hn; iswKI df grfÌ hyTF ƒ iljfx vfsqy sfry iswK ivroDI iks qrIky nfl iekwTy aYkÈn krdy hn, vÊYrf?
dUjf jy iswK cODrIaF ƒ pqf lg jfvy ik iswK Drm 'qy koeI vwzf hmlf ho igaf hY qF AunHF dI ÉfihÈ huMdI hY ik Aus bfry crcf nf hI CyiVaf jfvy. pr jd koeI iswK ivdvfn jF koeI srkrdf ÈÉs Aus Dwky jF sfiËÈ bfry bol pvy qF iek awD iswK cODrI hlkf ijhf ibafn Cwz dyNdy hn. ieh ibafn eynf kmËor huMdf hY ik ies df koeI asr nhIN huMdf. pr prkfÈ isMG bfdl DVy dy cODrI qF vwzy hmly mgroN vI nhIN boldy qy jF iPr byhd murdf ijhf ibafn dy dyNdy hn qy jy Bfjpf qoN zrdf bfdl GurkI mfr dyvy qF dUjy idn hI afpxf ibafn bdl dyNdy hn jF byhwd nrm kr dyNdy hn.
Bfjpf cODrI suÈmf svrfj ny guru arjn sfihb dI ÈhIdI dy sbMD ivc cMdU dy rol bfry Êlq ibafnI kIqI qF bfdlky cODrI qF cup rihxy hI sn; pr Èrm dI gwl qF ieh hY ik (gurivMdr isMG Èfmpurf ƒ Cwz ky) tOhVf DVy dy bcy-Kucy akflIaF dI Ëbfn ƒ vI lkvf mfr igaf. jd afr[aYs[aYs[ dy sudrÈn ny iswKI dy inafrfpx aqy ies dI hoNd 'qy hmlf kIqf qF vI bfdlky 'akflI` nfmrdF qy byÊYrqF vFg cup kr gey (kI ieh akflI aKvfAux dy kfbl hn?). jd afr[aYs[aYs[ ny skUlF ivc 'bMdy mfqrm` df aYNtI iswK gIq gfAux dI gwl kIqI qF avqfr isMG mwkV pihlF qF bVHikaf pr agly idn hI Aus ny Quk ky cwt ilaf qy guru dI golk 'qy clx vfly skUlF ivc afr[aYs[aYs[ df gfxf/Bjn guaf ilaf.
eynI kU ÊYrq hY bfdlikaF dI! rfj nfQ jo mrËI bolI jfvy, azvfnI jo mrËI bkI jfvy, sudrÈn ijMnf mrËI Ëihr PYlfvy, pr, bfdlikaF ƒ koeI Ìrk nhIN pYNdf. AunHF dy aMdr df iswK mr cukf hY, AunHF dy aMdr df mrd nfmrd bx cukf hY; AunHF dy aMdr df iensfn imwtI ho cukf hY; AunHF dI rUh byjfn ho cukI hY; Auh isrÌ imwtI dy bfvy hn jo boldy nhIN, ihldy nhIN, kMbdy nhIN, roNdy nhIN (hsdy vI nhIN), socdy nhIN, aihsfs nhIN krdy; Èfied Auh pwQr hn, somnfQ mMdr dy buqF vFg AunHF ivc jfn qF hY hI nhIN, Ërf-mfsf lÊiËÈ vI nhIN hY.
ÈRomxI kmytI ny aKOqI 'sihjDfrI` bfry iek-rfey (srb sMmqI) nfl mqf pfs kr ky 'iswK dI qfrIÌ` (ihMdI ivc 'pRIBfÈf`) bfry mq pfs kIqf, pr bfdl dy vkIl Xfr mwqyvfl dy puwqr ny Auh vI bdl idwqI (ÈRomxI kmytI dy vkIl jd rfDfsuafmI muKI dy irÈqydfr hox qF iehI hoxf sI). eyzI byÈrmI dI hrkq bfry GtIaf qoN GtIaf bMdf vI soc nhIN sI skdf. pr bfdlikaF ny ies gunfh ƒ vI pihlF qF 'shI` ikhf qy kfÌI dyr aVy rhy ik hfeI kort ivc AuhI hlÌnfmf pyÈ kIqf hY jo mqf pfs kIqf igaf sI. kmIngI dI vI koeI hwd huMdI hY; byhXfeI df vI koeI imafr huMdf hY; byeImfnI df vI koeI ihsfb huMdf hY; byÊYrqI df vI koeI drjf huMdf hY, bydIn dy vI Èfied kuJ qF asUl huMdy hoxgy (asUl qF kMjrF/rMzIaF/vysvfvF dy vI huMdy hn) pr jfpdf hY ik bfdlikaF kol ienHF ivcoN kuJ vI nhIN hY.
hux stfr tI[vI[ qy iswKI srUp dI qOhIn df crcf cilaf hY. mjfl hY ik iksy bfdlky ny koeI ibafn vI idwqf hovy. sB jfxdy hn ik stfr tI[ vI[ bfdl dI 'rUh, idl qy idmfÊ dy mfilkF` afr[ aYs[ aYs[ aqy Bfjpf vfilaF df hY. Auh hr iek sIrIal ivc iswKF 'qy hmlf krdy hn; iswK ikrdfr ƒ GtIaf qy nIvF dsdy hn; iswK df mËfk AuzfAuNdy hn. jy hor nf ho sky qF Auh hr sIrIal ivc Gto-Gt iek iswK dI DI df ivafh ihMdU nfl ËrUr krdy hn qy iPr Aus iswK koloN mMdr ivc pUjf krvfAuNdy hn. ieh gwl isrÌ mOjUdf sIrIal dI nhIN. 'gRihsqI` hY jF 'quJ sMg pRIq lgfeI`; 'dys myN inklf cFd hY` jF 'iKcVI` jF 'rI-imks` jF koeI hor. koeI sIrIË vI hovy, Aus ivc iswK Drm 'qy hmlf ËrUr huMdf hY. ËI tI[vI aqy dUjy tI[vIË[ vfly qF kdy-kdy iswKI 'qy hmly krdy hn pr stfr vfly qF hr sIrIal ivc hr hflq ivc, ibnF ËrUrq qoN hI, iek iswK pfqr lY afAuNdy hn qy Aus dI byieËqI krdy hn. stfr tI[vI[ 'qy koeI afeItm pfs hI qF huMdI hY jy Aus ivc iek awD aYNtI iswwK sIn ËrUr hovy vrnf Aus ƒ rwd kr idwqf jFdf hY.
stfr tI[vI[ ieh sfrf kuJ soc smJ ky, pUrI plfinMg nfl, kr irhf hY. Aus ƒ pqf hY ik iswK afgUaF ƒ akl nhIN qy ienHF 'ÈyrF dI ÌOj dy gDy jrnYlF` ƒ kuJ vI pqf nhIN lgxf. Auh ieh vI jfxdf hY ik kuJ iswK afgU do-cfr idn ibafn Cpvf ky cup ho jfxgy; nhIN qF Auh iswKF koloN nMgIaF ikrpfnF nfl jlUs kZvf ky tI[vI[ dIaF ÉbrF ivc nMgIaF ikrpfnF lihrfAuNdy iswK idKf ky dunIaF ivc iswKF ƒ 'dihÈqgrd` idKf dyxgy. ieh ikrpfnF kdy cldIaF nhIN huMdIaF.
(ienHF qlvfrF nfl kdy iksy Ëflm, iswK duÈmx/inMdk dI DOx nhIN lfhI jFdI, ieh isrÌ iswKF ƒ dihÈqgrd idKfAux vfsqy kwZIaF/kZvfeIaF jFdIaF hn; qy jF iPr injI ivroDIaF jF ienHF qoN vKry ivcfr rwKx vfly iswKF 'qy cldIaF hn. aKOqI dsm gRMQ dy ivroDIaF vfsqy qF ieh qlvfrF clf/clvf skdy hn pr jy iswKI 'qy jF guru sfihbfn 'qy hmlf hovy qF ieh qlvfrF imafnF ivc hI jfm ho jFdIaF hn. ieh qlvfrF zf: idlgIr dy iÉlfÌ qF cl skdIaF hn pr ipÈOrf isMG, guirMdr mfn, hrjoq Aubfrfey, mklfAUz, ÉuÈvMq isMG, afÈUqoÈ, rfm rhIm, sudrÈn, azvfnI, rfj nfQ, suÈmf svrfj dy iÉlfÌ nhIN). AuNÖ jd pulIs/sI[afr[pI[/ÌOj igRÌqfr krn afvy jF koeI guNMzf grup awgoN zFgF hI kwZ lvy qF ieh Bwjx ligaF sfh vI nhIN lYNdy. (ieh kuJ nvMbr 2007 ivc biTMzf ivc hoieaf vI sI).
aijhf jfpdf hY ik iswK duÈmxF ny lwB ilaf hY ik iswKF ivc mrdfngI Éqm ho geI hY. ienHF dy lIzr ivk cuky hn qy Drm Cwz cuky hn. kdy iswK dUjy df Drm bcfAuNdy sI pr aj afpxy Drm 'qy hmly vyK ky aMdr vV ky kuMzy mfr lYNdy hn. prmjIq isMG srnf DVf jF ismrnjIq isMG mfn jF kuJ hor Ërf mfsf boldy hn pr bfdl grup ny qF 'loeI hI lfh idwqI` hY. jfpdf hI nhIN sfÌ ids irhf hY ik bfdlky iswKI ƒ nÌrq krn lg pey hn. keI vfr qF lgdf hY ik bfdl qF afp AuiswK” lÌË ƒ vI nÌrq krdf hY; Aus ƒ iswKI nfl Èfied afr[aYs[aYs[ qoN vI vD nÌrq hY. Auh iswK duÈmx inrMkfrIaF, rfDfsuafmIaF, nfmDfrIaF, afÈUqoÈIaF dI srprsqI krdf hY (hux lg irhf hY ik Aus ny srsf vfly sfD nfl vI ÉuÌIaf smJOqf kr ilaf hY). ies dI iek imsfl Aus dy iek qfËf kfrnfmy ivcoN nËr afAuNdI hY. Auh Bgq isMG dy nF 'qy qF iËlHf vI, bs stYNz vI qy qy eyarport vI qy keI hor kuJ vI bxf skdf hY (Bgq isMG dy nF 'qy 40 adfiraF dy nF rKy gey hn); pr bfbf bMdf isMG bhfdr, BfeI bfË isMG, BfeI jIvn isMG (jYqf), BfeI mnI isMG, BfeI boqf isMG - grjf isMG, BfeI suwKf isMG - mihqfb isMG, BfeI qfrU isMG, nvfb kpUr isMG, BfeI jwsf isMG afhlUvflIaf, BfeI jwsf isMG rfmgVHIaf, hrI isMG nlvf, akflI PUlf isMG, Èfm isMG atfrIvflf Aus ƒ Bgq isMG qoN GtIaf, Coty qy hIxy jfpdy hn ijnHF dy nF 'qy iek-iek vI adfrf nhIN bx skdf. keI vfr qF ieh vI jfpdf hY ik bfdl ƒ guru sfihbfn vI Bgq isMG vÊYrf qoN Coty jfpdy hn; Aus ny qF gurUaF dy nF 'qy vI koeI Xfdgfr nhIN bxfeI. kFgrsI cIÌ minstr kYptn amirMdr isMG ny 2005 ivc cmkOr, ÌqihgVH, mukqsr, qrnqfrn, KzUr vÊYrf ivc iswKF dIaF XfdgfrF bxfeIaF sn pr bfdl ny iek vI Xfdgfr srkfr vloN, nhIN bxfeI (Aus ny 1999 ivc anMdpur sfihb ivc Kflsf hYrItyj kMplYks bxfAuxf ÈurU kIqf sI pr Aus dy nF 'qy sfied 200 kroV rupY hVp kIqy jf cuky hn qy bixaf kuJ vI nhIN). hF bfdl dI ÈRomxI kmytI ny guru gRMQ sfihb dy nF 'qy ÌqihgVH ivc XUnIvristI bxfAuxI ÈurU kIqI ijs ƒ pihlF Drm prcfr dy nF 'qy ÈurU kIqf igaf pr mgroN Drm df nF Auzf idwqf igaf. hflF ik ies 'qy pYsf ÈRomxI kmytI dy Drm pRcfr ÌMz 'coN lfieaf igaf hY. hor qF hor ies df trst bxf ky ÈromxI kmytI ƒ isrÌ pYsf Krcx df hwk idqf hY bfkI hwk Aus trst kol hn ijs dy mYNbrF ivcoN muK iek 1984ivc drbfr sfihb 'qy hmlf krn vfsqy dsqÉq krn vflf, iek rfDfsuafmI df kuVm qy qIjf mMdrF ivc hvn qy pUjf krn vflf hY, Xfin ik ienHF ivc asl ivc iswK Èfied koeI vI nhIN. XUnIvristI `qy pYsf Drm pRcfr df aqy mflk iswKI dy duÈmx. pYsf Drm df mlkIaq iswK duÈmxF dI; nF Drm prcfr df qy kfrvfeIaF iswKI nfl duÈmxI dIaF. ieh isrÌ bfdl hI kr skdf hY.
hux jd stfr tI[vI[ dI guMzfgrdI dI gwl sfhmxy afeI hY qF bfdl df piqqF (piqq df mfanf hY: Auigiraf hoieaf” qy bfdl dl ivc hux vwzI igxqI 'piqqF` dI hY) df dl jF Aus dI afr[aYs[aYs dIaF hdfieqF nfl clx vflI ÈRomxI kmytI pMQk ihqF dI rfKI kI krygI. Auh stfr tI[vI[ `qy Dfrf 295 df kys ikwQy bxfvygI. bfdl srkfr qF byaMq dy gl ivc PwtI ltkfAux `qy dyÈ DRoh df kys bxfvygI. srsy vfly sfD iKlfÌ muËfhrf krn vfilaF ƒ jylF ivc suwtygI. keI vfr jfpdf hY ik jy koeI afr[aYs[aYs vflf jF Bfjpf df cODrI iksy bfdlky dI DI df ryp vI kr jfvy qF ieh kihxgy ik 'asIN ieh mslf aMdr bYT ky hwl kr lvFgy, adflq ivc jfx dI vI loV nhIN.`
bIqy hÌqy pRkfÈ isMG bfdl ny aYlfx kIqf sI ik kUikaF dy ipMzF ivc AunHF dIaF XfdgfrF bxfeIaF jfxgIaF. Èfied myrI gwl kuJ lokF ƒ cuBvIN jfpy pr ieh swc hY ik ienHF kUikaF, ijnHF dIaF XfdgfrF bxfAux dI gwl bfdl ny khI hY, Auh kuJ buwcVF ƒ kql krn kr ky ÌFsI cVHfey gey sn. ieh buwcV ivcfry ÊrIb dilq lok sn ijhVy rotI Éfiqr nOkrIaF kr rhy sn. AunHF dI bjfie buwcVKfnf KolHx vfilaF 'qy hmlf kIqf huMdf qF Èfied ienHF kUikaF nfl hmdrdI jfieË huMdI, pr bygunfh, ÊrIb, dilqF (buwcV hI shI) df kql krn vfly lokF dI Xfdgfr df koeI quk nhIN bxdf. AuNÖ kI bfdl ny kdy bMdf isMG bhfdr, BfeI bfË isMG (sUbydfr srihMd), BfeI Ìqih isMG (sUbydfr smfxf), nvfb kpUr isMG, BfeI jIvn isMG (jYqf), BfeI mnI isMG, BfeI boqf isMG - grjf isMG, BfeI suwKf isMG - mihqfb isMG, BfeI qfrU isMG, nvfb kpUr isMG, BfeI jwsf isMG afhlUvflIaf, BfeI jwsf isMG rfmgVHIaf, hrI isMG nlvf, akflI PUlf isMG, Èfm isMG atfrIvflf dI vI kdy Xfdgfr bxfeI hY. Auh qF rfm isMG kUky dI Xfdgfr bxfAux vfsqy ipMzF dy ipMz aYkuafier kr ky AujfVx vfsqy hukm jfrI kr skdf hY, pr iek ÈhId iswK vfsqy gurduafrf bxfAux leI cfr knfl ËmIn qk dyx ƒ iqafr nhIN.
21 jnvrI 2009 ƒ suKbIr jd drbfr sfihb igaf qF Aus ƒ 'isropf` dyx vfsqy drbfr sfihb dy gRMQI AuT KVy hoey aqy gurU gRMQ sfihb qoN vI vD adb idwqf. ies qoN vD Èrmnfk gwl ienHF GtIaf gRMQIaF vfsqy hor kI ho skdI sI (cyqy rhy ik ieh hrkq qF aMgryËF vyly iksy pujfrI ny vI nhIn sI kIqI). hF ies qoN iek gwl sfÌ ho jFdI hY ik bfdl ny drbfr sfihb ƒ vI akflI pfrtI df dÌqr bxf ilaf hY. ieh iswKI nfl Ëulm dI ieMqhf nhIN qF hor kI hY.
bfdl ny afr[ aYs[ aYs[ ƒ AuvyN hI afpxy afkf bxfieaf hoieaf hY ijvyN (mhfrfjf) rxjIq isMG ny zogiraF (iDafn isMh, gulfb isMh, hIrf isMh) aqy ihMdUsqfn dy bRfhmxF (lfl isMh, qyjf isMh) ƒ bxfieaf sI qy ieh pMjfb qy iswKI nfl AuhI krngy jo zogiraF qy bRfhmxF ny rxjIq isMG dI slqnq nfl kIqf sI.
aj hflq ieh hY ik bfdl ny akflI dl, pMjfb srkfr, ÈRomxI kmytI, akfl qÉq sfihb, dbfr sfihb, Drm pRcfr kmytI, iswK XUnIvristI, gurduafry sfry afpxI (aMdrlI) jybH ivc pf ley hn aqy bfdl afp Bfjpf dI jybH ivc hY. afpxy Éfndfn ivc iek cIÌ minstrI rwKx vfsqy bfdl ny pMQ ƒ ihMdU mUlvfdIaF qy dihÈqgrdF kol vyc idwqf hY. eynI inwkI qy ingUxI cIË dI kImq bfdl ny pMQ ƒ vyc ky idwqI hY.
ies sB kuJ ƒ vyK ky aihsfs huMdf hY ik bfdl dy huMidaF iswKF ƒ duÈmx dI loV nhIN hY. byÊYrq hn aijhy afgUaF dy ipCy clx vfly pgVIDfrI, bfdlky akflI (drasl akflI nhIN ienHF ƒ msMdf, mhMqF, rfm rfey, DIr mwl, ipRQI cMd, inrMkfrIaF vÊYrf dy vfirs kihxf vDyry TIk hY).
jy ieMÖ hI irhf qF klH ƒ qvfrIÉ khygI ik bfdl iswK kOm ƒ nfsqo nfbUd krn ivc kfmXfb ho igaf qy iswK (kI AunHF ƒ 'iswK` khogy?) cupcfp Aus dy ipwCy cldy rhy.
hflfq vyK ky jfpdf hY ik CyqI hI qvfrIÉ ilKygI ik iswK Drm guru nfnk sfihb ny ÈurU kIqf sI qy ieh isrÌ sfZy kU pMj sO sfl iËMdf irhf qy iÌr jd ies kOm ivc sUJ, ÊYrq, hXf, eImfn, qfkq, mrdfngI, bhfdrI, ihMmq, dlyrI, juraq Éqm ho geI qF iswKF ivc iek bfdl pYdf hoieaf ijs dI axQk jdojihd sdkf ieh Drm hOlI-hOlI qvfrIÉ dy nkÈy qoN imt igaf.
mYN ieh lyK ZihMdI klf dI soc nfl nhIN iliKaf. mYN qF sdf cVHdI klf ivc rihMdf hF. mYN ies lyK rfhIN iswKF ƒ asl pMQ doKIaF qoN bc ky pMQ dy inrflfpx ƒ bcfAux vfsqy vMgfrnf cfhuMdf sI. iswK Drm jd qk dunIaF kfiem hY, Éqm nhIN hovygf, ieh vfihgurU df Drm hY. ies Drm ƒ Éqm krn dI koiÈÈ krn vfly qy ies dy duÈmxF dy hwQ dI qlvfr bxn vfly pgVIDfrIaF df nfmo-inÈfn ËrUr imt jfvygf.

   bMglf sfihb qy sonf lfAuxf gunfh hY

ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਡਾ: ਹਰਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਦਿਲਗੀਰ ਨੇ ਦਿੱਲੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਵੱਲੋਂ ਬੰਗਲਾ ਸਾਹਿਬ ’ਤੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਪਤਰੇ ਚਾੜ੍ਹਨ ਦੇ ਐਲਾਨ ਨੂੰ ਸਿੱਖ ਵਿਰੋਧੀ ਕਾਰਵਾਈ ਕਿਹਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ ’ਤੇ ਸੋਨਾ ਚੜ੍ਹਾਉਣਾ ਨਾ ਤਾਂ ਧਾਰਮਿਕ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਕੌਮ ਦੇ ਭਲੇ ਵਿਚ ਹੈ ਉਹ ਵੀ ਉਦੋਂ ਜਦ ਕਿ ਇਸ ਸਮੇਂ ਜਦ ਕੌਮ ਇਕ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਸੰਕਟ ਵਿਚੋਂ ਲੰਘ ਰਹੀ ਹੈ। ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਬੁੱਤ ਨਹੀਂ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਵਾਸਤੇ ਸਜਾਇਆ ਜਾਵੇ; ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਇਲਾਹੀ ਬਾਣੀ ਦਾ ਕੀਰਤਨ ਕਰਨ, ਗੁਰੂ ਦੀ ਸਿਖਿਆ ਦਾ ਪਰਚਾਰ ਕਰਨ ਅਤੇ ਕੌਮੀ ਭਲਾਈ ਦੇ ਕਾਰਜ ਕਰਨ ਵਾਸਤੇ ਹਨ। ਮੰਦਰ ਅਤੇ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਵਿਚ ਫਰਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਗੁਰਦੁਆਰੇ ’ਤੇ ਸੋਨਾ ਚੜ੍ਹਾਉਣਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ, ਪੁਜਾਰੀ ਜਮਾਤ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਸਿੱਖ ਵਿਰੋਧੀ ਹੱਥਾ ਵਿਚ ਖੇਡਣ ਵਾਲੀ ਕਾਰਵਾਈ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ’ਤੇ ਚੜ੍ਹਾਏ ਸੋਨੇ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਨ ਦੀ ਸੋਚ ਨਾ ਬਣਾਇਆ ਜਾਵੇ। ਉਥੇ ਲਾਇਆ ਸੋਨਾ ਵੀ ਸਿੱਖੀ ਅਸੂਲਾਂ ਦੇ ਉਲਟ ਹੈ। ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਗੁਰੁ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਨੂੰ ਸੋਨੇ ਦਾ ਮੰਦਰ ਬਣਾ ਦਿਤਾ ਜੋ ਗੁਰੂ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਨਾਲ ਧੱਕਾ ਹੈ। ਚਾਹੀਦਾ ਤਾਂ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਸੋਨੇ ਨੂੰ ਵੀ ਕੌਮੀ ਭਲਾਈ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਵਾਸਤੇ ਵਰਤ ਲਿਆ ਜਾਵੇ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਸ ਵਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰੀਆ ਸਿੱਖ ਸੰਗਤ ਤੇ ਇਸ ਦਾ ਮੀਡੀਆ, ਅਤੇ ਖ਼ਾਸ ਕਰ ਕੇ ਸਟਾਰ ਟੀ.ਵੀ. ਸਿੱਖੀ ’ਤੇ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਨਵੇਂ ਤੋਂ ਨਵਾਂ ਵਾਰ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ ਤੇ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਪਰਚਾਰ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿਚ ਪਹਿਲੇ ਦਰਜੇ ਦਾ ਟੀ .ਵੀ. ਚੈਨਲ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ। ਅੱਜ ਕੌਮ ਨੂੰ ਪਰਚਾਰ ਦੀ ਬਹੁਤ ਲੋੜ ਹੈ। ਟੀ.ਵੀ., ਰੇਡੀਓ, ਲਿਟਰੇਚਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਤਬਾਹ ਹੋ ਰਹੀ ਜਵਾਨੀ ਤੇ ਅਗਲੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਵੀਹ ਜਾਂ ਪੰਜਾਹ ਕਰੋੜ ਰੁਪੈ ਸੋਨੇ ’ਤੇ ਫੂਕ ਕੇ ਕੌਮ ਨਾਲ ਜ਼ੁਲਮ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਜੇ ਪਰਮਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸਚਮੁਚ ਕੌਮ ਵਾਸਤੇ ਸੰਜੀਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਇਹ ਮੂਰਖਾਨਾ ਕਦਮ ਨਾ ਚੁੱਕੇ। ਗੁਰੁ ਨਾਨਕ ਨੇ ਮਲਕਿ ਭਾਗੋ ਨੂੰ ਭਾਈ ਭਾਗੋ ਬਣਾਇਆ ਸੀ ਪਰ ਇਹ ਕਾਰਵਾਈ ਸਿੱਖੀ ਨੂੰ ਮਲਕ ਭਾਗੋ ਦੀ ਸਿੱਖੀ ਬਣਾਉਣਾ ਹੈ। ਇਹ ਗੁਨਾਹ ਕਰਨ ’ਤੇ ਤਵਾਰੀਖ਼ ਦਿੱਲੀ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਆਗੂਆਂ ਨੂੰ ਮੁਆਫ਼ ਨਹੀਂ ਕਰੇਗੀ।

bRfhmxvfdI mIzIaf iswK Drm df nfmo insLfn imtf dyvygf

ਬੀਤੇ ਦਿਨੀਂ ਸਟਾਰ ਟੀ.ਵੀ. ਵੱਲੋਂ ਇਕ ਸੀਰੀਅਲ ਵਿਚ ਸਿੱਖ ਸਰੂਪ ਦੀ ਤੌਹੀਨ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਦਾ ਕੁਝ ਚਿਰ ਚਰਚਾ ਚਲਿਆ ਸੀ। ਪਰ ਜਿਵੇਂ ਸਿੱਖ ਆਗੂ ਕਰਿਆ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਇਹ ਚਰਚਾ ਵੀ ਚਾਰ ਦਿਨ ਦੀਆਂ ਖ਼ਬਰਾਂ ਮਗਰੋਂ ਸਦਾ ਵਾਸਤੇ ਖ਼ਾਮੋਸ਼ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਤਿਹਾਸ ਇਹ ਜ਼ਿਕਰ ਕਰੇਗਾ ਕਿ ਸਿੱਖਾਂ ਵਿਚ ਮਰਦ ਵੀ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਗਏ ਸਨ ਜੋ ਗੁੰਡਾ ਟੀ.ਵੀ. ਨੂੰ ਨੱਥ ਨਹੀ ਸਨ ਪਾ ਸਕੇ।

ਸਿੱਖ ਕੌਮ ਦੀ ਤਕਰੀਬਨ ਸਾਰੀ (ਦੋ-ਚਾਰ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ) ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਦਾ ਦੁਖਾਂਤ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਪਹਿਲਾਂ ਤਾਂ ਇਹ ਥੁੜ-ਅਕਲੇ ਹਨ (ਕਪੂਰ ਸਿੰਘ ਦੇ ਲਫ਼ਜ਼ਾਂ ਵਿਚ ‘ਸਟੂਪਿਡ/ਬੂਝੜ ਸਿੱਖ’)। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਤਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਲਗਦਾ ਕਿ ਸਿੱਖਾਂ ਨਾਲ ਕਿਸ ਥਾਂ ‘ਤੇ ਧੱਕਾ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ; ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨ ਵਾਸਤੇ ਕਿੱਥੇ ਸਾਜ਼ਿਸ਼ਾਂ ਗੁੰਦੀਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ; ਗੈਰ-ਸਿੱਖਾਂ ਦਾ ਗੁੱਝਾ ਹਥਿਆਰ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਮਾਰ ਰਿਹਾ ਹੈ; ਸਿੱਖ ਦੁਸ਼ਮਣ ਸਿੱਖ ਅਦਾਰਿਆਂ ਵਿਚ ਕਿਵੇਂ ਦਾਖ਼ਿਲ, ਹਾਵੀ ਤੇ ਕਾਬਜ਼ ਤਕ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ; ਸਿੱਖੀ ਦਾ ਗਰਾਫ਼ ਹੇਠਾਂ ਨੂੰ ਲਿਜਾਣ ਵਾਸਤੇ ਸਾਰੇ ਸਿੱਖ ਵਿਰੋਧੀ ਕਿਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਇਕੱਠੇ ਐਕਸ਼ਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਵਗੈਰਾ?

ਦੂਜਾ ਜੇ ਸਿੱਖ ਚੌਧਰੀਆਂ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲਗ ਜਾਵੇ ਕਿ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ‘ਤੇ ਕੋਈ ਵੱਡਾ ਹਮਲਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਖ਼ਾਹਿਸ਼ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਬਾਰੇ ਚਰਚਾ ਨਾ ਹੀ ਛੇੜਿਆ ਜਾਵੇ। ਪਰ ਜਦ ਕੋਈ ਸਿੱਖ ਵਿਦਵਾਨ ਜਾਂ ਕੋਈ ਸਰਕਰਦਾ ਸ਼ਖ਼ਸ ਉਸ ਧੱਕੇ ਜਾਂ ਸਾਜ਼ਿਸ਼ ਬਾਰੇ ਬੋਲ ਪਵੇ ਤਾਂ ਇਕ ਅੱਧ ਸਿੱਖ ਚੌਧਰੀ ਹਲਕਾ ਜਿਹਾ ਬਿਆਨ ਛੱਡ ਦੇਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਬਿਆਨ ਏਨਾ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਦਾ ਕੋਈ ਅਸਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਪਰ ਪਰਕਾਸ਼ ਸਿੰਘ ਬਾਦਲ ਧੜੇ ਦੇ ਚੌਧਰੀ ਤਾਂ ਵੱਡੇ ਹਮਲੇ ਮਗਰੋਂ ਵੀ ਨਹੀਂ ਬੋਲਦੇ ਤੇ ਜਾਂ ਫਿਰ ਬੇਹਦ ਮੁਰਦਾ ਜਿਹਾ ਬਿਆਨ ਦੇ ਦੇਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਜੇ ਭਾਜਪਾ ਤੋਂ ਡਰਦਾ ਬਾਦਲ ਘੁਰਕੀ ਮਾਰ ਦੇਵੇ ਤਾਂ ਦੂਜੇ ਦਿਨ ਹੀ ਆਪਣਾ ਬਿਆਨ ਬਦਲ ਦੇਂਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਬੇਹੱਦ ਨਰਮ ਕਰ ਦੇਂਦੇ ਹਨ।

ਭਾਜਪਾ ਚੌਧਰੀ ਸੁਸ਼ਮਾ ਸਵਰਾਜ ਨੇ ਗੁਰੁ ਅਰਜਨ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਸ਼ਹੀਦੀ ਦੇ ਸਬੰਧ ਵਿਚ ਚੰਦੂ ਦੇ ਰੋਲ ਬਾਰੇ ਗਲਤ ਬਿਆਨੀ ਕੀਤੀ ਤਾਂ ਬਾਦਲਕੇ ਚੌਧਰੀ ਤਾਂ ਚੁਪ ਰਹਿਣੇ ਹੀ ਸਨ; ਪਰ ਸ਼ਰਮ ਦੀ ਗੱਲ ਤਾਂ ਇਹ ਹੈ ਕਿ (ਗੁਰਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਸ਼ਾਮਪੁਰਾ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ) ਟੌਹੜਾ ਧੜੇ ਦੇ ਬਚੇ-ਖੁਚੇ ਅਕਾਲੀਆਂ ਦੀ ਜ਼ਬਾਨ ਨੂੰ ਵੀ ਲਕਵਾ ਮਾਰ ਗਿਆ। ਜਦ ਆਰ.ਐਸ.ਐਸ. ਦੇ ਸੁਦਰਸ਼ਨ ਨੇ ਸਿੱਖੀ ਦੇ ਨਿਆਰਾਪਣ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਹੋਂਦ ‘ਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਤਾਂ ਵੀ ਬਾਦਲਕੇ ‘ਅਕਾਲੀ’ ਨਾਮਰਦਾਂ ਤੇ ਬੇ-ਗੈਰਤਾਂ ਵਾਂਗ ਚੁਪ ਕਰ ਗਏ (ਕੀ ਇਹ ਅਕਾਲੀ ਅਖਵਾਉਣ ਦੇ ਕਾਬਲ ਹਨ?)। ਜਦ ਆਰ.ਐਸ.ਐਸ. ਨੇ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿਚ ‘ਬੰਦੇ ਮਾਤਰਮ’ ਦਾ ਐਂਟੀ ਸਿੱਖ ਗੀਤ ਗਾਉਣ ਦੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਤਾਂ ਅਵਤਾਰ ਸਿੰਘ ਮੱਕੜ ਪਹਿਲਾਂ ਤਾਂ ਬੜ੍ਹਕਿਆ ਪਰ ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਹੀ ਉਸ ਨੇ ਥੁਕ ਕੇ ਚੱਟ ਲਿਆ ਤੇ ਗੁਰੁ ਦੀ ਗੋਲਕ ‘ਤੇ ਚਲਣ ਵਾਲੇ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿਚ ਆਰ.ਐਸ.ਐਸ. ਦਾ ਗਾਣਾ/ਭਜਨ ਗੁਆ ਲਿਆ। ਏਨੀ ਕੁ ਗੈਰਤ ਹੈ ਬਾਦਲਕਿਆਂ ਦੀ! ਰਾਜਨਾਥ ਜੋ ਮਰਜ਼ੀ ਬੋਲੀ ਜਾਵੇ, ਅਡਵਾਨੀ ਜੋ ਮਰਜ਼ੀ ਬਕੀ ਜਾਵੇ, ਸੁਦਰਸ਼ਨ ਜਿੰਨਾ ਮਰਜ਼ੀ ਜ਼ਹਿਰ ਫੈਲਾਵੇ, ਪਰ ਬਾਦਲਕਿਆਂ ਨੂੰ ਕੋਈ ਫ਼ਰਕ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਦਾ ਸਿੱਖ ਮਰ ਚੁਕਾ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰੂਹ ਬੇਜਾਨ ਹੋ ਚੁਕੀ ਹੈ; ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਬਾਵੇ ਹਨ ਜੋ ਬੋਲਦੇ ਨਹੀਂ, ਹਿਲਦੇ ਨਹੀਂ, ਕੰਬਦੇ ਨਹੀਂ, ਰੋਂਦੇ ਨਹੀਂ (ਹਸਦੇ ਵੀ ਨਹੀਂ), ਸੋਚਦੇ ਨਹੀਂ, ਅਹਿਸਾਸ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ; ਸ਼ਾਇਦ ਉਹ ਪੱਥਰ ਹਨ, ਹਿੰਦੂਆਂ ਦੇ ਬੁਤਾਂ ਵਾਂਗ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਜਾਨ ਤਾਂ ਹੈ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਜ਼ਰਾ-ਮਾਸਾ ਲਗਜ਼ਿਸ਼ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਨੇ ਅਖੌਤੀ ‘ਸਹਿਜਧਾਰੀ’ ਬਾਰੇ ਸਰਬ ਸੰਮਤੀ ਨਾਲ ਮਤਾ ਪਾਸ ਕਰ ਕੇ ‘ਸਿੱਖ ਦੀ ਤਾਰੀਫ਼’ (ਹਿੰਦੀ ਵਿਚ ‘ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ’) ਬਾਰੇ ਮਤ ਪਾਸ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਬਾਦਲ ਦੇ ਵਕੀਲ ਯਾਰ ਮੱਤੇਵਾਲ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਉਹ ਵੀ ਬਦਲ ਦਿੱਤੀ (ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਵਕੀਲ ਜਦ ਰਾਧਾਸੁਆਮੀ ਮੁਖੀ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਹੋਣ ਤਾਂ ਇਹੀ ਹੋਣਾ ਸੀ)। ਏਡੀ ਬੇਸ਼ਰਮੀ ਦੀ ਹਰਕਤ ਬਾਰੇ ਘਟੀਆ ਤੋਂ ਘਟੀਆ ਬੰਦਾ ਵੀ ਸੋਚ ਨਹੀਂ ਸੀ ਸਕਦਾ। ਪਰ ਬਾਦਲਕਿਆਂ ਨੇ ਇਸ ਗੁਨਾਹ ਨੂੰ ਵੀ ਪਹਿਲਾਂ ਤਾਂ ‘ਸਹੀ’ ਕਿਹਾ ਤੇ ਕਾਫ਼ੀ ਦੇਰ ਅੜੇ ਰਹੇ ਕਿ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਵਿਚ ਉਹੀ ਹਲਫ਼ਨਾਮਾ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਹੈ ਜੋ ਮਤਾ ਪਾਸ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

ਕਮੀਨਗੀ ਦੀ ਵੀ ਕੋਈ ਹੱਦ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਬੇਹਯਾਈ ਦਾ ਵੀ ਕੋਈ ਮਿਆਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਬੇਈਮਾਨੀ ਦਾ ਵੀ ਕੋਈ ਹਿਸਾਬ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਬੇਗੈਰਤੀ ਦਾ ਵੀ ਕੋਈ ਦਰਜਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਬੇਦੀਨ ਦੇ ਵੀ ਸ਼ਾਇਦ ਕੁਝ ਤਾਂ ਅਸੂਲ ਹੁੰਦੇ ਹੋਣਗੇ (ਕੁਝ ਨਾ ਕੁਝ ਅਸੂਲ ਤਾਂ ਵੇਸਵਾਵਾਂ ਦੇ ਵੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ) ਪਰ ਜਾਪਦਾ ਹੈ ਕਿ ਬਾਦਲਕਿਆਂ ਕੋਲ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੈ।

ਹੁਣ ਸਟਾਰ ਟੀ.ਵੀ. ਤੇ ਸਿੱਖੀ ਸਰੂਪ ਦੀ ਤੌਹੀਨ ਦਾ ਚਰਚਾ ਚਲਿਆ ਹੈ। ਮਜਾਲ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸੇ ਬਾਦਲਕੇ ਨੇ ਕੋਈ ਬਿਆਨ ਵੀ ਦਿੱਤਾ ਹੋਵੇ। ਸਭ ਜਾਣਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸਟਾਰ ਟੀ. ਵੀ. ਬਾਦਲ ਦੀ ‘ਰੂਹ, ਦਿਲ ਤੇ ਦਿਮਾਗ ਦੇ ਮਾਲਕਾਂ’ ਆਰ.ਐਸ.ਐਸ. ਅਤੇ ਭਾਜਪਾ ਵਾਲਿਆਂ ਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਹਰ ਇਕ ਸੀਰੀਅਲ ਵਿਚ ਸਿੱਖਾਂ ‘ਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਸਿੱਖ ਕਿਰਦਾਰ ਨੂੰ ਘਟੀਆ ਤੇ ਨੀਵਾਂ ਦੱਸਦੇ ਹਨ; ਸਿੱਖ ਦਾ ਮਜ਼ਾਕ ਉਡਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਜੇ ਹੋਰ ਨਾ ਹੋ ਸਕੇ ਤਾਂ ਉਹ ਹਰ ਸੀਰੀਅਲ ਵਿਚ ਘਟੋ-ਘਟ ਇਕ ਸਿੱਖ ਦੀ ਧੀ ਦਾ ਵਿਆਹ ਹਿੰਦੂ ਨਾਲ ਜ਼ਰੂਰ ਕਰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਫਿਰ ਉਸ ਸਿੱਖ ਕੋਲੋਂ ਮੰਦਰ ਵਿਚ ਪੂਜਾ ਕਰਵਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਗੱਲ ਸਿਰਫ਼ ਮੌਜੂਦਾ ਸੀਰੀਅਲ ਦੀ ਨਹੀਂ। ‘ਗ੍ਰਹਿਸਤੀ’ ਹੈ ਜਾਂ ‘ਤੁਝ ਸੰਗ ਪ੍ਰੀਤ ਲਗਾਈ’; ‘ਦੇਸ਼ ਮੇਂ ਨਿਕਲਾ ਚਾਂਦ ਹੈ’ ਜਾਂ ‘ਖਿਚੜੀ’ ਜਾਂ ‘ਰੀ-ਮਿਕਸ’ ਜਾਂ ਕੋਈ ਹੋਰ। ਕੋਈ ਸੀਰੀਜ਼ ਵੀ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਵਿਚ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ‘ਤੇ ਹਮਲਾ ਜ਼ਰੂਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜ਼ੀ ਟੀ.ਵੀ ਤੇ ਦੂਜੇ ਟੀ.ਵੀਜ਼. ਵਾਲੇ ਤਾਂ ਕਦੇ-ਕਦੇ ਸਿੱਖੀ ‘ਤੇ ਹਮਲੇ ਕਰਦੇ ਹਨ ਪਰ ਸਟਾਰ ਵਾਲੇ ਤਾਂ ਹਰ ਸੀਰੀਅਲ ਵਿਚ ਹਰ ਹਾਲਤ ਵਿਚ, ਬਿਨਾਂ ਜ਼ਰੂਰਤ ਤੋਂ ਹੀ, ਇਕ ਸਿੱਖ ਪਾਤਰ ਲੈ ਆਉਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਬੇਇਜ਼ਤੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਸਟਾਰ ਟੀ.ਵੀ. ‘ਤੇ ਕੋਈ ਆਈਟਮ ਪਾਸ ਹੀ ਤਾਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜੇ ਉਸ ਵਿਚ ਇਕ ਅੱਧ ਐਂਟੀ ਸਿੱਖ ਸੀਨ ਜ਼ਰੂਰ ਹੋਵੇ ਵਰਨਾ ਉਸ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਸਟਾਰ ਟੀ.ਵੀ. ਇਹ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਸੋਚ ਸਮਝ ਕੇ, ਪੂਰੀ ਪਲਾਨਿੰਗ ਨਾਲ, ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਪਤਾ ਹੈ ਕਿ ਸਿੱਖ ਆਗੂਆਂ ਨੂੰ ਅਕਲ ਨਹੀਂ ਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ‘ਸ਼ੇਰਾਂ ਦੀ ਫ਼ੌਜ ਦੇ ਗਧੇ ਜਰਨੈਲਾਂ’ ਨੂੰ ਕੁਝ ਵੀ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਲਗਣਾ। ਉਹ ਇਹ ਵੀ ਜਾਣਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੁਝ ਸਿੱਖ ਆਗੂ ਦੋ-ਚਾਰ ਦਿਨ ਬਿਆਨ ਛਪਵਾ ਕੇ ਚੁਪ ਹੋ ਜਾਣਗੇ; ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਉਹ ਸਿੱਖਾਂ ਕੋਲੋਂ ਨੰਗੀਆਂ ਕਿਰਪਾਨਾਂ ਨਾਲ ਜਲੂਸ ਕਢਵਾ ਕੇ ਟੀ.ਵੀ. ਦੀਆਂ ਖ਼ਬਰਾਂ ਵਿਚ ਨੰਗੀਆਂ ਕਿਰਪਾਨਾਂ ਲਹਿਰਾਉਂਦੇ ਸਿੱਖ ਦਿਖਾ ਕੇ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿਚ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ‘ਦਹਿਸ਼ਤਗਰਦ’ ਦਿਖਾ ਦੇਣਗੇ। ਇਹ ਕਿਰਪਾਨਾਂ ਕਦੇ ਚਲਦੀਆਂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀਆਂ।

(ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਲਵਾਰਾਂ ਨਾਲ ਕਦੇ ਕਿਸੇ ਜ਼ਾਲਮ, ਸਿੱਖ ਦੁਸ਼ਮਣ/ਨਿੰਦਕ ਦੀ ਧੌਣ ਨਹੀਂ ਲਾਹੀ ਜਾਂਦੀ, ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਦਹਿਸ਼ਤਗਰਦ ਦਿਖਾਉਣ ਵਾਸਤੇ ਕੱਢੀਆਂ/ਕਢਵਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ; ਤੇ ਜਾਂ ਫਿਰ ਨਿਜੀ ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਜਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਵਖਰੇ ਵਿਚਾਰ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਸਿੱਖਾਂ ‘ਤੇ ਚਲਦੀਆਂ ਹਨ। ਅਖੌਤੀ ਦਸਮ ਗ੍ਰੰਥ ਦੇ ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਵਾਸਤੇ ਤਾਂ ਇਹ ਤਲਵਾਰਾਂ ਚਲਾ/ਚਲਵਾ ਸਕਦੇ ਹਨ ਪਰ ਜੇ ਸਿੱਖੀ ‘ਤੇ ਜਾਂ ਗੁਰੁ ਸਾਹਿਬਾਨ ‘ਤੇ ਹਮਲਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਇਹ ਤਲਵਾਰਾਂ ਮਿਆਨਾਂ ਵਿਚ ਹੀ ਜਾਮ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਤਲਵਾਰਾਂ ਡਾ: ਦਿਲਗੀਰ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਤਾਂ ਚਲ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ ਪਰ ਪਿਸ਼ੌਰਾ ਸਿੰਘ, ਗੁਰਿੰਦਰ ਮਾਨ, ਹਰਜੋਤ ਉਬਾਰਾਏ, ਮਕਲਾਊਡ, ਖ਼ੁਸ਼ਵੰਤ ਸਿੰਘ, ਆਸ਼ੂਤੋਸ਼, ਰਾਮ ਰਹੀਮ, ਸੁਦਰਸ਼ਨ, ਅਡਵਾਨੀ, ਰਾਜ ਨਾਥ, ਸੁਸ਼ਮਾ ਸਵਰਾਜ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਨਹੀਂ)। ਉਂਞ ਜਦ ਪੁਲੀਸ/ਸੀ.ਆਰ.ਪੀ./ਫ਼ੌਜ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕਰਨ ਆਵੇ ਜਾਂ ਕੋਈ ਗੁਂੰਡਾ ਗਰੁਪ ਅੱਗੋਂ ਡਾਂਗਾਂ ਹੀ ਕੱਢ ਲਵੇ ਤਾਂ ਇਹ ਭੱਜਣ ਲਗਿਆਂ ਸਾਹ ਵੀ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦੇ। (ਇਹ ਕੁਝ ਨਵੰਬਰ 2007 ਵਿਚ ਬਠਿੰਡਾ ਵਿਚ ਹੋਇਆ ਵੀ ਸੀ)।

ਅਜਿਹਾ ਜਾਪਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਿੱਖ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੇ ਲੱਭ ਲਿਆ ਹੈ ਕਿ ਸਿੱਖਾਂ ਵਿਚ ਮਰਦਾਨਗੀ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਲੀਡਰ ਵਿਕ ਚੁਕੇ ਹਨ ਤੇ ਧਰਮ ਛੱਡ ਚੁਕੇ ਹਨ। ਕਦੇ ਸਿੱਖ ਦੂਜੇ ਦਾ ਧਰਮ ਬਚਾਉਂਦੇ ਸੀ ਪਰ ਅਜ ਆਪਣੇ ਧਰਮ ‘ਤੇ ਹਮਲੇ ਵੇਖ ਕੇ ਅੰਦਰ ਵੜ ਕੇ ਕੁੰਡੇ ਮਾਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਪਰਮਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸਰਨਾ ਧੜਾ ਜਾਂ ਸਿਮਰਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਮਾਨ ਜਾਂ ਕੁਝ ਹੋਰ ਜ਼ਰਾ ਮਾਸਾ ਬੋਲਦੇ ਹਨ ਪਰ ਬਾਦਲ ਗਰੁਪ ਨੇ ਤਾਂ ‘ਲੋਈ ਹੀ ਲਾਹ ਦਿੱਤੀ’ ਹੈ। ਜਾਪਦਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਾਫ਼ ਦਿਸ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਬਾਦਲਕੇ ਸਿੱਖੀ ਨੂੰ ਨਫ਼ਰਤ ਕਰਨ ਲਗ ਪਏ ਹਨ। ਕਈ ਵਾਰ ਤਾਂ ਲਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਬਾਦਲ ਤਾਂ ਆਪ ੱਸਿੱਖ- ਲਫ਼ਜ਼ ਨੂੰ ਵੀ ਨਫ਼ਰਤ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਉਸ ਨੂੰ ਸਿੱਖੀ ਨਾਲ ਸ਼ਾਇਦ ਆਰ.ਐਸ.ਐਸ. ਤੋਂ ਵੀ ਵਧ ਨਫ਼ਰਤ ਹੈ। ਉਹ ਸਿੱਖ ਦੁਸ਼ਮਣ ਨਿਰੰਕਾਰੀਆਂ, ਰਾਧਾਸੁਆਮੀਆਂ, ਨਾਮਧਾਰੀਆਂ, ਆਸ਼ੂਤੋਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਸਰਪਰਸਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ (ਹੁਣ ਲਗ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਸਰਸਾ ਵਾਲੇ ਸਾਧ ਨਾਲ ਵੀ ਖ਼ੁਫ਼ੀਆ ਸਮਝੌਤਾ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ)। ਇਸ ਦੀ ਇਕ ਮਿਸਾਲ ਉਸ ਦੇ ਇਕ ਤਾਜ਼ਾ ਕਾਰਨਾਮੇ ਵਿਚੋਂ ਨਜ਼ਰ ੳਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਨਾਂ ‘ਤੇ ਤਾਂ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਵੀ, ਬਸ ਸਟੈਂਡ ਵੀ ਤੇ ਏਅਰਪੋਰਟ ਵੀ ਤੇ ਕਈ ਹੋਰ ਕੁਝ ਵੀ ਬਣਾ ਸਕਦਾ ਹੈ (ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਨਾਂ ‘ਤੇ 40 ਅਦਾਰਿਆਂ ਦੇ ਨਾਂ ਰਖੇ ਗਏ ਹਨ); ਪਰ ਬਾਬਾ ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਬਹਾਦਰ, ਭਾਈ ਬਾਜ਼ ਸਿੰਘ, ਭਾਈ ਜੀਵਨ ਸਿੰਘ (ਜੈਤਾ), ਭਾਈ ਮਨੀ ਸਿੰਘ, ਭਾਈ ਬੋਤਾ ਸਿੰਘ - ਗਰਜਾ ਸਿੰਘ, ਭਾਈ ਸੁੱਖਾ ਸਿੰਘ - ਮਹਿਤਾਬ ਸਿੰਘ, ਭਾਈ ਤਾਰੂ ਸਿੰਘ, ਨਵਾਬ ਕਪੂਰ ਸਿੰਘ, ਭਾਈ ਜੱਸਾ ਸਿੰਘ ਆਹਲੂਵਾਲੀਆ, ਭਾਈ ਜੱਸਾ ਸਿੰਘ ਰਾਮਗੜ੍ਹੀਆ, ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਨਲਵਾ, ਅਕਾਲੀ ਫੂਲਾ ਸਿੰਘ, ਸ਼ਾਮ ਸਿੰਘ ਅਟਾਰੀਵਾਲਾ ਉਸ ਨੂੰ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਤੋਂ ਘਟੀਆ, ਛੋਟੇ ਤੇ ਹੀਣੇ ਜਾਪਦੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ‘ਤੇ ਇਕ-ਇਕ ਵੀ ਅਦਾਰਾ ਨਹੀਂ ਬਣ ਸਕਦਾ। ਕਈ ਵਾਰ ਤਾਂ ਇਹ ਵੀ ਜਾਪਦਾ ਹੈ ਕਿ ਬਾਦਲ ਨੂੰ ਗੁਰੁ ਸਾਹਿਬਾਨ ਵੀ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਵਗੈਰਾ ਤੋਂ ਛੋਟੇ ਜਾਪਦੇ ਹਨ; ਉਸ ਨੇ ਤਾਂ ਗੁਰੂਆਂ ਦੇ ਨਾਂ ‘ਤੇ ਵੀ ਕੋਈ ਯਾਦਗਾਰ ਨਹੀਂ ਬਣਾਈ। ਕਾਂਗਰਸੀ ਚੀਫ਼ ਮਨਿਸਟਰ ਕੈਪਟਨ ਅਮਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਨੇ 2005 ਵਿਚ ਚਮਕੌਰ, ਫ਼ਤਹਿਗੜ੍ਹ, ਮੁਕਤਸਰ, ਤਰਨਤਾਰਨ, ਖਡੂਰ ਵਗੈਰਾ ਵਿਚ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਯਾਦਗਾਰਾਂ ਬਣਾਈਆਂ ਸਨ ਪਰ ਬਾਦਲ ਨੇ ਇਕ ਵੀ ਯਾਦਗਾਰ ਸਰਕਾਰ ਵਲੋਂ, ਨਹੀਂ ਬਣਾਈ (ਉਸ ਨੇ 1999 ਵਿਚ ਅਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿਚ ਖਾਲਸਾ ਹੈਰੀਟੇਜ ਕੰਪਲੈਕਸ ਬਣਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਸੀ ਪਰ ਉਸ ਦੇ ਨਾਂ ‘ਤੇ ਸਾਇਦ 200 ਕਰੋੜ ਰੁਪੈ ਹੜਪ ਕੀਤੇ ਜਾ ਚੁਕੇ ਹਨ ਤੇ ਬਣਿਆ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ)। ਹਾਂ ਬਾਦਲ ਦੀ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਨੇ ਗੁਰੁ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਨਾਂ ‘ਤੇ ਫ਼ਤਹਿਗੜ੍ਹ ਵਿਚ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਬਣਾਉਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਧਰਮ ਪਰਚਾਰ ਦੇ ਨਾਂ ‘ਤੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਪਰ ਮਗਰੋਂ ਧਰਮ ਦਾ ਨਾਂ ਉਡਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਹਾਲਾਂ ਕਿ ਇਸ ‘ਤੇ ਪੈਸਾ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਧਰਮ ਪ੍ਰਚਾਰ ਫ਼ੰਡ ‘ਚੋਂ ਲਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਹੋਰ ਤਾਂ ਹੋਰ ਇਸ ਦਾ ਟਰਸਟ ਬਣਾ ਕੇ ਸ਼ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਪੈਸਾ ਖਰਚਣ ਦਾ ਹੱਕ ਦਿਤਾ ਹੈ ਬਾਕੀ ਹੱਕ ਉਸ ਟਰਸਟ ਕੋਲ ਹਨ ਜਿਸ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਮੁਖ ਇਕ ਨਿਰੰਕਾਰੀ (1984ਵਿਚ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ ‘ਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਵਾਸਤੇ ਦਸਤਖ਼ਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ), ਇਕ ,ਰਾਧਾਸੁਆਮੀ ਦਾ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਤੇ ਤੀਜਾ ਮੰਦਰਾਂ ਵਿਚ ਹਵਨ ਤੇ ਪਜਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਯਾਨਿ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਅਸਲ ਵਿਚ ਸਿੱਖ ਸਾਇਦ ਕੋਈ ਵੀ ਨਹੀਂ। ਪੈਦਾ ਧਰਮ ਪ੍ਰਚਾਰ ਦਾ ਤੇ ਮਾਲਕ ਸਿੱਖੀ ਦੇ ਦੁਸ਼ਮਣ। ਪੈਸਾ ਧਰਮ ਦਾ ਮਲਕੀਅਤ ਸਿੱਖ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦੀ; ਨਾਂ ਧਰਮ ਪਰਚਾਰ ਦਾ ਤੇ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਸਿੱਖੀ ਨਾਲ ਦੁਸ਼ਮਣੀ ਦੀਆਂ। ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਬਾਦਲ ਹੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਹੁਣ ਜਦ ਸਟਾਰ ਟੀ.ਵੀ. ਦੀ ਗੁੰਡਾਗਰਦੀ ਦੀ ਗੱਲ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈ ਹੈ ਤਾਂ ਬਾਦਲ ਦਾ ਪਤਿਤਾਂ (ਪਤਿਤ ਦਾ ਮਾਅਨਾ ਹੈ: ੱਗਿਰਿਆ ਹੋਇਆ- ਤੇ ਬਾਦਲ ਦਲ ਵਿਚ ਹੁਣ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ‘ਪਤਿਤਾਂ’ ਦੀ ਹੈ) ਦਾ ਦਲ ਜਾਂ ਉਸ ਦੀ ਆਰ.ਐਸ.ਐਸ ਦੀਆਂ ਹਦਾਇਤਾਂ ਨਾਲ ਚਲਣ ਵਾਲੀ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਪੰਥਕ ਹਿਤਾਂ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕੀ ਕਰੇਗੀ। ਉਹ ਸਟਾਰ ਟੀ.ਵੀ. ‘ਤੇ ਧਾਰਾ 295 ਦਾ ਕੇਸ ਕਿੱਥੇ ਬਣਾਵੇਗੀ। ਬਾਦਲ ਸਰਕਾਰ ਤਾਂ ਬੇਅੰਤ ਦੇ ਗਲ ਵਿਚ ਫੱਟੀ ਲਟਕਾਉਣ ‘ਤੇ ਦੇਸ਼ ਧ੍ਰੋਹ ਦਾ ਕੇਸ ਬਣਾਵੇਗੀ। ਸਰਸੇ ਵਾਲੇ ਸਾਧ ਖਿਲਾਫ਼ ਮੁਜ਼ਾਹਰਾ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਜੇਲਾਂ ਵਿਚ ਸੁੱਟੇਗੀ। ਕਈ ਵਾਰ ਜਾਪਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇ ਕੋਈ ਆਰ.ਐਸ.ਐਸ ਵਾਲਾ ਜਾਂ ਭਾਜਪਾ ਦਾ ਚੌਧਰੀ ਕਿਸੇ ਬਾਦਲਕੇ ਦੀ ਧੀ ਦਾ ਰੇਪ ਵੀ ਕਰ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਇਹ ਕਹਿਣਗੇ ਕਿ ‘ਅਸੀਂ ਇਹ ਮਸਲਾ ਅੰਦਰ ਬੈਠ ਕੇ ਹੱਲ ਕਰ ਲਵਾਂਗੇ, ਅਦਾਲਤ ਵਿਚ ਜਾਣ ਦੀ ਵੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ।’

ਅਜ ਹਾਲਤ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਬਾਦਲ ਨੇ ਅਕਾਲੀ ਦਲ, ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ, ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ, ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਸਾਹਿਬ, ਧਰਮ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਮੇਟੀ, ਸਿੱਖ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਸਾਰੇ ਆਪਣੀ (ਅੰਦਰਲੀ) ਜੇਬ੍ਹ ਵਿਚ ਪਾ ਲਏ ਹਨ ਅਤੇ ਬਾਦਲ ੳਾਪ ਭਾਜਪਾ ਦੀ ਜੇਬ੍ਹ ਵਿਚ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਵਿਚ ਇਕ ਚੀਫ਼ ਮਨਿਸਟਰੀ ਰੱਖਣ ਵਾਸਤੇ ਬਾਦਲ ਨੇ ਪੰਥ ਨੂੰ ਹਿੰਦੂ ਮੂਲਵਾਦੀਆਂ ਤੇ ਦਹਿਸ਼ਤਗਰਦਾਂ ਕੋਲ ਵੇਚ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਏਨੀ ਨਿੱਕੀ ਤੇ ਨਿਗੂਣੀ ਚੀਜ਼ ਦੀ ਕੀਮਤ ਬਾਦਲ ਨੇ ਪੰਥ ਨੂੰ ਵੇਚ ਕੇ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।

ਇਸ ਸਭ ਕੁਝ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਅਹਿਸਾਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਬਾਦਲ ਦੇ ਹੁੰਦਿਆਂ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਦੁਸ਼ਮਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਬੇਗੈਰਤ ਹਨ ਅਜਿਹੇ ਆਗੂਆਂ ਦੇ ਪਿਛੇ ਚਲਣ ਵਾਲੇ ਪਗੜੀਧਾਰੀ, ਬਾਦਲਕੇ ਅਕਾਲੀ (ਦਰਅਸਲ ਅਕਾਲੀ ਨਹੀਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਸੰਦਾ, ਮਹੰਤਾਂ, ਰਾਮ ਰਾਏ, ਧੀਰ ਮੱਲ, ਪ੍ਰਿਥੀ ਚੰਦ, ਨਿਰੰਕਾਰੀਆਂ ਵਗੈਰਾ ਦੇ ਵਾਰਿਸ ਕਹਿਣਾ ਵਧੇਰੇ ਠੀਕ ਹੈ)। ਜੇ ਇੰਞ ਹੀ ਰਿਹਾ ਤਾਂ ਕਲ੍ਹ ਨੂੰ ਤਵਾਰੀਖ਼ ਕਹੇਗੀ ਕਿ ਬਾਦਲ ਸਿੱਖ ਕੌਮ ਨੂੰ ਨਾਸਤੋ ਨਾਬੂਦ ਕਰਨ ਵਿਚ ਕਾਮਯਾਬ ਹੋ ਗਿਆ ਤੇ ਸਿੱਖ (ਕੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ‘ਸਿੱਖ’ ਕਹੋਗੇ?) ਚੁਪਚਾਪ ਉਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਚਲਦੇ ਰਹੇ।

ਹਾਲਾਤ ਵੇਖ ਕੇ ਜਾਪਦਾ ਹੈ ਕਿ ਛੇਤੀ ਹੀ ਤਵਾਰੀਖ਼ ਲਿਖੇਗੀ ਕਿ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਗੁਰੁ ਨਾਨਕ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਸੀ ਤੇ ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਸਾਢੇ ਕੁ ਪੰਜ ਸੌ ਸਾਲ ਜ਼ਿੰਦਾ ਰਿਹਾ ਤੇ ਫ਼ਿਰ ਜਦ ਇਸ ਕੌਮ ਵਿਚ ਸੂਝ, ਗੈਰਤ, ਹਯਾ, ਈਮਾਨ, ਤਾਕਤ, ਮਰਦਾਨਗੀ, ਬਹਾਦਰੀ, ਹਿੰਮਤ, ਦਲੇਰੀ, ਜੁਰਅਤ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਗਈ ਤਾਂ ਸਿੱਖਾਂ ਵਿਚ ਇਕ ਬਾਦਲ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਜਿਸ ਦੀ ਅਣਥਕ ਜਦੋਜਹਿਦ ਸਦਕਾ ਇਹ ਧਰਮ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਤਵਾਰੀਖ਼ ਦੇ ਨਕਸ਼ੇ ਤੋਂ ਮਿਟ ਗਿਆ।

kI iswK kOm dy afgU KLudgrjL,bujLidl aqy bygLYrq ho rhy hn?

meI 2009 ivc ivafnf, afstrIaf ivc guru gRMQ sfihb dI byadbI rokx vfsqy qlI `qy jfnF rwK ky gey aqy jLulm df isLkfr hoey iswK XoiDaF bfry bIqy idn julfeI 2009 ivc s: prmjIq isMG srnf ny afvfjL AuTfeI sI. ies qoN pihlF ies klmjLfr (zf: idlgIr) ny ivafnf dI Gtnf qoN do idn mgroN (meI ivc) hI iek ibafn ivc afstrIaf dy ienHF nOjvfnF dI kfrvfeI bfry ikhf sI ik koeI vI swcf iswK huMdf qF ieMÖ hI krdf. myrf ibafn lfAux lwigaF AudoN pMjfb dIaF aKLbfrF zr geIaF sn. AunHF dI ies gLlqI ny ies Gtnf nUM jLfq-pfq df mslf bxf idwqf, jd ik ieh guru gRMQ sfihb dy adb df svfl sI. afstrIaf dy iswKF ny guru df adb siqkfr bcfAux vfsqy aYksLn kIqf aqy bypnfh qsLwdd shfiraf.
pr aPLsos hY iswK kOm dy cODrI aKvfAux vfly lokF `qy. cfhIdf qF ieh sI ik ienHF iswKF dy aYksLn nUM AunHF dI gurU vfsqy sLrDf kfrn kbUl kIqf jFdf. AunHF df aYksLn suwKf isMG - mihqfb isMG, bfbf dIp isMG, byaMq isMG - sqvMq isMG vrgf sI ijnHF ny gurDfm dI byadbI sihx nf kridaF kfrnfmf kIqf sI. pr byhwd sLrm dI gwl hY ik (myry aqy prmjIq isMG srnf qoN isvf) iksy vI iswK cODrI jF jQybMdI ny jLbfn nhIN KolHI. iksy nUM votF df zr sI qy iksy nUM dilqF dI ivroDqf df. qvfrIKL ilKygI ik gIdI afgUaF ny sLrmnfk hkq kIqI sI ijs dI muafPLI nhIN idwqI jf skdI.
ies qoN vI vwzI aPLsosnfk gwl hY ik hux jdoN prkfsL isMG bfdl ny prmjIq isMG srnf (Aus nUM sLRomxI kmytI dI cox qoN ipwCy htfAux vfsqy) dy iKLlfPL mujLfhiraF df zrfmf krvfAyxf sLurU kIqf hY qF vI iswK cODrI cuwp hn. iksy akflI dl, dl Kflsf, Kflsf pMcfieq, iswK stUzYNt PLYzrysLn, imsLnrI jQybMdI, KfVkU aKvf ky KLusL hox vfly jF ivdvfn ny prmjIq isMG srnf dy hwk ivc iek vI ibafn nhIN idwqf (kuJ afm vrkrF dy ibafn jLrUr afey hn jF 5[8[2008 dy spoksmYn ivc bldyv isMG srsf df ibafn hY). ieh hor vI sLrmnfk hY ik jd ienHF jQybMdIaF nUM jLrf mfsf vI pIV hovy qF srnf sB qoN pihlF bhuVI krdf huMdf hY. ieh ienHF cODrIaF dI PLrfmosLI vI hY. (iewQy ieh spsLt krnf jLrUrI hY ik mYN prmjIq isMG srnf dI hr gwl nfl iek rfey nhIN hF pr ies nukqy sbMDI hr swcf iswK AunHF dy nfl hY).
pr ieh koeI nvIN gwl nhIN! ipCly kuJ dhfikaF qoN bhuqy (sfry nhIN) iswK afgU KLudgrjL, bujLidl qy bygLYrq ho gey hn. Auh isrPL afpxI grjL qk hI mihdUd hn. jd iksy iswK afgU nfl Dwkf hovy qF cup vwtI rihMdy hn. Auh ieh nhIN jfxdy ik aglI vfr AunHF dI vI af skdI hY. 1996 ivc bfdl ny amirMdr isMG nfl Dwkf kIqf qF tOhVf, rvI ieMdr isMG, brnflf, kuldIp isMG vzflf qy hor sfry cup rhy. ies mgroN 198 ivc jd bfdl ny tOhVy nfl Dwkf kIqf qF jgdyv isMG qlvMzI, rvI ieMdr isG cup rhy. jd Aus ny rvI ieMdr nfl Dwkf kIqf qF bfkI cup rhy. nqIjf ieh inkilaf ik bfdl iek iek kr ky sB nUM nuwkry lfAuNdf igaf qy aKLIr sB df mflk bx bYTf. hux bfdl dl ivc iksy dI koeI vuwkq nhIN. sB Coty drjy dy cmcy, jmUry qy kqUry hn; Auh sB nUM jLrf mfsf tuwkr pf dyNdf hY.
ipCly 30 sfl dI iswK jwdojihd qy sfikaF ivc (1978 qoN 2009 qk) hjLfrF iswKF nfl Dwkf hoieaf, hjLfrF ny jfnF vfrIaF pr AunHF dy nF `qy kroVF rupY iekwTy kr ky hjLm kr jfx vfilaF ny kdy AunHF dy twbrF dI sfr nhIN leI; Auh rul rhy hn. ieh bVf sLrmnfk hY; Blk nUM kOm vfsqy kOx kurbfnI krygf.ies mjLmUn ivc mYN afpxI gwl nhIN krnI. pr jo nIcqf rxjIq rfxf, zf:gurdIp jgbIr, kuldIp chyVU, jogf isMG, aigafnI pRIqm isMG qy AunHF dy cmicaF ny kIqI Aus sLrmnfk krqUq sbMDI iksy iswK dI jLbfn nhIN KulHI. mYN qF ienHF pfpIaF bfry iehI kihMdf hF ik pfpI ky mfrny ko pfp mhFblI hY. gurU gRMQ sfihb df iek sLbd hY: jfm guru hY vil lK bfhyN ikaf kIjY.
ieMÖ hI zfktr hrisLMdr kOr nfl jo kIqf jf irhf hY Aus bfry iswK jQybMdIaF qy ivdvfnF dI cuwp vI byhwd sLrmnfk hY. lfanq hY afpxy afp nUM kOm df numfieMdf kihx vfilaf `qy! hrisLMdr kOr ny jo vI kIqf hY kOm dy mwQy `qy lwgf dfgL imtfAux vfsqy kIqf; kOm df isr AuWcf krn vfsqy kIqf; afpxy vfsqy nhIN.
jy ajy vI koeI gLYrq hy qF QF QF `qy afstrIaf dy gLYrq vfly iswKF dI kurbfnI, prmjIq isMG srnf aqy hrisLMdr kOr dy hwk ivc jy mujLfhry nhIN kr skdy qF mIitMgF, sYmInfr, ibafn, mqy qF pfs kr skdy hF. jy iswK jQybMdIaF hux vI ies cYlMj mgroN vI gurU dy adb vfsqy jUJx vfly (afstrIaf dy iswK), ienHF ijLMdf sLhIdF dI bFh PVn vfly (prmjIq isMG), XU[aYn[ E[ ivc iswKF dI pwg bcfAux vflI (hrisLMdr kOr) vfsqy hfa aqy hmdrdI df nfarf nhIN lfAuNdy qF kwl nUM kOm vfsqy bolx vflf koeI nhIN bcygf. jy bujLidl ho qF kOm dI agvfeI df dfavf Cwz idE; nhIN qF qvfrIKL quhfnUM gIdI, bujLidl, KLudgrjL, dMBI, bygLYrq khygI. afs hY afp aijhf nhIN aKvfAuxf cfhogy.
aj byhXf, bujLidl, KLudgrjL cODrI cup kr ky cfdr qfx ky suwqy hoey hn. ieh sLrmnfk hY. kI ieho ijhy lok bfdl koloN sLRomxI kmytI Koh lYxgy? jy iehI vqIrf hY qF suPLny ivc vI sLRomxI kmytI dIaF coxF ijwqx df nf socx.