gurduafrf cox leI votr dy nfm nfl isMG jF kOr jrUrI nhIN bs kysfDfrI hoxf jrUrI hY.

 ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਖਾਲਸਾ ਪੰਚਾਇਤ, ਗੁਰਸਿੱਖ ਫੈਮਲੀ ਕਲੱਬ ਅਤੇ ਕਈ ਹੋਰ ਸਿੱਖ ਜਥੇਬੰਦੀਆਂ ਨੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਚੋਣ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਜਸਟਿਸ (ਸੇਵਾਮੁਕਤ) ਹਰਫੂਲ ਸਿੰਘ ਬਰਾੜ ਦੇ ਉਸ ਬਿਆਨ ਦਾ ਸਖਤ ਨੋਟਿਸ ਲਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਚੋਣਾਂ ਲਈ ਵੋਟਰ ਬਣਨ ਵਾਸਤੇ ਕੇਵਲ ਕੇਸਾਧਾਰੀ ਹੋਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਸਿੰਘ ਜਾਂ ਕੌਰ ਲਫਜ਼ ਭਾਵੇਂ ਨਾ ਹੀ ਲਗਦਾ ਹੋਵੇ।
ਇਨ੍ਹਾਂ ਜਥੇਬੰਦੀਆਂ ਨੇ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਵੋਟਰ ਫਾਰਮਾਂ ਵਿਚ ਵੱਡੀਆਂ ਖਾਮੀਆਂ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਲਾਉਂਦਿਆਂ ਅੱਜ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧ ਹੇਠ ਚੱਲ ਰਹੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਿੰਘ ਸਭਾ ਮਾਡਲ ਟਾਊਨ ਐਕਸਟੈਨਸ਼ਨ ਦੇ ਬਾਹਰ ਵੋਟਰ ਫਾਰਮ ਸਾੜ ਕੇ ਰੋਸ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤਾ। ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਖਾਲਸਾ ਪੰਚਾਇਤ ਦੇ ਮੁੱਖ ਪੰਚ ਚਰਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਚੰਨੀ ਨੇ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇ ਵੋਟਰ ਫਾਰਮਾਂ ਦੀਆਂ ਖਾਮੀਆਂ ਦੂਰ ਕਰਕੇ ਨਵੇਂ ਫਾਰਮ ਜਾਰੀ ਨਾ ਕੀਤੇ ਗਏ ਤਾਂ ਗਰਮੀਆਂ ਦੀਆਂ ਛੁੱਟੀਆਂ ਖਤਮ ਹੁੰਦੇ ਸਾਰ ਉਹ ਸਹਿਯੋਗੀ ਪੰਥਕ ਜਥੇਬੰਦੀਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਪੰਜਾਬ ਹਰਿਆਣਾ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਵਿਚ ਰਿੱਟ ਪਟੀਸ਼ਨ ਦਾਇਰ ਕਰਨਗੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਚੋਣ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦਾ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਕੌਰ ਵਾਲਾ ਬਿਆਨ ਸਿੱਖੀ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਉਲਟ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਖਾਲਸਾ ਪੰਥ ਦੀ ਸਾਜਨਾ ਮੌਕੇ ਸਾਰੇ ਸਿੱਖ ਮਰਦ-ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਆਪਣੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਸਿੰਘ ਜਾਂ ਕੌਰ ਲਫਜ਼ ਲਾਉਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਕਰਾਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਇਹ ਸਿੱਖ ਰਹਿਤ ਮਰਿਆਦਾ ਵਿਚ ਵੀ ਦਰਜ ਹੈ।
ਸ੍ਰੀ ਚੰਨੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜਿਹੜੇ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਸਿੰਘ ਜਾਂ ਕੌਰ ਲਫਜ਼ ਨਹੀਂ ਜੋੜਦੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਿਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਹੋਣਾ ਕੋਈ ਮਾਅਨੇ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਲੋਕ ਸਿੱਖੀ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਦੇ ਉਲਟ ਚੱਲ ਰਹੇ ਹਨ। ਦੂਜਾ ਇਤਰਾਜ਼ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਬਾਦਲ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਨੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਮੁੱਖ ਚੋਣ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਨੂੰ ਲਿਖਤੀ ਰੂਪ ਵਿਚ ਇਹ ਦੱਸਿਆ ਸੀ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਾਰਟੀ ਇਕ ਧਰਮ ਨਿਰਪੱਖ ਪਾਰਟੀ ਹੈ, ਇਸ ਬਿਨ੍ਹਾ ’ਤੇ ਬਾਦਲ ਦਲ ਨੂੰ ਸ਼੍ਰ੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਚੋਣਾਂ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰੱਖਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਐਕਟ ਦੀ ਧਾਰਾ 25 ਅਧੀਨ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਚੋਣਾਂ ਸਿਰਫ ਧਾਰਮਿਕ ਜਥੇਬੰਦੀਆਂ ਹੀ ਲੜ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਮੁੱਦਾ ਵੀ ਰਿੱਟ ਪਟੀਸ਼ਨ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਤੀਜਾ ਮੁੱਦਾ ਵੋਟਰ ਦੀ ਉਮਰ 18 ਸਾਲ ਕਰਨ ਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਤਰਕ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤੀ ਸੰਵਿਧਾਨ ਮੁਤਾਬਕ 18 ਸਾਲ ਦੇ ਹਰ ਨੌਜਵਾਨ ਨੂੰ ਵੋਟ ਪਾਉਣ ਦਾ ਹੱਕ ਹੈ ਤਾਂ ਫਿਰ ਭਾਰਤੀ ਸੰਵਿਧਾਨ ਅਧੀਨ ਹੀ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਚੋਣਾਂ ਲਈ ਵੋਟਰ ਦੀ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਉਮਰ 21 ਸਾਲ ਕਿਉਂ?

pMjfb dy pfxIaF qy hirafxy df hwk,iniqn gzkrI, hwk nhIN zfkf, dl Kflsf alfieSs ibAUro

ਚੰਡੀਗੜ, 13 ਮਈ (ਪੀ.ਟੀ.ਐਨ.) :ਭਾਜਪਾ ਦੇ ਕੌਮੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਨਿਤਿਨ ਗਡਕਰੀ ਨੇ ਬੀਤੇ ਕੱਲ ਲਾਲੂ ਪ੍ਰਸਾਦ ਯਾਦਵ ਅਤੇ ਮੁਲਾਇਮ ਸਿੰਘ ਯਾਦਵ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਕੀਤੀ ਟਿੱਪਣੀ ਤੇ ਉਠੇ ਰਾਜਨੀਤਕ ਹਲਕਿਆਂ ’ਚ ਆਏ ਭੂਚਾਲ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅੱਜ ਮੁਆਫੀ ਮੰਗ ਲਈ ਹੈ ਉਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਹਰਿਆਣਾ ਤੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਚੱਲ ਰਹੇ ਪਾਣੀਆਂ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ’ਚ ਆਪਣੀ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਸਟੈਂਡ ਦੱਸ ਕੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਨਵਾਂ ਵਿਵਾਦ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਸਥਾਨਕ ਪ੍ਰੈਸ ਕਲੱਬ ਵਿੱਚ ਪੱਤਰਕਾਰਾਂ ਵਲੋਂ ਪੁਛੇ ਗਏ ਐਸ ਵਾਈ ਐਲ ਨਹਿਰ ਦੇ ਮੁੱਦੇ ਤੇ ਭਾਜਪਾ ਦੇ ਸਟੈਂਡ ਨੂੰ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕਰਦਿਆਂ ਗਡਕਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਪਾਣੀ ਦੇ ਵਿਵਾਦਾਂ ਦਾ ਹੱਲ ਤਾ ਦੇਸ਼ ਦੀਆਂ ਨਦੀਆ ਨੂੰ ਆਪਸ ’ਚ ਜੋੜੇ ਜਾਣ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਸੰਭਵ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਪੰਜਾਬ ਤੇ ਹਰਿਆਣਾ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਚੱਲ ਰਹੇ ਵਿਵਾਦ ਬਾਰੇ ਵੀ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਭਾਵੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਾਰਟੀ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਦੀ ਸ੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦੀ ਭਾਈਵਾਲ ਪਾਰਟੀ ਹੈ ਪਰ ਉਹ ਹਰਿਆਣੇ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਦੇਣ ਦੇ ਹੱਕ ’ਚ ਹਨ।
ਰਾਜਦ ਅਤੇ ਸਪਾ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨਾਂ ਤੇ ਕੀਤੀ ਟਿੱਪਣੀ ਤੇ ਪੁਛੇ ਗਏ ਸਵਾਲ ਦੇ ਉਤਰ ’ਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਿਰਫ ਮੁਹਾਵਰੇ ਦੀ ਵਰਤੋ ਕੀਤੀ ਪਰ ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਠੇਸ ਪੁੱਜੀ ਤਾਂ ਉਹ ਮੁਆਫੀ ਮੰਗਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਗਡਕਰੀ ਨੇ ਪ੍ਰੈਸ ਕਾਨਫ੍ਰੰਸ ਦੌਰਾਨ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਮਨਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਨੂੰ 14 ਸਵਾਲ ਪੁਛੇ ਗਏ ਜੋ ਕਿ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਅਨਾਜ ਨਾਲ ਤੇ ਵਧ ਰਹੀ ਮਹਿੰਗਾਈ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸਨ ਇਸ ਸਮੇਂ ਉਸਨੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਖੇਤੀ ਮੰਤਰੀ ਵਲੋਂ 58 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦਾ ਦੇਸ਼ ’ਚ ਹਰ ਸਾਲ ਸੜ ਰਹੇ ਅਨਾਜ ਬਾਰੇ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਬਿਆਨਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਕਾਨਫਰੰਸ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਤੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਲੋਕ ਭੁੱਖੇ ਮਰ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਅਨਾਜਸ ਸੜ ਰਿਹਾ ਹੈ ਪਰ ਅਨਾਜ ਬਾਹਰਲੇ ਦੇਸ਼ਾ ’ਚ ਮੰਗਵਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਭਾਜਪਾ ਦੇ ਕੌਮੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਗਡਕਰੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਅਰਬਾਪਤੀ ਵਿਅਕਤੀ ਹੋਣ ਬਾਰੇ ਵੀ ਗੱਲਾਂ ਗੱਲਾ ’ਚ ਦੱਸਿਆ ਤੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਹਰ ਮਹੀਨੇ 16 ਕਰੋੜ ਦੀ ਬਿਜਲੀ ਵੇਚਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਹੋਰ ਵੀ ਕਰੋੜਾਂ ਰੁਪਏ ਦਾ ਬਿਜਨਸ ਹੈ।
ਪੱਤਰਕਾਰਾਂ ਵਲੋਂ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਭਾਜਪਾ ਦੇ ਸਿਹਤ ਮੰਤਰੀ ਲਛਮੀ ਕਾਂਤਾ ਚਾਵਲਾ ਅਤੇ ਚੀਫ ਪਾਰਲੀਮਾਨੀ ਸਕੱਤਰ ਜਗਦੀਸ਼ ਸਾਹਨੀ ਵਲੋਂ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਦੇ ਜਵਾਬ ’ਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਅੰਦਰੂਨੀ ਮਾਮਲਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਮੀਡੀਏ ’ਚ ਨਹੀਂ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਪਰ ਉਹ ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਸਬੰਧੀ ਅੱਜ ਰਾਤ ਨੂੰ ਕਿਸਾਨ ਭਵਨ ’ਚ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਮੀਟਿੰਗ ’ਚ ਵਿਚਾਰਿਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਇਸ ਮੌਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਐਮ ਪੀ ਨਵਜੋਤ ਸਿੱਧੂ, ਬਲਬੀਰ ਪੁੰਜ, ਮਨੋਰੰਜਨ ਕਾਲੀਆ ਆਦਿ ਆਗੂ ਮੌਜੂਦ ਸਨ।
ਗਡਕਰੀ ਵਿਰੁੱਧ ਪ੍ਰੈਸ ਕਲੱਬ ਸਾਹਮਣੇ ਨਾਅਰੇਬਾਜ਼ੀ, ਪੁਤਲਾ ਫੂਕਿਆ
ਭਾਜਪਾ ਦੇ ਕੌਮੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਨਿਤਿਨ ਗਡਕਰੀ ਵਲੋਂ ਕੀਤੇ ਚੰਡੀਗੜ ਵਿਖੇ ਭਾਜਪਾ ਦੀ ਰੈਲੀ ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਜਨਤਾ ਦਲ ਦੇ ਤੇ ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਮੁਖੀਆ ਵਿਰੁੱਧ ਭੱਦੀ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਤੇ ਪੂਰੇ ਦੇਸ਼ ਭਰ ’ਚ ਉਠੇ ਭਾਜਪਾ ਵਿਰੋਧੀ ਭੂਚਾਲ ਦੀ ਲੜੀ ਤਹਿਤ ਅੱਜ ਸਥਾਨਕ ਪ੍ਰੈਸ ਕਲੱਬ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਜਨਤਾ ਦਲ ਦੇ ਐਡਵੋਕੇਟ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਕੁਮਾਰ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ’ਚ ਮੁਜ਼ਾਹਰਾ ਕੀਤਾ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਕੁਮਾਰ ਨੇ ਇਸ ਸਮੇਂ ਗਡਕਰੀ ਤੋਂ ਅਸਤੀਫੇ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਭਾਵੇ ਕਿ ਇਸ ਸਮੇਂ ਪੁਲਿਸ ਵਲੋਂ ਭਾਰੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਜਨਤਾ ਦਲ ਦੇ ਆਗੂਆਂ ਨੇ ਬਾਅਦ ’ਚ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ ਚੌਂਕ ’ਚ ਗਡਕਰੀ ਦਾ ਪੁਤਲਾ ਫੂਕਿਆ।

 nYxF dyvI myly df pRbMD sLRomxI kmytI krygI

ਭਾਵੇਂ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਸਪੋਕਸਮੈਨ ਤੇ ਝੂਠੇ ਦੋਸ਼ ਲਗਾ ਕੇ ਮੁਕੱਦਮੇ ਦਰਜ਼ ਕਰਵਾ ਰਹੀ ਹੈ ਪਰ ਸਚਾਈ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਨੂੰ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਵਿਚ ਰਲਗਡ ਕਰਨ ਲਈ ਹਰ ਸੰਭਵ ਹੀਲਾ ਵਰਤ ਰਹੀ ਹੈ । ਪਿਛਲੇ ਕਾਫੀ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਸਿੱਖ ਵਿਰੋਧੀ ਜੱਥੇਬੰਦੀ ਆਰ. ਐਸ. ਐਸ ਇਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਸਿੱਖਾਂ ਤੇ ਲੱਦਣ ਦਾ ਹਰ ਸੰਭਵ ਹੀਲਾ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ ਕਿ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਨੈਣਾ ਦੇਵੀ ਦੇ ਉਪਾਸ਼ਕ ਸਨ ਅਤੇ ਕਈ ਕਹਾਣੀ ਵੀ ਅਜਿਹੀਆਂ ਝੂਠੀਆਂ ਛਾਪੀਆਂ ਗਈਆਂ ਕਿ ਇਹ ਗੱਲ ਸੱਚ ਸਾਬਤ ਹੋ ਜਾਵੇ ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇਸ ਸਾਜ਼ਸ਼ ਨੂੰ ਬੂਰ ਨਾ ਪਿਆ । ਜੋ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਮਨਸੂਬਿਆਂ ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਮਾਰੀਏ ਤਾਂ ਇਹ ਗੱਲ ਸਾਫ਼ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਕਥਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਇਹ ਗੱਲ ਸਾਬਤ ਕਰਨ ਲਈ ਪੱਬਾਂ ਭਾਰ ਹੈ । ਅੱਜ ਇਕ ਪੰਜਾਬੀ ਅਖ਼ਬਾਰ ਵਿਚ ਤਖ਼ਤ ਕੇਸਗ੍ਹੜ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਮੈਨੇਜਰ ਵੱਲੋਂ ਲਗਾਏ ਇਕ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰ ਤੇ ਜੇਕਰ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰੀਏ ਤਾਂ ਹੁਣ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਮਾਤਾ ਨੈਣਾ ਦੇਵੀ ਦੇ ਮੇਲੇ ਵੀ ਮਨਾਇਆ ਕਰੇਗੀ ਅਤੇ ਅਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਰੋਪ ਵੇਅ ਵੀ ਇਸ ਸਾਜ਼ਸ਼ ਦਾ ਹੀ ਇਕ ਹਿੱਸਾ ਕਿਹਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ । ਅਖ਼ਬਾਰ ਵਿਚ ਛੱਪੇ ਇਸ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰ ਵਿਚ ਅਗਸਤ ਮਹੀਨੇ ਵਿਚ ਮਾਤਾ ਨੈਣਾ ਦੇਵੀ ਦੇ ਮੇਲੇ ਲਈ ਅਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਤੇ ਕੀਰਤਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿਚ ਦੁਕਾਨਾਂ ਦੇ ਥੜ੍ਹੇ ਦੇਣ ਲਈ ਟੈਂਡਰਾਂ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ । ਅੱਜ ਜੇਕਰ ਇਹ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਨੈਣਾ ਦੇਵੀ ਦੇ ਮੇਲੇ ਮਨਾਉਣ ਲੱਗ ਪਏ ਤਾਂ ਆਉਣ ਵਾਲੇ 20-25 ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਨਵੀਂ ਪੀੜ੍ਹੀ ਨੂੰ ਇਹੀ ਸੁਨੇਹਾ ਜਾਵੇਗਾ ਕਿ ਮਾਤਾ ਨੈਣਾ ਦੇਵੀ ਤੇ ਅਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਇਕ ਹੀ ਹਨ । ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਉਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਸਿੱਖਾਂ ਕੋਲੋਂ ਅਰਾਮ ਨਾਲ ਮਨਾ ਲਏਗੀ ਜਿਹੜੀ ਕਿ ਪਿਛਲੇ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਆਰ. ਐਸ. ਐਸ ਨਹੀਂ ਮਨਾ ਸਕੀ । ਇਸ ਸੰਬੰਧ ਵਿਚ ਜਦੋਂ ਮੀਤ ਮੈਨੇਜਰ ਰਣਬੀਰ ਸਿੰਘ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਪ੍ਰਬੰਧ ਹਰ ਸਾਲ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ । ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਵਾਲ ਪੁੱਛਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਇੱਜ ਕਰਕੇ ਅਸੀਂ ਆਰ. ਐਸ. ਐਸ ਦੀ ਗੱਲ ਸੱਚ ਨਹੀਂ ਕਰ ਰਹੇ ਕਿ ਗੁਰੁ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਨੈਣਾ ਦੇਵੀ ਦੇ ਉਪਾਸ਼ਕ ਸਨ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਇਹ ਤਾਂ ਪਤਾ ਪਰ ਕਿਉਂਕਿ ਸਾਰੀ ਸੰਗਤ ਇੱਥੇ ਹੀ ਆ ਕੇ ਠਹਿਰਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਪੂਰੇ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ।

sMq jrnYl isMG dy sitkr puils vwloN Auqfr ley jFdy hn jd ik vYidaf dy sitkrF qy koeI noits nhIN. 

ਲਗਦਾ ਹੈ ਹਿੰਦੂ ਸੰਗਠਨਾਂ ਦਾ ਨਾਂ ਵਰਤ ਰਹੇ ਕੁੱਝ ਸ਼ਰਾਰਤੀ ਅਨਸਰ ਇਸ ਗੱਲ ਉਤੇ ਤੁਲੇ ਹੋਏ ਹਨ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਅਮਨ ਚੈਨ ਨਾਲ ਰਹਿਣ ਨਹੀਂ ਦੇਣਾ। ਕਦੀ ਕੋਈ ਭੜਕਾਹਟ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਦੀ ਕੋਈ। ਤਾਜ਼ਾ ਰਾਹੀਂ ਬਲੂਸਟਾਰ ਆਪਰੇਸ਼ਨ ਵੇਲੇ ਭਾਰਤੀ ਫ਼ੌਜ ਦੇ ਜਰਨੈਲ ਵੈਦਿਆ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਵਾਲੇ ਸਟਿੱਕਰ ਬਣਾਏ ਅਤੇ ਵੰਡੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਅਪਣੇ ਜਾਣੋ ਇਹ ਸੰਤ ਜਰਨੈਲ ਸਿੰਘ ਭਿੰਡਰਾਂਵਾਲੇ ਦੇ ਸਟਿੱਕਰਾਂ ਤੇ ਫ਼ੋਟੋਆਂ ਦੀ ਸਾਧਾਰਣ ਸਿੱਖਾਂ ਅੰਦਰ ਹਰਮਨ ਪਿਆਰਤਾ ਦਾ ਜਵਾਬ ਦੇ ਰਹੇ ਹਨ। ਜੂਨ 1984 ਵਿਚ ਹੋਏ ਬਲੂਸਟਾਰ ਆਪਰੇਸ਼ਨ ਤੋਂ ਕੁੱਝ ਮਹੀਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸ ਵੇਲੇ ਦੇ ਕਾਂਗਰਸ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਜਰਨਲ ਸਕੱਤਰ ਸ੍ਰੀ ਰਾਜੀਵ ਗਾਂਧੀ ਨੇ (ਜੋ ਸ੍ਰੀਮਤੀ ਗਾਂਧੀ ਦੀ ਹਤਿਆ ਪਿੱਛੋਂ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਬਣੇ) ਚੰਡੀਗ੍ਹੜ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਭਵਨ ਵਿਚ ਇਕ ਪ੍ਰੈੱਸ ਕਾਨਫ਼ਰੰਸ ਦੌਰਾਨ ਇਕ ਲੇਖਕ ਦੇ ਇਕ ਸਵਾਲ ਦੇ ਜਵਾਬ ਵਿਚ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ “ਜਰਨੈਲ ਸਿੰਘ ਭਿੰਡਰਾਂਵਾਲੇ ਤਾਂ ਇਕ ਸੰਤ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਰਾਜਨੀਤੀ ਨਾਲ ਕੋਈ ਸਬੰਧ ਨਹੀਂ।” ਖ਼ੈਰ ਸ੍ਰੀਮਤੀ ਗਾਂਧੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿਚ ਭਾਰਤੀ ਫ਼ੌਜ ਨੇ ਜਰਨਲ ਵੈਦਿਆ ਦੀ ਕਮਾਨ ਹੇਠ ਬਲੂਸਟਾਰ ਆਪ੍ਰੇਸ਼ਨ ਕਰ ਦਿਤਾ ਜਿਸ ਵਿਚ ਸੰਤ ਜੀ ਸ਼ਹੀਦੀ ਪਾ ਗਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸ਼ਹੀਦੀ ਪਾਉਣ ਦਾ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਨਿਸ਼ਚਾ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਵੇਲੇ ਤਕ ਸੰਤ ਜੀ ਵਿਰੁਧ ਭਾਰਤੀ ਸਟੇਟ ਵਲੋਂ ਜਾਂ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਵਲੋਂ ਕੋਈ ਵੀ ਮੁਕੱਦਮਾ ਦਰਜ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਸੰਤ ਜੀ ਕੇਵਲ ਅਪਣੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਪ੍ਰੰਪਰਾਵਾ ਅਨੁਸਾਰ ਗੁਰੂ ਘਰ ਦੀ ਰਖਵਾਲੀ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਭਾਰਤੀ ਸਟੇਟ ਨੇ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਪਿੱਛੋਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿਚ ਕਰਵਾਏ ਉਪੱਦਰ ਲਈ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਡਾ. ਮਨਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਦੇ ਮੂੰਹੋਂ ਸਿੱਖਾਂ ਤੋਂ ਮੁਆਫ਼ੀ ਮੰਗੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਕੁੱਝ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਖ਼ੁਦ ਸ੍ਰੀਮਤੀ ਸੋਨੀਆ ਗਾਂਧੀ ਨੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਆ ਕੇ ਕਿਹਾ ਕਿ “ਕਾਸ਼! ਇਹ ਆਪ੍ਰੇਸ਼ਨ ਨਾ ਹੋਇਆ ਹੁੰਦਾ” ਇਸ ਦਾ ਅਰਥ ਭਾਵੇਂ ਕੋਈ ਵੀ ਕਢਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਪਰ ਸੰਘ ਪਰਵਾਰ ਸਮੇਤ ਭਾਰਤੀ ਸਟੇਟ ਦੀ ਦਿਲੀ ਇੱਛਾ ਹੈ ਕਿ ਸਿੱਖ ਬਲੂਸਟਾਰ ਨੂੰ ਭੁੱਲ਼ ਜਾਣ। ਇਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ ਕਿ ਸਿੱਖ ‘ਬਲੂਸਟਾਰ’ ਨੂੰ ਭੁੱਲ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਨਹਿਰੂ ਪਰਵਾਰ ਨੇ ਅਪਣੇ ਸੌੜੇ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਕੀਤਾ ਸੀ ਭਾਵੇ ਕਿ ਇਸ ਨੇ ਹਿੰਦੂਤਵੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਦੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਹਿਤਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਵੀ ਕੀਤੀ। ਸਿੱਖ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਦਿਆਂ ਤਖ਼ਤਾਂ ਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ‘ਜਥੇਦਾਰਾਂ’ ਨੇ ਵੀ ਸੰਤ ਜਰਨੈਲ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਸ਼ਹੀਦ ਐਲਾਨਿਆ ਜਿਹੜੇ ਦਿੱਲੀ ਜਾ ਕੇ ਅਪਣੀਆਂ ਹਾਜ਼ਰੀਆਂ ਭਰਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਨਿਰਸੰਦੇਹ, ਸੰਤ ਜਰਨੈਲ ਸਿੰਘ ਸਿੱਖ ਮਨੋਬਿਰਤੀ ਅੰਦਰ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਥਾਨ ਰਖਦੇ ਹਨ। ਸੰਤ ਜੀ ਜਾਂ ਸੰਤ ਜੀ ਦੇ ਕਿਸੇ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਕ ਦਾ ਜਰਨੈਲ ਵੈਦਿਆ ਨਾਲ ਕੋਈ ਵੈਰ ਵਿਰੋਧ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਵਿਖਾਵੇ ਵਜੋਂ ਹੀ ਸੀ , ਭਾਰਤੀ ਸਟੇਟ ਅਪਣੇ ਕੀਤੇ ਲਈ ਪਛਤਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਜਦ ਸਿੱਖ ਸੰਤ ਜਰਨੈਲ ਸਿੰਘ ਦੀ ਫ਼ੋਟੋ ਦੇ ਸਟਿੱਕਰ ਅਪਣੇ ਵਾਹਨਾਂ ’ਤੇ ਲਾੳਂੁਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਉਹ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਚਿੜਾਉਣ ਲਈ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਇਕ ਸ਼ਹੀਦ ਨੂੰ ਸ਼ਰਧਾ ਦੇ ਫੁੱਲ ਭੇਂਟ ਕਰਨ ਲਈ ਅਜਿਹਾ ਕਰ ਰਹੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਪਰ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਕੁੱਝ ਸ਼ਰਾਰਤੀ ਅਨਸਰ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਚਿੜਾਉਣ ਲਈ ਜਨਰਲ ਵੈਦਿਆ ਦੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਨੂੰ ਵਰਤ ਰਹੇ ਹਨ। ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਅਜਿਹੀਆਂ ਭੜਕਾਹਟਾਂ ਨਾਲ ਸਖ਼ਤੀ ਨਾਲ ਪੇਸ਼ ਆਉਣ। ਪਰ ਵੇਖਣ ਵਿਚ ਇਹ ਆਇਆ ਹੈ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਪੁਲਿਸ ਸਿੱਖ ਵਾਹਨਾਂ ’ਤੇ ਲੱਗੇ ਸਟਿੱਕਰ ਉਤਾਰ ਦਿੱਦੀ ਹੈ ਪਰ ਜਨਰਲ ਵੈਦਿਆ ਦੇ ਨਾਂ ’ਤੇ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਭੜਕਾਹਟ ਦਾ ਭੋਰਾ ਭਰ ਵੀ ਨੋਟਿਸ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦੀ। ਇਹ ਮਾੜੇ ਸੰਕੇਤ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਬਾਰੇ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਸਹਿਜ ਅਤੇ ਗੰਭੀਰਤਾ ਨਾਲ ਸੋਚਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

 ihMdU rfsLtr dy nfary ipWCyN CupI mwkfr mfniskqf

ਜਿਹੜੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਵਿਦਿਾਰਥੀ ਹਨ, ਉਹ ਇਹ ਗੱਲ ਜਾਣਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜਦ ਇਸ ਦੇਸ਼ ’ਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦਾ ਰਾਜ ਸੀ, ਤਾਂ ਉਸ ਸਮੇਂ ਆਪਣੀ ਸੱਤਾ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਣ ਲਈ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਇਸਲਾਮਿਕ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਵਾਲਾ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਨੇ ਉਹੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਜੋ ਅੱਜ ਕੱਟੜਪੰਥੀ ਹਿੰਦੂ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਮੁਸਲਮਾਨ ਵੀ ਹਿੰਦੂਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵਰਗਾ ਬਣਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦਾ ਰਾਜ ਹਮੇਸ਼ਾ-ਹਮੇਸ਼ਾ ਲਈ ਕਾਇਮ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਿੰਦੂ ਰਾਸ਼ਟਰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਹਿੰਤੁਵਵ-ਪੱਖੀ ਸੰਗਠਨ, ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਨੂੰ ਮੁਹੰਮਦੀ ਹਿੰਦੂ ਬਣਾ ਕੇ ‘ਹਿੰਦੂ ਰਾਸ਼ਟਰ’ ਦਾ ਅੰਗ ਬਣਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸੰਘ ਦੀ ਮੈਂਬਰਸ਼ਿਪ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੇਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ - ਉਸ ਸਮੇਂ ਰਾਜਿਆਂ ਸਮੇਤ, ਮੁਸਲਮਾਨ ਵੀ ਏਕਤਾ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਫਰਕ ਸਿਰਫ਼ ਏਨਾ ਹੈ ਕਿ ਮੁਸਲਮਾਨ, ਹਿੰਦੂ ਏਕਤਾ ਦਾ ਕੰਮ ਹਿੰਦੂ ਲਫ਼ਜ਼ ਨਾਲ ਹੀ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ ਅਤੇ ਉਹ ਹਿੰਦੂਆਂ ਦਾ ਮੁਕੰਮਲ ਖ਼ਾਤਮਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਜਦਕਿ ਅੱਜ ਦੇ ਹਿੰਦੂ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਭਾਰਤ ਇਕ ਹਿੰਦੂ ਰਾਸ਼ਟਰ ਐਲਾਨਿਆ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਵਸਣ ਵਾਲੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਜਾਂ ਤਾਂ ਹਿੰਦੂ ਬਣ ਜਾਣ ਜਾਂ ਫਿਰ ਦੇਸ਼ ਛੱਡ ਕੇ ਕਿਤੇ ਹੋਰ ਚਲੇ ਜਾਣ। ਹਿੰਦੂ ਕੱਟੜਪੰਥੀ ਇਸੇ ਮਸਕਦ ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਾਰੇ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਲਈ ‘ਇਕਸਾਰ ਨਾਗਰਿਕ ਮਾਨਤਾਵਾਂ’ (ਕਾਮਨ ਸਿਵਿਲ ਕੋਡ) ਦੀ ਮੰਗ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਸ਼ਰੀਅਤ ਦੀ ਨਾਗਰਿਕ ਮਾਨਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡਕੇ ਕੇ ਜਾਂ ਤਬਦੀਲ ਕਰਕੇ, ਹਿੰਦੂ ਮਾਨਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰ ਕਰਨਾ ਪਵੇ (ਜਿਵੇਂ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਅਨੰਦ ਕਾਰਜ ‘ਹਿੰਦੂ ਮੈਰਿਜ ਐਕਟ’ ਅਧੀਨ ਰਜਿਸਟਰ ਕਰਵਾਉਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ)।

ਅਕਬਰ ਤਾਂ ਤਿੰਨ-ਚੌਥਾਈ ਹਿੰਦੂ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਮਹਿਲ ਵਿੱਚ ਜਿੱਥੇ ਮਸਜਿਦ ਸੀ, ਉੱਥੇ ਮੰਦਰ ਵੀ ਸੀ। ਜਿੱਥੇ ਉਸਦੀਆਂ ਮੁਸਲਮਾਨ ਬੇਗਮਾਂ ਆਪਣੇ ਰਿਵਾਜ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਸਨ, ਉੱਥੇ ਜੋਧਾਂਬਾਈ ਵਰਗੀ ਉਸਦੀ ਹਿੰਦੂ ਪਤਨੀ ਆਪਣੇ ਮਹਿਲ ਵਿੱਚ ਬੇਰੋਕ-ਟੋਕ ਦੀਵਾਲੀ ਮਨਾਉਂਦੀ ਸੀ। ਅਕਬਰ ਨੇ ਤਾਂ ਕੁਰਾਨ ਦੀ ਸ਼ਰੀਅਤ ਦਾ ਇਸਲਾਮ ਛੱਡ ਕੇ ਦੀਨ-ਏ-ਇਲਾਹੀ ਧਰਮ ਚਲਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਹਿੰਦੂ ਮਾਨਤਾਵਾਂ ਵੀ ਮਨਜ਼ੂਰ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ। ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਨੇ ਆਰਿਯਾਵੰਸ਼ੀ ਹਿੰਦੂਆਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਸਭ ਹਿੰਦੂਆਂ ਨੂੰ ਮੁਖੀਆ ਬਣਾਇਆ ਸੀ। ਮੁਸਲਮਾਨ ਰਾਜੇ ਜਦ ਆਪਣਾ ਹਿੰਦੂਕਰਨ ਕਰਕੇ ਇਕਸਾਰ ਮਾਨਤਾਵਾਂ ਦੀ ਪਹਿਲ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਤਦ ਇਹੀ ਹਿੰਦੂ ਇਸਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਜਿਹੜੇ ਅੱਜ ਇਕਸਾਰ ਮਾਨਤਾਵਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਜੋਰ-ਸ਼ੋਰ ਨਾਲ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਅੱਜ ਮੁਸਲਮਾਨ ਨਾ ਤਾਂ ਰਾਜਾ ਹੈ, ਨਾ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਧਾਰਮਕ ਦਬਦਬਾ ਹੈ। ਹਿੰਦੂਆਂ ਨੂੰ ‘ਹਿੰਦੂ ਰਾਸ਼ਟਰ’ ਦੀ ਮੁਹਿੰਮ ਚਲਾਉਣ ਦੀ ਉਸ ਸਮੇਂ ਵਧੇਰੇ ਲੋੜ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦਾ ਰਾਜ ਸੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਧਾਰਮਕ ਦਬਦਬਾ ਸੀ। ਅੱਜ ਤਾਂ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਮੁਸਲਮਾਨ ਕੁਝ ਹੈਨ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕੋਈ ਡਰ ਹੋਵੇ। ਜਦ ਇਸਲਾਮ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਛਾਇਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਤਦ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹਿੰਦੂ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਚੁੱਕੀ, ਜਿਹੜੇ ਅੱਜ ਚੁੱਕ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਮੁਸਲਮਾਨ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਧੀਆਂਭੈਣਾਂ ਨੂੰ ਮੀਨਾ ਬਜ਼ਾਰ ਲਗਾ ਕੇ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਵੇਚ ਰਿਹਾ ਸੀ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ’ਤੇ ਡਾਕਾ ਪਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਪਰ ਉਸ ਸਮੇਂ ਹਿੰਦੂ, ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਕੋਲ ਅਲੱਗ ਹਿੰਦੂ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੀ ਗੱਲ ਨਾ ਚੁੱਕ ਕੇ - ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੀਕਦਾਨ ਚੁੱਕ ਰਿਹਾ ਸੀ।

ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੀ ਸੱਤਾ ਸਮੇਂ ਸੁੱਖ ਭੋਗਣ ਦੀ ਲਾਲਸਾ ਨਾਲ ਬੀਰਬਲ ਜਿਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਰਾਜੇ ਦੀ ਗੁਲਾਮੀ ਦੇ ਪੁੱਲ ਬੰਨ੍ਹ ਰਹੇ ਸਨ। ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਦੇ ਦਿਨ ਨੂੰ ਰਾਤ ਕਹਿਣ ’ਤੇ ਤਾਰੇ ਚਮਕਾ ਰਹੇ ਸਨ। ਕੁਝ ਹਿੰਦੂ ‘ਅਲਪੋਨਿਸ਼ਦ’ ਲਿਖ ਕੇ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੀ ਭਾਂਡਗੀਰੀ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਹਿੰਦੂਆਂ ਨੇ ਹਿੰਦੂ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਕਹੀ। ਉਹ ਮੁਸਲਮਾਨੀ ਨਾਦ ਨਾਲ ਬੈਲ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਿਪਕਿਆ ਹੋਇਆ ਆਪਣੀ ਮੌਜ ਦੇ ਲਾਲ ਵਿੱਚ ਚੁੱਪ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਵੱਲੋਂ ਬਖਸ਼ੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਨਿਆਮਤਾਂ ਦਾ ਲਾਭ ਚੁੱਕ ਕੇ ਕੁੱਤੇ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਾਂਡੀ ਵਿੱਚ ਚਪਰ-ਚਪਰ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ।

ਜਦ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਦੀ ਸੱਤਾ ਆਈ ਤਾਂ ਹਿੰਦੂ ਉੱਥੇ ਵੀ ਚਿਪਕ ਗਿਆ। ਸੱਤਾ ਸੁਖ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਦਿੱਗਜ ਹਿੰਦੂਆਂ ਨੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਦੀ ਗੁਲਾਮੀ ਖਿਲਾਫ਼ ਬਗਾਵਤ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ (ਸਿੱਖਾਂ) ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਹਿੰਦੂ ‘ਸਰ’ ਅਤੇ ‘ਰਾਇ ਬਹਾਦੁਰ’ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਪਿੰਡ ਦਾ ਮੁਖੀਆ ਸੀ। ਰਾਜਾ ਰਾਮ ਮੋਹਨ ਰਾਇ ਅਤੇ ਰਵਿੰਦਰ ਨਾਥ ਟੈਗੋਰ ਵਰਗੇ ਹਿੰਦੂ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਦਾ ਗੁਣਗਾਣ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਜਾਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਦੇ ਕਥਿਤ ਮਲੇਛ ਅਤੇ ਘਿਰਣਾਯੋਗ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਹਿੰਦੂਆਂ ਨੇ ਹਿੰਦੂ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੀ ਗੱਲ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਸੋਚੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ ‘‘ਗਰਵ ਸੇ ਕਹੋ ਹਮ ਹਿੰਦੂ ਹੈਂ’’ ਜਾਂ ‘‘ਹਿੰਦੂ ਰਾਸ਼ਟਰ’’ ਦਾ ਕਦੀ ਨਾਅਰਾ ਨਹੀਂ ਲਗਾਇਆ।

ਅੱਜ ਹਿੰਦੂ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਹਿੰਦੂ ਰਾਸ਼ਟਰ ਬਣਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦਾ ਨਾਮ ‘ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ’ ਰਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਅੱਜ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੇ ਹੀ ਵਸਨੀਕਾਂ ਦੀ ਸੱਤਾ ਹੈ - ਕੋਈ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਰਾਜਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਫਿਰ ਵੀ ਕੱਟੜਪੰਥੀ ਹਿੰਦੂਆਂ ਵੱਲੋਂ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ‘ਹਿੰਦੂ, ਹਿੰਦੀ, ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ’ ਅਤੇ ‘ਰਾਮ ਰਾਜ’ ਵਰਗੇ ਲੋਕਤੰਤਰ-ਵਿਰੋਧੀ ਨਾਅਰੇ ਲਗਾਏ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਹ ਵੀ ਯਾਦ ਰੱਖਣ ਯੋਗ ਹੈ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਹਿੰਦੂਆਂ ਨੇ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਚਾਰ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੱਕ ਵੀ ਹਿੰਦੂ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦਾ ਨਾਅਰਾ ਨਹੀਂ ਲਗਾਇਆ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ’ਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਰਾਜ ਹੀ ਕਾਇਮ ਸੀ ਅਤੇ ਦਲਿਤਾਂ ਤੇ ਪਿਛੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਆਤਮ-ਸਨਮਾਨ ਦੀ ਕੋਈ ਭਾਵਨਾ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਆਪਣੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਸੰਗਠਿਤ ਹੋ ਕੇ ਕੋਈ ਮੰਗ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਸੀ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਸਿਆਸੀ ਪਿੱਠਭੂਮੀ ਤੋਂ ਇਕ ਮੰਚ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਤਰਫ ਵਧੇ ਸਨ। ਉਸ ਸਮੇਂ 15 ਫੀਸਦੀ (ਸਵਰਣ ਹਿੰਦੂ) ਅਤੇ 85 ਫੀਸਦੀ (ਦਲਿਤ, ਪਛੜੀਆਂ ਜਾਤਾਂ ਅਤੇ ਘੱਟ-ਗਿਣਤੀ ਕੌਮਾਂ) ਦਾ ਕੋਈ ਨਾਅਰਾ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਪਰ ਜਿਵੇਂ ਹੀ 5ਵਾਂ ਦਹਾਕਾ ਅਰੰਭ ਹੋਇਆ (ਮਰਹੂਮ ਕਾਂਸ਼ੀਰਾਮ ਦੇ ਜਤਨਾਂ ਸਦਕਾ) ਦਲਿਤਾਂ ਤੇ ਪਿਛੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜਾਗ੍ਰਿਤੀ ਆਈ। ਇਹ ਵਰਗ ਏਕਤਾ ਦੀ ਤਰਫ ਵਧੇ ਤਾਂ ਨਵਾਂ ਸਮੀਕਰਨ ਬਣਿਆ। ਸਿਆਸੀ ਪਿੱਠਭੂਮੀ ਤੋਂ ਵੀ ਉਹ ਇਕ ਮੰਚ ਦੀ ਤਰਫ ਵਧੇ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਜਾਗ੍ਰਿਤੀ ਪੈਦਾ ਹੋਈ। 85 ਫੀਸਦੀ ਸਮਾਜ ਸੰਗਠਿਤ ਹੋਣ ਲੱਗਾ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਵਾਦੀ ਸੱਤਾ ਦੇ ਪੈਰ ਉਖਾੜਨੇ ਅਰੰਭ ਕਰ ਦਿੱਤੇ। ਬਸ ਸਵਰਣ ਹਿੰਦੂਆਂ ਨੇ ਉਸੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ‘ਜੈ ਸ੍ਰੀ ਰਾਮ’, ‘ਗਰਵ ਸੇ ਕਹੋ ਹਮ ਹਿੰਦੂ ਹੈਂ’, ‘ਹਿੰਦੂ, ਹਿੰਦੀ, ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ’ ਅਤੇ ‘ਹਿੰਦੂ ਰਾਸ਼ਟਰ’ ਦੇ ਨਾਅਰੇ ਪ੍ਰਚਾਰਿਤ ਕਰਨੇ ਅਰੰਭ ਕਰ ਦਿੱਤੇ। ਹਿੰਦੂਆਂ ਨੇ ਦਲਿਤਾਂ ਅਤੇ ਪਛੜੇ ਵਰਗਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ‘ਹਿੰਦੂ’ ਕਹਿਕੇ ਭਰਮਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅਲਗ ਪਛਾਣ ਮਿਟਾਉਣ ਲਈ ਹਿੰਦੂ, ਮੁਸਲਿਮ, ਸਿੱਖ, ਇਸਾਈ ਦਾ ਨਾਮ ਤਾਂ ਲਿਆ ਪਰ ਦਲਿਤਾਂਪਛੜਿਆਂ ਨੂੰ ਅਲੱਗ ਤੋਂ ਮਾਨਤਾ ਨਾ ਦੇ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹਿੰਦੂ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸਮੇਟ ਲਿਆ। ਇਹ ਦਲਿਤਾਂ-ਪਛੜਿਆਂ ਦੀ ਸੁਤੰਤਰ ਹੋਂਦ ਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰ ਨਾ ਕਰਨ ਦੀ ਸਾਜਿਸ਼ ਸੀ। ਇਹ ਦਲਿਤ ਪਛੜਿਆਂ ਨੂੰ ਹਿੰਦੂ ਨਾਮ ਦੇ ਕੇ ਆਪਣਾ ਗੁਲਾਮ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਦਾ ਜਾਲ ਰਚਦੇ ਰਹੇ ਅਤੇ ਖਾਸਕਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੁਹੱਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜਾ-ਜਾ ਕੇ ‘‘ਗਰਵ ਸੇ ਕਹੋ ਹਮ ਹਿੰਦੂ ਹੈਂ’’ ਦਾ ਨਾਅਰਾ ਲਗਾਉਂਦੇ ਰਹੇ। ਇਹ ਸਵਰਣ ਹਿੰਦੂ ਏਨੇ ਕੁਟਿਲ ਦਿਮਾਗ ਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹਿੰਦੂ-ਮੁਸਲਿਮ-ਸਿੱਖ-ਇਸਾਈ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਭਰਾ-ਭਰਾ ਹੋਣ ਦਾ ਨਾਅਰਾ ਲਗਾਇਆ ਪਰ ਅੰਦਰ ਹੀ ਅੰਦਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਿਧਾਂਤਕ ਘਾਣ ਵੀ ਕਰਦੇ ਰਹੇ ਅਤੇ ਮੌਕਾ ਮਿਲਣ ’ਤੇ ਫਿਰਕੂ ਦੰਗਿਆਂ ਦੌਰਾਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਮੂਹਕ ਕਤਲੇਆਮ ਵੀ ਕਰਦੇ ਰਹੇ। ਇੱਧਰ ਇਹੀ ਲੋਕ ਦਲਿਤਾਂ-ਪਛੜਿਆਂ ਨੂੰ ਅਲੱਗ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਲੱਗ ਤੋਂ ਮਾਰਦੇ ਰਹੇ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਫੁੱਟ ਪਾਓ ਤੇ ਰਾਜ ਕਰੋ ਦੀ ਖੇਡ ਡਟ ਕੇ ਖੇਡੀ।

ਜਦ ਭਾਰਤ ਦਾ ਸੰਵਿਧਾਨ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਤਾਂ ਇਸ ਵਿੱਚ ਰਾਣੀ ਅਤੇ ਮਿਹਤਰਾਨੀ ਨੂੰ ਇਕੋ ਜਿਹੇ ਅਧਿਕਾਰ ਦੇ ਕੇ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਰਾਜਾ ‘ਪੇਟ’ ਦੀ ਥਾਵੇਂ ‘ਪੇਟੀ’ ਵਿੱਚੋਂ ਨਿਕਲਣ ਲੱਗਾ। ਦਲਿਤਾਂ-ਪਛੜਿਆਂ ਨੂੰ ਰਾਖਵੇਂਕਰਨ ਦਾ ਲਾਭ ਮਿਲਣ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਵਰਣ ਹਿੰਦੂਆਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਆਉਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਮਿਲਣ ਲੱਗਾ। ਆਪਣੇ ਦਲਿਤ-ਪਛੜੇ ਵਿਰੋਧੀ ਕਾਰਨਾਮਿਆਂ ਕਾਰਨ ਹੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣਵਾਦ ਦੀ ਅਸਿੱਧੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪੋਸ਼ਕ ਪਾਰਟੀ ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਸਿਆਸੀ ਤਾਕਤ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੋ ਗਈ। ਜਦੋਂ ਦਲਿਤਾਂ-ਪਛੜਿਆਂ ਦਾ ਸੰਗਠਨ ਬਣਨ ਲੱਗਾ ਤਾਂ ਆਰਿਯਾ ਹਿੰਦੂਆਂ ਨੇ ‘ਹਿੰਦੂ ਰਾਸ਼ਟਰ’ ਦਾ ਨਾਅਰਾ ਤੇਜ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਜੰਗੀ-ਸਤਰ ’ਤੇ ਹਿੰਦੂ ਰਾਸ਼ਟਰ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਮੁਹਿੰਮ ਅਰੰਭ ਦਿੱਤੀ।

ਹਿੰਦੂ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਨਾਅਰੇ ਨਾਲ ਹਿੰਦੂਆਂ ਨੇ ਦਲਿਤਾਂ-ਪਛੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ ਹਿੰਦੂ ਹੋਣ ਦਾ ਨਾਅਰਾ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਲੱਗ ਕੇ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਤੇ ਇਸਾਈਆਂ ’ਤੇ ਕਾਤਿਲਾਨਾ ਹਮਲੇ ਅਰੰਭ ਕਰ ਦਿੱਤੇ। ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਿੱਖਾਂ ਦਾ ਕਤਲੇਆਮ ਕਰਵਾ ਦਿੱਤਾ। ਅਯੋਧਿਆ ਵਿੱਚ ਬਾਬਰੀ ਮਸਜਿਦ ਗਿਰਾ ਦਿੱਤੀ। ਕਾਨਪੁਰ, ਮੇਰਠ, ਭਾਗਲਪੁਰ, ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ, ਮੁੰਬਈ - ਹਰ ਥਾਂ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦਾ ਕਤਲੇਆਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਪੋਪ ਦੇ ਭਾਰਤ ਆਉਣ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉੜੀਸਾ ਵਿੱਚ ਇਸਾਈ ਪ੍ਰਚਾਰਕ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਸਮੇਤ ਜਿੰਦਾ ਸਾੜ ਦਿੱਤਾ। ਚਾਰੋਂ ਤਰਫ ‘ਜੈ ਸ੍ਰੀ ਰਾਮ’ ਦਾ ਨਾਅਰਾ ਗੂਜੰਣ ਲੱਗਾ। ਹਰ ਤਰਫ ਹਿੰਦੂ ਨੌਜੁਆਨਾਂ ਨੂੰ ਹਥਿਆਰ ਚਲਾਉਣ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਦੇਣੀ ਅਰੰਭ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਅਤੇ ਹਿੰਦੁਤਵ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਖਾਤਿਰ ਆਪਣੀ ਕੁਰਬਾਣੀ ਦੇਣ ਲਈ ਹਿੰਦੂ ਨੌਜੁਆਨਾਂ ਨੂੰ ਖੂਨ ਦੀਆਂ ਕਸਮਾਂ ਖਿਲਾਈ ਜਾਣ ਲੱਗੀਆਂ।

ਹਿੰਦੂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਜਾਤੀਗਤ ‘ਪਵਿੱਤਰਤਾ’ ਅਤੇ ਹਿੰਦੂ ਖੱਤਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਕਥਿਤ ਬਹਾਦਰੀ ਦੀ ਆਕੜ ਤਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਵਿਦਮਾਨ ਸੀ। ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਦੇ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਹਿੰਦੂ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦਾ ਨਾਅਰਾ ਜਨਤੱਕ ਤੌਰ ’ਤੇ ਨਹੀਂ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਪਰ ਕੱਟੜ ਹਿੰਦੁਤਵ ਸਵਰਣਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸੰਕਲਪ ਉਸ ਸਮੇਂ ਵੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਆਪਤ ਸੀ। ਦਿਆਨੰਦ ਸਰਸਵਤੀ ਨੇ ਖੁੱਲ ਕੇ ਵਰਨ-ਵਿਵਸਥਾ ਦੀ ਵਕਾਲਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ, ਖੱਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਉੱਚਾ, ਬਾਨੀਆਂ ਨੂੰ ਉੱਤਮ ਤੇ ਸ਼ੂਦਰਾਂ ਨੂੰ ‘ਅਧਮ’ (ਨੀਵੇਂ ਸਤਰ ਦਾ) ਐਲਾਨ ਦਿੱਤਾ। ਚੌਹਾਂ ਵਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਤ-ਭੇਦ ਆਪਣੇ ਸਿਖਰ ’ਤੇ ਸੀ, ਤਾਂ ਵੀ ਹਿੰਦੂ ਆਪਣੇ ‘ਹਿੰਦੂ ਰਾਸ਼ਟਰ’ ਦਾ ਢਿੰਢੋਰਾ ਨਹੀਂ ਪਿੱਟ ਰਿਹਾ ਸੀ।

ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਦੇ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਹਿੰਦੁਤਵ ਦਾ ਜ਼ਹਿਰ ਪਨਪਿਆ। ਪੰਡਤ ਰਾਜਾ ਰਾਮ ਮੋਹਨ ਰਾਇ, ਬੰਕਿਮ ਚੰਦਰ ਚੈਟਰਜੀ ਜਦ ਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਜਾਂਦੇ, ਤਾਂ ਆਪਣਾ ਰਸੋਈਆ ਅਤੇ ਖ਼ੁਦ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਲਈ ਗੰਗਾ ਜਲ ਕਲਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਭਰ ਕੇ ਨਾਲ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ‘ਕਾਇਸਥ’ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮਹਾਨੀਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਹਿੰਦੂ ਬਣਨ ਦੇ ਲੋਭ ਵਿੱਚ ਵਿਦੇਸ਼ ਜਾਂਦਿਆਂ ਸਮੇਂ ਹਿੰਦੂ ਪ੍ਰਤੀਕ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਮਿੱਟੀ ਨਾਲ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਖੱਤਰੀ ਵੀ ਆਪਣੀ ਆਕੜ ’ਤੇ ਘੱਟ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਵੀ ਪਿਆਸਾ ਮਰਨਾ ਮਨਜ਼ੂਰ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਸੀ ਪਰ ਆਪਣੇ ਹੱਥੋਂ ਖੂਹ ਖੋਦਣਾ ਖੱਤਰੀਪਨ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਮੰਨਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਖੇਤ ਵਿੱਚੋਂ ਫਸਲ ਨਾ ਮਿਲੇ, ਮਜਦੂਰ ਨਾ ਮਿਲੇ, ਖੇਤੀ ਬੰਜਰ ਪਈ ਰਹੇ ਅਤੇ ਭੁੱਖਿਆਂ ਮਰਨ ਦੀ ਨੌਬਤ ਆ ਜਾਏ ਪਰ ਹਲ ਦਾ ਮੁੱਠਾ ਫੜ ਕੇ ਖੇਤੀ ਕਰਨ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਸ਼ਾਨ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਸਮਝਦਾ ਸੀ। ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਤੇ ਖੱਤਰੀ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਾਨੀਆ ਵੀ ਆਪਣੇ ਜਾਤ ਕਰਮ ’ਤੇ ਅਟੂਟ ਸੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਿੰਨ ਵਰਣਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਣਗਤ ਜਾਤ-ਭੇਦ ਸਿਖਰ ’ਤੇ ਸੀ ਪਰ ਹਿੰਦੂ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਸ਼ੂਦਰ ਵਰਗ (ਦਲਿਤ-ਪਛੜੇ) ਨੂੰ ਤਿੰਨੋਂ ਦੀ ਉੱਚਤਾ ਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੇਵਕ ਬਣੇ ਰਹਿਣ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਇਤਰਾਜ਼ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੂਰਨ ਦਾਸ/ਗੁਲਾਮ ਸਨ। ਅਛੂਤ ਵੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਅਛੂਤ ਅਖਵਾਉਣ ਵਿੱਚ ਅਪਮਾਨ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਸੀ ਪਰ ਜਦੋਂ ਜਾਗ੍ਰਿਤੀ ਆਈ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਮੰਗ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਅਧਿਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਹਿੰਦੂਆਂ ਦੇ ਖਿਲਾਫ਼ ਆਪਣੇ ਅਲਗ ਸੰਗਠਨ ਬਣਾਉਣੇ ਅਰੰਭ ਕੀਤੇ, ਤਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਵਰਣਾਂ ਦੇ ਢਿੱਡ ਵਿੱਚ ਪੀੜ ਮਚਨ ਲੱਗ ਪਈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਡਰ ਪੈਦਾ ਹੋ ਗਿਆ ਕਿ ਜੇਕਰ ਇਹ ਦਲਿਤ-ਪਛੜਿਆ ਵਰਗ ਦੇ 60-65 ਫੀਸਦੀ ਲੋਕ ਹਿੰਦੂਆਂ ਤੋਂ ਅਲੱਗ ਹੋ ਗਏ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ, ਸਿੱਖਾਂ ਤੇ ਇਸਾਈਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਗਏ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਅਸੀਂ ਸਰੀਰਕ ਤੇ ਬੌਧਿਕ ਘਾਣ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਸਤਾਇਆ ਹੈ - ਤਾਂ ਸਾਡਾ ਵਜੂਦ ਹੀ ਖਤਰੇ ਵਿੱਚ ਪੈ ਜਾਏਗਾ। ਇਸਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਇਹ ਜਰੂਰੀ ਹੋ ਗਿਆ ਕਿ ਇਸ ਦਲਿਤ-ਪਛੜੇ ਵਰਗ ਨੂੰ ‘ਹਿੰਦੂ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਜਾਏ ਅਤੇ ਘੱਟ-ਗਿਣਤੀ ਕੌਮਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਲਾਮਬੰਦ ਕੀਤਾ ਜਾਏ। ਇਹ ਕਾਰਜ ‘ਹਿੰਦੂ ਰਾਸ਼ਟਰ’ ਦੀ ਅਵਾਜ਼ ਲਗਾਉਣ ’ਤੇ ਹੀ ਮੁਮਕਿਨ ਸੀ, ਇਸਲਈ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹਿੰਦੂ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦਾ ਨਾਅਰਾ ਲਗਾਇਆ।

ਹਿੰਦੂ ਲਫ਼ਜ਼ ਕਿਸੇ ਹਿੰਦੂ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੀ ਦੇਣ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਹ ਨਾਮ ਕਰਮਕਾਂਡੀਆਂ, ਪਖੰਡੀਆਂ ਅਤੇ ਮੂਰਤੀ-ਪੂਜਕਾਂ ਲਈ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਨੇ ਦਿੱਤਾ। ਹਿੰਦੂ ਦਾ ਨਾਮ ਫਾਰਸੀ ਵਿੱਚ ਸਿੰਧੂ ਤੋਂ ਹਿੰਦੂ ਨਹੀਂ ਹੈ ਬਲਕਿ ਫਾਰਸੀ ਕੋਸ਼ ਮੁਤਾਬਿਕ ਹਿੰਦੂ ਦਾ ਅਰਥ ਚੋਰ/ਡਾਕੂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਬਿਰਾਦਰੀ ਹੈ। ਪਰ ਕੋਈ ਖਰਾਬ ਲਫ਼ਜ਼ ਵੀ ਬਾਰ-ਬਾਰ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਕਰਕੇ ਉਹੀ ਲਫ਼ਜ਼ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਚੰਗਾ ਲੱਗਣ ਲਗਦਾ ਹੈ। ਕਦੀ-ਕਦੀ ਤਾਂ ਉਲਟੇ ਅਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਲਗਾਤਾਰ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕਰਨ ’ਤੇ ਸੱਚ ਦੇ ਉਲਟ ਵੀ ਗੜੇ ਗਏ ਲਫਜ਼ ਵੀ ਚੰਗੇ ਲੱਗਣ ਲਗਦੇ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਸੁਰ ਅਤੇ ਅਸੁਰ ਲਫ਼ਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਲੈਣ। ਸੱਚੇ ਅਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁਰਾ ਪੀਣ ਵਾਲਾ ਸੁਰ ਅਤੇ ਸੁਰਾ ਨਾ ਪੀਣ ਵਾਲਾ ਅਸੁਰ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਕਿਉਂਕਿ ਸ਼ਰਾਬ ਪੀਣ ਵਾਲਾ ਮਾੜਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸ਼ਰਾਬ ਨਾ ਪੀਣ ਵਾਲਾ ਚੰਗਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸਲਈ ਸੁਰਾ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਹਿੰਦੂਆਂ ਨੇ ਸੁਰ ਦਾ ਅਰਥ ਦੇਵਤਾ ਕਰ ਲਿਆ ਅਤੇ ਸੁਰਾ ਨਾ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਅਸੁਰ ਦਾ ਅਰਥ ‘ਦੁਸ਼ਟ’ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਏਨਾ ਉਲਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਸੁਰ ਦਾ ਅਰਥ ਸ਼ਰਾਬ ਨਾ ਪੀਣ ਵਾਲਾ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਅਸੁਰ ਦਾ ਅਰਥ ‘ਸ਼ਰਾਬੀ’ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਜਦ ਇਨ੍ਹਾਂ ਲਫ਼ਜ਼ਾਂ ਦਾ ਲਗਾਤਾਰ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਤਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਲਫ਼ਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਇਸੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮਨਜ਼ੂਰ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ।

ਇੰਨ-ਬਿੰਨ ਇਹੀ ਕੁਝ ਲਫ਼ਜ਼ ‘ਹਿੰਦੂ’ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਨੇ ਹਿੰਦੂ ਦਾ ਅਰਥ ‘ਕਾਫਿਰ’ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਇਸੇ ਲਫ਼ਜ਼ ਨੂੰ ਹੀ ਚੰਗਾ ਕਹਿ ਕੇ ਪ੍ਰਚਾਰਿਆ ਗਿਆ ਤਾਂ ਹਿੰਦੂ ਦਾ ਅਰਥ ਬਦਲ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਹ ਇਕ ਚੰਗਾ ਲਫ਼ਜ਼ ਮੰਨਿਆ ਜਾਣ ਲੱਗਾ। ਜਦ ਮੁਸਲਮਾਨ ਸ਼ਾਸਕਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ਾਸਨ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਗਿਣਤੀ ਦੇ ਹਿੰਦੂਆਂ ਨੂੰ ਚੰਗੇ-ਚੰਗੇ ਅਹੁਦਿਆਂ ’ਤੇ ਬਿਠਾ ਦਿੱਤਾ, ਤਾਂ ਹਿੰਦੂ ਲਫ਼ਜ਼ ਹੋਰ ਸਨਮਾਨਜਨਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਣ ਲੱਗ ਪਿਆ।

ਪਰ ਇਹ ਯਾਦ ਰੱਖਣ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ ਕਿ ਜਦ ਮੁਸਲਮਾਨ ਸ਼ਾਸਕਾਂ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਗੈਰ-ਇਸਲਾਮੀ ਭਾਰਤੀਆਂ ਨੂੰ ਇਕ ਸੰਗਠਿਤ ਨਾਮ ‘ਹਿੰਦੂ’ ਦੇਣਾ ਚਾਹਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਵਿੱਚ ਸਵਰਣ ਹਿੰਦੂਆਂ (ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਆਦਿ) ਦੀ ਆਪਣੀ ਉੱਚਤਾ ਦਾ ਖਤਰਾ ਨਜ਼ਰ ਆਇਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਅਜਿਹੀ ਏਕਤਾ ਨੂੰ ਨਕਾਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਨਾਲ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਉੱਚਤਾ ਖਤਰੇ ਵਿੱਚ ਪੈ ਸਕਦੀ ਸੀ। ਜਦ ਸਵਰਣ ਸਮਾਜ ਨੇ ਆਪਣੀ ਉੱਚਤਾ ਨੂੰ ਖਤਰਾ ਸਮਝਿਆ ਤਾਂ ਅਜਿਹੀ ਹਿੰਦੂ ਏਕਤਾ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨ ਵਾਸਤੇ ਗੈਰ-ਮੁਸਲਿਮ ਸਮਾਜ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਟੁਕੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਣ ਦਾ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਸਵਰਣਾਂ ਦੇ ਇਲਾਵਾ ਜਿਹੜਾ ਬਹੁਸੰਖਿਅਕ ਸ਼ੂਦਰ ਸਮਾਜ ਸੀ, ਉਹ ਅਨੇਕਾਂ ਜਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਕੇ ਬਿਖੇਰਨ ਦਾ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਸਵਰਣਾਂ ਦੇ ਇਲਾਵਾ, ਜੋ ਬਹੁਸੰਖਿਅਕ ਸ਼ੂਦਰ ਸਮਾਜ ਸੀ, ਉਹ ਅਨੇਕਾਂ ਜਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਕੇ ਬਿਖੇਰਨ ਦਾ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਜਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਕੇ ਬਿਖੇਰਨ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਜਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਊਚ-ਨੀਚ ਦਾ ਜ਼ਹਿਰ ਤੱਕ ਘੋਲ ਦਿੱਤਾ। ਗੀਤਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ੂਦਰਾਂ, ਬਲਕਿ ਬਾਨੀਆਂ ਤੱਕ ਨੂੰ ਵੀ ਪਾਪ ਯੋਨਿ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਕਿਹਾ ਗਿਆ (ਇਸੇ ਗ੍ਰੰਥ ਨੂੰ ਗਾਂਧੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਭਰ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਲਈ ਫਿਰਦਾ ਰਿਹਾ)। ਤੁਲਸੀ ਨੇ ਤਾਂ ਇੱਥੇ ਤੱਕ ਲਿਖ ਮਾਰਿਆ ਕਿ ਸ਼ੂਦਰ ਨੀਚ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਡੰਡੇ ਨਾਲ ਮਾਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਪਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜੇ ਕਤਈ ਗੁਣਹੀਨ ਅਤੇ ਕੁਕਰਮੀ ਵੀ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਵੀ ਪੂਜਨੀਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। 1931 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਜਨਗਣਨਾ ਹੋਈ ਤਾਂ ਸਵਰਣ ਹਿੰਦੂਆਂ ਨੇ ਖ਼ੁਦ ਨੂੰ ‘ਵੈਦਿਕ ਹਿੰਦੂ’ ਲਿਖਵਾਇਆ ਅਤੇ ਕਥਿਤ ਨੀਵੀਆਂ ਤੇ ਪਛੜੀਆਂ ਜਾਤਾਂ ਲਈ ਅਲਗ ਕਾਲਮ ਬਣਵਾਇਆ। ਬਾਲ ਗੰਗਾਧਰ ਤਿਲਕ ਨੇ ਤਾਂ ਸਪਸ਼ਟ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵੇਦਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਹੈ, ਉਹੀ ਹਿੰਦੂ ਹਨ ਅਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਹਿੰਦੂ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਇਸ ਅਧਾਰ ’ਤੇ ਦਲਿਤ ਅਤੇ ਪਛੜੇ ਵਰਗ ਹਿੰਦੂ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਇਹ ਖ਼ੁਦ ਸਿੱਧ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤਾਂ ਵੇਦਾਂ ਨੂੰ ਛੂਹਣ ਤੱਕ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਵੇਦਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸੇਦਾਰੀ ਤਾਂ ਦੂਰ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ। ਗਾਂਧੀ ਨੇ ਵੀ ਹਿੰਦੂ ਦੀ ਕੁਝ ਅਜਿਹੀ ਵੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਦਲਿਤਾਂ ਤੇ ਪਛੜਿਆਂ ਨੂੰ ਹਿੰਦੂ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਤੋਂ ਹੀ ਅਲਗ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਗਾਂਧੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਵੇਦ, ਉਪਨਿਸ਼ਦ, ਧਰਮ ਸੂਤਰ, ਪੁਰਾਣਾਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦਾ - ਉਹ ਹਿੰਦੂ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਸਪਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਦਲਿਤ, ਪਛੜੇ ਵਰਗ, ਬੌਧ, ਜੈਨ, ਸਿੱਖਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਹਿੰਦੂ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਸਭ ਪੁਰਾਣਾਂ ਅਤੇ ਸੂਤਰ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦੇ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸਪਸ਼ਟ ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਸ਼ੂਦਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹ ਲਏ ਤਾਂ ਉਸਦੀ ਜੀਭ ਕਟ ਲਉ,

ਵੇਦ ਸੁਣ ਲਏ ਤਾਂ ਉਸਦੇ ਕੰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੀਸ਼ਾ ਪਿਘਲਾ ਕੇ ਪਾ ਦਿਓ ਅਤੇ ਜੇਕਰ ਸਵਰਣਾਂ ਵਰਗੇ ਆਸਨ ’ਤੇ ਬੈਠ ਜਾਏ ਤਾਂ ਉਸਦੇ ਚਿੱਤੜ ਕੱਟਵਾ ਦਿਓ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵੇਦ-ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੂਦਰਾਂ ਨੂੰ ਪਾਪੀ, ਅਧਮ, ਨੀਚ, ਅਛੂਤ, ਚੰਡਾਲ ਆਦਿ ਆਖ ਕੇ ਗਾਲ੍ਹਾਂ ਕਢੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਸ਼ੂਦਰਾਂ ਲਈ ਵਿਵਸਥਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਖਾਣ ਲਈ ਜੂਠਨ, ਪਹਿਣਨ ਲਈ ਉਤਰਨ ਅਤੇ ਰਹਿਣ ਲਈ ਫੂਸ ਦੀ ਝੌਂਪੜੀ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਜਦ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵੇਦ-ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੂਦਰਾਂ ਦੀ ਬਰਾਬਰ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਨਹੀਂ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿਉਂ ਮੰਨਣ? ਇਸ ਤੋਂ ਸਿੱਧ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸ਼ੂਦਰ ਹਿੰਦੂ ਨਹੀਂ ਹਨ।

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਿੰਦੂਆਂ ਨੇ ਦਲਿਤਾਂ-ਪਛੜਿਆਂ ਨੂੰ ਹਿੰਦੂ ਮੰਨਣ ਤੋਂ ਹੀ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਵੰਯਸੇਵਕ ਸੰਘ ਨੇ ਜਦ ਇਹ ਕਿਹਾ ਕਿ ਹਿੁੰਦਸਤਾਨ ਸਿਰਫ਼ ਹਿੰਦੂਆਂ ਦਾ ਹੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸਨੇ ਇਹ ਵੀ ਸਪਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਮੁਸਲਮਾਨ, ਇਸਾਈ, ਦਲਿਤ ਅਤੇ ਪਛੜੇ ਵਰਗ ਹਿੰਦੂ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਸੰਘ ਨੇ ਹਿੰਦੂ ਦੀ ਇਕ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਵੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਕਿ ਹਿੰਦੂ ਉਹ ਹੈ ਜਿਸਦੀ ਮਾਤ-ਭੂਮੀ ਭਾਰਤ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਧਰਮ ਕੋਈ ਪ੍ਰਚਾਰਿਤ ਭਾਰਤੀ ਧਰਮ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਅਰਥ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਮੁਸਲਮਾਨ ਅਤੇ ਇਸਾਈ ਹਿੰਦੂ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇਸ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਬਾਕੀ, ਯਾਨਿ ਦਲਿਤ-ਪਛੜੇ ਵੀ ਹਿੰਦੂ ਨਹੀਂ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਭਾਰਤੀ ਧਰਮਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕੋਈ ਧਰਮ ਨਹੀਂ ਹੈ।

ਉਪਰੋਕਤ ਚਰਚਾ ਦੇ ਅਧਾਰ ’ਤੇ ਹਿੰਦੂ ਦਾ ਅਰਥ ਮਾਤਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਹੈ, ਜੋ ਆਰਿਯਾ ਵੰਸ਼ੀ ਹਨ, ਯਾਨਿ ਹਿੰਦੂ ਲਫ਼ਜ਼ ਆਰਿਯਾ ਦਾ ਕੋਡ-ਵਰਡ ਹੈ ਅਤੇ ਹਿੰਦੂ ਏਕਤਾ ਦਾ ਅਰਥ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਖੱਤਰੀ-ਬਾਨੀਆ ਏਕਤਾ ਤੋਂ ਹੈ। ਹਿੰਦੂ ਦੇ ‘ਹਿੰਦੂ ਰਾਸ਼ਟਰ’ ਦਾ ਅਰਥ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਖੱਤਰੀ, ਬਾਨੀਆ ਦੀ ਏਕਤਾ ਤੋਂ ਹੈ। ਜਦ ਮੁਸਲਮਾਨ, ਇਸਾਈ, ਸਿੱਖ, ਦਲਿਤ ਅਤੇ ਪਛੜੇ ਵਰਗਾਂ ਨੇ ਅਜਿਹੇ ਰਾਸ਼ਟਰ ਨੂੰ ਨਾ-ਮਨਜ਼ੂਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਤਾਂ ਹਿੰਦੂਆਂ ਨੇ ਦਲਿਤਾਂ ਤੇ ਪਛੜਿਆਂ ਨੂੰ ਗੁੰਮਰਾਹ ਕਰਨ ਲਈ ਨਾਅਰਾ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ‘‘ਜਾਤ-ਪਾਤ ਹੋਂ ਭਲੇ ਅਨੇਕ; ਹਿੰਦੂ-ਹਿੰਦੂ ਹੈਂ ਸਬ ਏਕ’’। ਇਸ ਨਾਅਰੇ ਵਿੱਚ ਕਿੰਨੀ ਬੇਸ਼ਰਮੀ ਅਤੇ ਬੇਹਯਾਈ ਝਲਕਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਹਿੰਦੂ ਰਾਸ਼ਟਰ ਤਾਂ ਬਣਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ ਪਰ ਹਿੰਦੂਆਂ ਦੀ ਇਕ ਜਾਤ ਮੰਨਣ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਨਹੀਂ ਹਨ ਯਾਨੀ ਹਿੰਦੂ ਨੂੰ ਇਕ ਮੰਨਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਅਜੀਬ ਹਿਮਾਕਤ ਹੈ? ਮੁਸਲਮਾਨ ਇਕ ਹਨ, ਇਸਾਈ ਇਕ ਹਨ, ਤਾਂ ਹਿੰਦੂ ਨੂੰ ਇਕ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ? ਸੱਚਾਈ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਹਿੰਦੂ ਦਲਿਤ-ਪਛੜਿਆਂ ਨੂੰ ਮੂਰਖ ਬਣਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅਸਲ ਮਨਸ਼ਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਰਾਸ਼ਟਰ ਤਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਖੱਤਰੀ, ਬਾਨੀਆਂ ਦਾ ਕਾਇਮ ਹੋ ਜਾਏ ਅਤੇ ਗੈਰ-ਆਰਿਯਾ ਵੰਸ਼ੀ ਜਿਹੜੇ ਦਲਿਤ-ਪਛੜੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਭ ਇਨ੍ਹਾਂ ਹਿੰਦੂਆਂ ਦੇ ਗੁਲਾਮ ਹੋ ਕੇ ਬਣੇ ਰਹਿਣ ਅਤੇ ‘ਹਿੰਦੂ ਰਾਸ਼ਟਰ’ ਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰ ਕਰ ਲੈਣ - ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹਿੰਦੂ ਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿੱਚ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਕੁਝ ਵੀ ਨਾ ਹੋਵੇ। ਪਰ ਸਿੱਖਾਂ, ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਜਾਂ ਇਸਾਈਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਲਈ ਹਮਲਾ ਹਿੰਦੂਆਂ ਦੀ ਤਰਫੋਂ ਹੋਣ ਤਾਂ ਉਸ ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਹਿੰਦੂਆਂ ਦਾ ਸਾਥ ਦੇਣ। ਭਲਾ ਕਿਹੜਾ ਦਲਿਤ/ਪਛੜਿਆ ਵਿਅਕਤੀ ਅਜਿਹਾ ਹਿੰਦੂ ਬਣਨਾ ਚਾਹੇਗਾ?

ਹਿੰਦੂਆਂ ਨੇ ਜਦ ਇਹ ਨਾਅਰਾ ਲਗਾਇਆ ਕਿ ਭਾਰਤ ਦੀ ਧਰਤੀ ’ਤੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਹਿੰਦੂ ਹਨ ਅਤੇ ਹਿੰਦੂ-ਹਿੰਦੂ ਸਭ ਇਕ ਹਨ ਤਾਂ ਇਹ ਸਵਾਲ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਗੈਰ-ਹਿੰਦੂ, ਹਿੰਦੂ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਸਭ ਹਿੰਦੂ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ? ਆਰਿਯਾ ਫਲਸਫੇ ਮੁਤਾਬਿਕ, ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਹਿੰਦੂ ਬਣਦਾ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਤਾਂ ਸਿਰਫ਼

ਪੇਟ ’ਚੋਂ ਹੀ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ। ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਮੈਨਪੁਰੀ ਵਿੱਚ ਇਕ ਘਟਨਾ ਵਾਪਰੀ। ਇਥੋਂ ਦਾ ਇਕ ‘ਜਾਟਵ’ (ਕਥਿਤ ਨੀਵੀਂ ਜਾਤ ਦਾ ਵਿਅਕਤੀ) ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਇਸਾਈ ਬਣ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਹ 40 ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਮਿਸ਼ਨ ਕੰਪਾਊਂਡ ਵਿੱਚ ਰਿਹਾ ਤੇ ਮਿਸ਼ਨ ਦਾ ਇੰਚਾਰਜ ਵੀ ਬਣਿਆ। ਉਸਨੇ ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਸਾਈ ਬਣਨ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤਾ ਤਾਂ ਹਿੰਦੂਆਂ ਨੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆਕੇ ਉਸਦੀ ਪਿਟਾਈ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਕਿ ਤੂੰ ਹਿੰਦੂ ਹੋ ਜਾ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇਂਗਾ। ਉਸ ਵਿਅਕਤੀ ਨੇ ਹਿੰਦੂ ਹੋਣਾ ਮਨਜ਼ੂਰ ਕਰ ਲਿਆ। ਜਦ ਉਸਨੂੰ ਹਿੰਦੂ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਤਾਂ ਉਸਦਾ ਹਿੰਦੂ ਨਾਮ ‘ਫਲਾਣਾ ਜਾਟਵ’ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ। ਉਸਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਮੈਂ ਜਦ ਹਿੰਦੂ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹਾਂ ਤਾਂ ਮੇਰਾ ਨਾਮ ਜਾਟਵ ਹੀ ਕਿਉਂ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ? ਮਿਸ਼ਰਾ, ਦੂਬੇ, ਤਿਵਾਰੀ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ? ਇੱਥੇ ਸਵਾਲ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਕਿ ਜਦ ਇਕ ਇਸਾਈ ਹਿੰਦੂ ਬਣਿਆ ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜਾਤ ਦਾ ਹਿੰਦੂ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ, ਉਸਨੂੰ ਜਾਟਵ ਹੀ ਕਿਉਂ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ? ਇਸਦਾ ਅਰਥ ਇਹ ਹੋਇਆ ਕਿ ਹਿੰਦੂ ਕੋਈ ਬਣ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ ਬਲਕਿ ਹਿੰਦੂ ਦੇ ਮਾਇਨੇ ਜਾਤੀ ਹੈ। ਹਿੰਦੂ ਦਾ ਜਨਮ ਪੇਟ ਤੋਂ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਗੈਰ-ਹਿੰਦੂ, ਹਿੰਦੂ ਬਣਨਾ ਚਾਹੇ ਤਾਂ ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਖੱਤਰੀ, ਬਾਨੀਆ ਵਰਨ ਦਾ ਹਿੰਦੂ ਨਹੀਂ ਬਣ ਸਕਦਾ। ਇਸਤੋਂ ਇਹ ਸਿੱਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੋਈ ਨੀਚ ਜਾਤ ਦਾ ਵਿਅਕਤੀ ਉਪਰਲੇ ਤਿੰਨ ਵਰਨਾਂ, ਜਿਹੜੇ ਆਰਿਯਾ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਵਰਨ ਹਨ, ਵਿੱਚ ਜਾਣਾ ਚਾਹੇ ਤਾਂ ਉਹ ਅਜਿਹਾ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ। ਯਾਨੀ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਹਿੰਦੂ ਸਿਰਫ਼ ਉਪਰਲੇ ਵਰਨਾਂ ਦੇ ਤਿੰਨ ਹਿੰਦੂ ਹੀ ਹਨ। ਹਿੰਦੂਵਾਦ ਦੀ ਖਾਸੀਅਤ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਕੋਈ ਦਲਿਤ/ਪਛੜੇ ਵਰਗ ਦਾ ਵਿਅਕਤੀ ਭਾਵੇਂ ਕਿੰਨੀ ਵੀ ਰਮਾਇਣ ਪੜ੍ਹ ਲਵੇ, ਕਿੰਨੇ ਵੀ ਭਾਗਵਤ ਦੇ ਅਖੰਡ ਪਾਠ ਕਰਵਾਏ, ਕਿੰਨੀ ਵੀ ਠਾਕੁਰ ਜੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ, ਕਿੰਨਾ ਵੀ ਮੋਟਾ ਜਨੇਊ ਪਾ ਲਵੇ ਅਤੇ ਕਿੰਨਾ ਵੀ ਚੌੜਾ ਤਿਲਕ ਲਗਾ ਲਵੇ - ਉਹ ਸਵਰਣ ਹਿੰਦੂ ਨਹੀਂ ਬਣ ਸਕਦਾ।

ਦਲਿਤ ਆਦਿਵਾਸੀ ਹਿੰਦੂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ - ਇਹ ਗੱਲ ਆਰਿਯਾ ਸਮਾਜੀ ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜਦ ਆਰਿਯਾ ਸਮਾਜੀ ਕਿਸੇ ਦਲਿਤ ਜਾਂ ਆਦਿਵਾਸੀ ਨੂੰ ਜਨੇਊ ਪਹਿਨਾ ਕੇ ਆਰਿਯਾ ਸਮਾਜੀ ਹਿੰਦੁ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸਨੂੰ ਨਹਿਲਾ ਕੇ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਫਿਰ ਜਨੇਊ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਜਨੇਊ ਪਹਿਣਨ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ‘ਦਵਿਜ’ ਨੂੰ ਹੈ। ਹਿੰਦੂਆਂ ਦੇ ਤਿੰਨ ਵਰਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਖੱਤਰੀ ਤੇ ਬਾਨੀਆ ਦਵਿਜ ਕਹਿਲਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਦਵਿਜ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਹਿੰਦੂ ਨਹੀਂ। ਇਸਲਈ ਕਿਸੇ ਦਲਿਤ ਆਦਿਵਾਸੀ ਨੂੰ ਦਵਿਜ ਹਿੰਦੂ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਉਸਨੂੰ ‘ਯਗਿਉਪਵੀਤ’ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਵਿੱਚ ਦਲਿਤ ਆਦਿਵਾਸੀ ਹਿੰਦੂ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹਿੰਦੂ ਬਣਾਉਣ ਵਾਸਤੇ ਦੂਜੇ ਗੈਰ-ਹਿੰਦੂਆਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ‘ਸ਼ੁੱਧੀਕਰਨ’ ਕਰਕੇ ਹੀ ਹਿੰਦੂ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸੇਲਈ ਡਾ: ਅੰਬੇਡਕਰ ਅਛੂਤਾਂ ਨੂੰ ਹਿੰਦੂ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦੇ ਸਨ। ਡਾ: ਅੰਬੇਡਕਰ ਨੇ 22 ਪ੍ਰਤਿਗਆਵਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਨ ਦੀ ਗੱਲ ਇਸੇਲਈ ਕਹੀ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵਿਸ਼ਨੂੰ, ਮਹੇਸ਼, ਗਣੇਸ਼ ਦੀ ਪੂਜਾ ਨਾ ਕਰਨ ਅਤੇ ਰਾਮ/ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਨਾ ਮੰਨਣ ’ਤੇ ਵੀ ਹਿੰਦੂ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਹਿੰਦੂ ਹੀ ਕਹਿੰਦੇ ਰਹਿਣਗੇ। ਇਸਲਈ 22 ਪ੍ਰਤਿਗਆਵਾਂ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੂਜਾ ਧਰਮ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਨਾ ਵੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।

ਦਲਿਤ ਆਦਿਵਾਸੀ ਹਿੰਦੂ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਹਿੰਦੂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜਨੇਊ ਪੁਆ ਕੇ ਹਿੰਦੂ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ ਪਰ ਸਵਰਨ ਹਿੰਦੂਆਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖਾਣ-ਪਾਨ, ਪੂਜਾ-ਪਾਠ, ਆਚਾਰ-ਵਿਹਾਰ ਅਤੇ ਸੰਸਕਾਰਾਂ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਨਹੀਂ ਦੇਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ। ਹਿੰਦੂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਰਗਾਂ ਨੂੰ ਹਿੰਦੂ ਸਿਰਫ਼ ਇਸਲਈ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂਕਿ ਉਹ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਗੁਲਾਮ ਬਣਾਈ ਰਖ ਸਕੇ। ਕੁਝ ਦਲਿਤ ਜਨੇਊ ਪਾ ਕੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਹਿੰਦੂ ਸਮਝ ਕੇ ਹਿੰਦੂ ਮੰਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਘੁਸ ਗੲ। ਜਦ ਸਵਰਣਾਂ ਨੂੰ ਪਤਾ ਚੱਲਿਆ ਕਿ ਇਹ ਨੀਵੀਆਂ ਜਾਤਾਂ ਦੇ ਲੋਕ ਹਨ, ਤਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਿਟਾਈ ਹੋਣ ਲੱਗੀ। ਜਿਹੜੇ ਵੀ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਇਹ ਨਕਲੀ ਜਨੇਊਧਾਰੀ ਜਾਣ, ਹਿੰਦੂ ਇਨ੍ਹਾ ਦੀ ਪਿਟਾਈ ਕਰ ਦਿਆ ਕਰਨ। ਬੇਚਾਰੇ ਦਲਿਤ ਜਨੇਊ ਸੁੱਟ ਕੇ ਫਿਰ ਤੋਂ ਜਿਉਂ ਦੇ ਤਿਉਂ ਹੋ ਗਏ।

ਜਗੰਨਾਥ ਪੁਰੀ ਦੇ ਮੰਦਰ ਤੋਂ ਰਥ ਯਾਤਰਾ ਕਢੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਭਗਤੀ ਵਿੱਚ ਦਲਿਤ-ਪਛੜੇ ਰਥ ਖਿੱਚਦੇ ਹਨ। ਕੁਝ ਲੋਕ ਰਥ ਹੇਠਾਂ ਦਬਕੇ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਵੀ ਦੇ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਲਿਤਾਂ/ਪਛੜਿਆਂ ਨੂੰ ਜਗੰਨਾਥ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਘੁਸਣ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਨਾਥ ਦੁਆਰਾ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ੂਦਰਾਂ ਨੇ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਨ ਦੀ ਗੱਲ ਕਹੀ - ਸਵਾਮੀ ਅਗਨੀਵੇਸ਼ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ। ਮੰਦਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਪਹੁੰਚਦਿਆਂ ਹੀ ਲੱਠਬਾਜ਼ਾਂ ਨੇ ਸ਼ੂਦਰਾਂ ਨੂੰ ਤਾਂ ਮਾਰਿਆ ਹੀ, ਸਵਾਮੀ ਅਗਨੀਵੇਸ਼ ’ਤੇ ਵੀ ਲਾਠੀਆਂ ਦੀ ਬਰਸਾਤ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਬੇਚਾਰੇ ਅਗਨੀਵੇਸ਼ ਨੱਸ ਖੜੇ ਹੋਏ। ਪੁਰੀ ਦੇ ਸ਼ੰਕਰਾਚਾਰਿਆ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਘੁਸਣ ਦੀ ਗੱਲ ਤਾਂ ਦੂਰ, 400 ਕਦਮ ਦੇ ਅੰਦਰ ਤੱਕ ਉਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ੂਦਰ ਝਾਂਕ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ। ਜਦ ਦਲਿਤਾਂ ਤੇ ਆਦਿਵਾਸੀਆਂ ਨਾਲ ਅਜਿਹਾ ਬਰਤਾਵ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹਿੰਦੂ ਕਿਵੇਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਅਜਿਹੇ ਹਿੰਦੂ ਜਦ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ‘ਹਿੰਦੂ ਰਾਸ਼ਟਰ’ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਸਵਾਲ ਉਠਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਅਜਿਹਾ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦਲਿਤਾਂ, ਪਛੜਿਆਂ ਅਤੇ ਆਦਿਵਾਸੀਆਂ ਦਾ ਵੀ ਰਾਸ਼ਟਰ ਹੋਵੇਗਾ?

ਜਵਾਬ ਹੈ - ਨਹੀਂ। ਹਿੰਦੂ ਜਿਸ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਸ ਹਿੰਦੂ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਆਰਿਯਾ ਵੰਸ਼ੀ ਹਿੰਦੂਆਂ ਦਾ ਰਾਸ਼ਟਰ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮੁਸਲਮਾਨ, ਸਿੱਖ, ਇਸਾਈ, ਦਲਿਤ ਅਤੇ ਪਛੜੇ ਵਰਗ ਸ਼ਾਮਲ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਹਿੰਦੂ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਖੱਤਰੀ, ਬਾਲੀਆਂ ਦਾ ਰਾਸ਼ਟਰ - ਯਾਨੀ 15 ਫੀਸਦੀ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਰਾਸ਼ਟਰ। ਸੋਚਣ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਹੈ ਕਿ 100 ਕਰੋੜ ਵਿੱਚੋਂ 85 ਕਰੋੜ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਨਹੀਂ, ਅਜਿਹਾ 15 ਕਰੋੜ ਦਾ ਰਾਸ਼ਟਰ ਕਿਵੇਂ ਰਾਸ਼ਟਰ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ?

ਇਸਲਈ ਭਾਰਤ ਹਿੰਦੂ ਰਾਸ਼ਟਰ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ। ਹਿੰਦੂਆਂ ਦੇ ਹਿੰਦੂ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ, ਸਿੱਖਾਂ ਤੇ ਇਸਾਈਆਂ ਦਾ ਖ਼ਾਤਮਾ ਅਤੇ ਦਲਿਤਾਂ/ਪਛੜੇ ਵਰਗਾਂ ਨੂੰ ਹਿੰਦੂਆਂ ਦਾ ਗੁਲਾਮ ਬਣਾਈ ਰਖਣਾ।

dl Kflsf alfieSs klIn ict idMdf hY

ihMdU aqvfdI sMgTnF ny iswK hwkF dI rfKI krn vfly iswKF nMU aqvfdI Gosq krky jF qF AunHF dy isrF dy ienfm rwKy hoey hn jF AunHF dIaF kflIaF sUcIaF bxfeIaF hoeIaF hn. dl Kflsf alfieSs ihMdU aqvfdIaF vwloN iswKF dIaF bxfeIaF ilstF nMU mUloN hI rwd krdf hoieaf, BfeI gijMdr isMG, prmjIq isMG pMjvV, BfeI vDfvf isMG, aqy BfeI nItf afid nMU klIn icwt idMdf hY. KfilsqfnI sMGrC dOrfn nf koeI iswK aqvfdI sI, nf hY aqy nf hI ho skdf hY. iswKF nMU aqvfdI kihx vfly, ihMdU asl c  Kuwd ihMdU aqvfdI hn, ijMnHF dy aqvfd dy kfrn iswK hwkF dy rKvfilaF nMU afpxy purfiqn ieiqhfs nMU duhrfAuNidaF hoeIaF afpxy vqn pMjfb Kfilsqfn dI imwtI qoN dUr rihxf pY irhf hY.

*jy 1978 ivwc 13 isMGF nMU sLhId krnf ihMdU aqvfd nhIN, qF iPr 13 isMGF dy kfiql inMrkfrI gurbcny nMU soDxf ikvyN iswK aqvfd hY?

*ieMdrf gFDI vwloN drbfr sfihb aMimRqsr qy jMUn 1984 ivwc PojF rfhIN BfrI hmlf krnf jy ihMdU aqvfd nhIN, qF iPr iswKF dI kfiql ieMdrf gFDI nMU soDxf ikvyN iswK aqvfd hY?

*jrnl vYidaf vwloN drbfr sfihb aMimRqsr dy hmly dI agvfeI krky AuwQy inhwQI qy byksUr iswK sMgq nMU sLhId krnf jy ihMdU aqvfd nhIN, qF iPr iswK sMgqF dy kfiql jrnl vYidaf nMU soDxf ikvyN iswK aqvfd hY?

*nvMbr 1984 c ihMdU aqvfdIaF vwloN iswK kqlyafm qy rfjIv gFDI vwloN ieh kihxf ik jb koeI bVf pyV igrqf hY qo DrqI kFpqI hY. rfjIv gFDI vwloN ieh kihxf jy ihMdU aqvfd nhIN, qF iPr rfjIv gFDI nMU bMb nfl soDxf ikvyN aqvfd hY?

*kFgrsI ibaMqy vwloN pMjfb Kfilsqfn dI DrqI qy, byksUr aMimRqDfrI iswKF nMU PV PV ky JUTy puils mukfbilaF rfhIN sLhId krnf jy ihMdU aqvfd nhIN, qF iPr byksUr iswKF dy kfiql, kFgrsI ibMaqy nMU bMb nfl soDxf ikvyN iswK aqvfd hY?

*kCmIr c idn idhfVy 35 iswKF nMU ihMdU aqvfdIaF vwloN golIaF mfr ky sLhId kr dyxf jy ihMdU aqvfd nhIN, qF iPr iswKF dy kfqlF nMU lwB lwB ky soDxf iswK aqvfd ikvyN hY?

*nvMbr 1984 c ihMdU aqvfdIaF vwloN inhwQy qy byksUr lwKF iswKF nMU ijAUNidaF jlf dyxf aqy ihMdU aqvfdIaF dI Cryafm jgdIsL tfitlr vrigaF vwloN agvfeI krnf jy ihMdU aqvfd nhIN, qF iswK kOm dy kfiql ihMdU aqvfdIaF nMU lwB lwB ky soDxf iswK aqvfd ikvyN hY?

*not:-iswKI df isDFq hY, inrdosLy aqy inhwQy qy vfr nhIN krnf, kfiql nMU bKCxf nhIN.

gurU pMQ df dfs

prmjIq isMG syKoN, dfKf

pRDfn

dl Kflsf alfieSs

ihMdU aqvfdI hn.

jy iswK vI aqvfdI hn, muslmfn vI aqvfdI hn qF ihMdU aqvfdI ikAuN nhIN ?

jdoN kCmIr ivwc koeI gVbV ho jFdI hY qF ihMdU ieho rOlf pfAuxf sLurU kr idMdy hn ik AuQy muslmfn aqvfdIaF ny ieh kIqf hY. jy pMjfb ivwc koeI gVbV ho jFdI hY qF vI ieh lok rOlf pfAuNdy hn ik iswK aqvfdIaF ny ieh kIqf hY. asfm, imjLorm, iqRpurf, nfgflYNz, qfiml, afid QfvF qy nf muslmfn aqy nf hI iswK koeI gVbV krdy hn iPr AuQy kOx hn jo afqMkvfd df Kuwlm KuwlHf jsLn mnfAuNdy hn. iehnF nMU vI ihMdU aqvfdI ikAuN nhIN ikhf jFdf.

*jy pMjfb dI gVbV nMU iswK aqvfdIaF dy nfm nfl joV idwqf jFdf hY qF iPr asfm, imjLorm, iqRpurf, nfgflYNz, qfiml, afid QfvF dI gVbV nMU ihMdU aqvfd dy nfm nfl ikAuN nhIN joiVaf jFdf. jy pMjfb ivwc iswK aqvfdI hn qF ienHF QfvF qy ihMdU aqvfdI hn.

*jy kCmIr dI gVbV nMU muslmfn aqvfdIaF dy nfm nfl joV idwqf jFdf hY qF iPr asfm, imjLorm, iqRpurf, nfgflYNz, qfiml, afid QfvF dI gVbV nMU ihMdU aqvfd dy nfm nfl ikAuN nhIN joiVaf jFdf. jy kCmIr ivwc muslmfn aqvfdI hn qF ienHF QfvF qy ihMdU aqvfdI hn.

*1947 qoN lY ky awj qwk kCmIr ivwc byksUry aqy inhQy muslmfnF nMU ihMdU guizaF vwloN bhuq hI drdnfk qrIikaF nfl sLhId kIqf jfxf lgfqfr jfrI hY, ieuh ihMdU aqvfd hY.

*pMjfb Kfilsqfn ivwc vI 1947 qoN lY ky hux qwk lgfqfr idl kMbfAU awlg awlg ZMg qfrIikaF rfhIN ihMdU guMizaF rfhIN, iswK kOm df KUn zoilaf jf irhf hY, ieh ihMdU aqvfd hY.

*ihMdUsqfn ivwc Gwt igxqIaF dy Dfrmk asQfnF qy ihMdU guMizaF vwloN hmly krny, ieh ihMdU aqvfd hY.

*ihMdUsqfn aMdr ihMdU guMizaF vwloN, iswKF, muslmfnF, eIsfeIaF, dilqF afid nMU ijMdf jlf ky sLhId kr idqwf jFdf hY, ieh ihMdU aqvfd hY.

*ihMdU aqvfd nMU AuJfgr krdy ieh qF iewk nmUmy mfqr kuwJ nukiqaF nMU CyiVaf hY jd ky Bfrq aMdr ihMdU aqvfd dI aslI qsvIr hor vI bhuwq iBafnk hY.

*ieMzIaf Bfrq ihMdUsqfn dy aMdr iksy vI pRkfr dI duKdfeI Gtnf leI ihMdU aqvfd hI muwK dosLI hY. ihMdU aqvfd nMU kuwcly ibnF Bfrq ivwc sFqI hoxI nf mumikn hY. sFqI sQfipq krn leI ihMdU aqvfd nMU sMsfr pwDr qy jwg jfihr krn dI sKq loV hY.

prmjIq isMG dfKf

pRDfn

dl Kflsf alfieSs

pfiksqfn aqy ihMdUsqfn dy vfady

ihMdUsqfnIaF vwloN pfiksqfn qy hmlf krn leI ieh vI rOlf pfieaf jf irhf hY ik pfiksqfn afpxy vfidaF qy pUrf nhIN Auqwrdf Auh vfr vfr afpxy ibafn bdl irhf hY. ihMdUsqfnIaF qy qF hux ieh gwl pUrI qrHF TIk ZuwkdI hY ik apxIaF kwC c guafzINaF dIaF hwQ c.

ihMdU aqvfdIaF dy do muwK Klnfiek krmcMd gFDI aqy jvfhr lfl nihrU vwloN Bfrq dI ajLfdI qoN pihlF jo vfady iswK kOm dy lIzrF nfl kIqy gey sn AuhnF nMU jd pUrf krn df smF afieaf qF ieMnHF ihMdU aqvfdI lIzrF ny ieh kih ky jvfb idwqf ik ab qoN smF bdl igaf hY.

jy ihMdUsqfnIaF vwloN vfady pUry krn dy smyN qy smF hI bdl jFdf hY qF ieh ikhVy mMUh nfl pfiksqfn nMU afpxy vfady pUry krn leI kih skdy hn. ikAuNik ieh nIqI AunHF ny ienHF nfl rih ky ienHF qoN hI iswKI hoeI hY. jy awj pfiksqfn ny ihMdUsqfnIaF dI nIqI iehnF qy hI vrqoN ivwc ilaFdI hY qF pfiksqfn aqvfdI dysL nhIN bx jFdf. jy ajy vI pfiksqfn aqvfdI dysL hY qF ies qoN pihlF ihMdUsqfn aqvfdI dysL hY. pfiksqfn qy ihMdU aqvfdIaF dy hmilaF dI rok Qfm leI jF ienHF dy hmilaF dy jvfb ivc pfiksqfn afpxI nIqI ivwc koeI qbdIlI krdf hY qF ieh Aus dI muwK loV hY.

prmjIq isMG dfKf

pRDfn

dl Kflsf alfieSs

510-774-5909

Bfrq lokqMqr nhIN sgoN GwtigxqIaF leI jokqMqr hY.

ÈRomxI akflI dl pMc pRDfnI ny sI[bI[afeI[ vloN 1984 dy iswK kqlyafm dy pIVq iswKF dy ivdyÈF ivc jf ky ibafn klmbMd krn ƒ zrfmf krfr idwqf hY. AunHf ikhf hux qwk iswK kqlyafm dI jFc dy nF hyT bhuq zrfmy Kyzy jf cuwky hn. iswK kOm leI hux ienHf gwlF df koeI mhwqv nhIN rih igaf.

jFc bhuq ho cuwkI hY aqy iswK kOm hux iswDf iensfÌ cfhMudI hY. hËfrF mfsUm iswKF dy kfqlF, iswK aOrqF qy bwcIaf dI pwq lutx vfly bhu-igxqI nfl sbMiDq KUMKfr ByVIaF ƒ jdoN qwk Ìfhy nhIN tMigaf jFdf AudoN qwk jFc dy nF hyT ho rhy ieh zrfmy isKF dI nËr ivc koeI aihmIaq nhIN rKwxgy.
iswK ipCly 24 sflF qoN ienHF zrfimaF ƒ hI vyKdy af rhy hn. hux qwk dIaF hoeIaF jFcF ivcoN inkilaf vI kI hY? doÈI Èryafm dn-dnfAuNdy GuMm rhy hn. dyÈ dy inrpwK pwqrkfrF smyq iek vwzf qbkf swjx kumfr, jgdIÈ tfeItlr, kml nfQ aqy Bjn lfl vrigaF ƒ doÈI mMndf hY aqy pIVq Kud ienF lokF dI adflqF ivwc pihcfx kr cuwky hn qF iPr hux ienHF iÉlfÌ ikhVy sbUq cfhIdy hn BfrqI adflqF ƒ?

iswKF dy ienHF kfqlF iKlfÌ ieMny sbUq hox dy bfvËUd vI iksy ƒ ÈËf nhIN idwqI jf rhI qy dUjy pfsy pRo divMdrpfl isMG Buwlr ƒ ibnF iksy sbUq aqy gvfhI dy isrP puils ihrfsq ivc ley gey ibafn dy aDfr `qy hI ÌfsI dI ÈËf suxf idwqI geI hY, ikAuNik Auh iek iswK hY. jdoN adflqF hI ivakqI df Drm vyK ky ÌYsly suxfAux qF iPr iensfÌ dI AumId iks qoN kIqI jf skdI hY aqy ikhVI jFc jF jFc eyjMsI GwtigxqIaF ƒ iensfÌ idvf skygI.

gujrfq ivc hoieaf musilm kqlyafm sB dy sfhmxy hY. muslmfnF dy iksy iek vI kfql `qy potf nhIN lwigaf pr goDrf kFz, ijs ivc bhuigxqI nfl sbMiDq igxqI dy kuJ ÈrfrqI lok mfry gey sn, dy sbMD ivc sYNkVy muslmfnF ƒ AuQoN dI Bfjpf srkfr ny potf lgf ky jylHF ivwc suwt idqf sI. kI dyÈ dy inËfm dIaF nËrF ivc bhuigxqI dy kuJ guMizaf sfhmxy GwtigxqIaF dy mfsUm lokF dy lhU dI kImq ieMnI izwg cukI hY?

ihMdUvfdIaf vloN AuVIsf ivc hoey iesfeIaF dy kqlyafm dI Audfhrx ik ihMdU Bfrq ivc rihMidaF iensfÌ dI AumId Auh vI nf krn.
ies idl dihlfAU aqy XojnfbwD kqlyafm dy mfmly ivwc vI 24 sfl qwk vI iksy ƒ iensfÌ nf dy skx vflf dyÈ iks mUMh nfl apxy afp ƒ dunIaF df sB qoN vwzf lokqMqr aKvf irhf hY. Bfrq bhuigxqI iÌrky leI lokqMqrI dyÈ ho skdf hY pr dUjIaF kOmF leI smuwcf isstm jokqMqr hY jo 1947 qoN lY ky awj qwk jokF dI qrHF AunHf df KUn pI irhf hY. jy GwtigxqIaF ƒ iensfÌ nhIN dyxf qF aijhIaF jFcF krvfAux dy zrfmy bMd kr dyxy cfhIdy hn.

gurU gRMQ sfihb jI ivcoN rfm sLbd nMU kwZ deIey qF ipCy kI bcdf hY.

kuJ sfl pihlF rfmfiex dy mÈhUr kQfkfr murfrI bfpU aMimRqsr ivwc rfm-kQf kr rhy sn. AunHF dI kQf dy kuJ aMÈ aÉbfr ivwc pVHy ik gurbfxI ivwcoN ‘rfm` (dsrQ df bytf) ƒ kwZ dyeIey qF bfkI kI bcdf hY?
ÈRI ngr (gVvfl) dy iewk cox jlsy ivwc (1988-89) Aus vyÜy dy muwK mMqrI mrhUm hymvqI nMdn bhuguxf ny vI afiKaf ik gurU gRMQ sfihb ivwcoN rfm (dsrQ df bytf) kwZ dyeIey qF kI bcdf hY? iPr 16 jUn 2000 dy pMjfb kysrI dy pMnf 14 AuWpr ivDfiekf lkÈmI kFqf cfvlf df ibafn sI. ‘iswK Drm kf jnm vfsqv sy ihMdU Drm sy hI hUaf Qf, gurU gRMQ sfihb myN Bgvfn rfm kf nfm asMK bfr afqf hY…]
ieh hI nhIN, afm ihMdU vI ieh hI smJdf aqy kihMdf afieaf hY ik gurbfxI ivwc hËfrF vfr afieaf ‘rfm` dsrQ df bytf ‘rfmcMdr` hI hY. ies JUT ƒ jnsMGI ivcfrDfrf vfÜy ihMdU BrfvF vwloN zMky dI cot` qy vfr-vfr jnqk qOr ‘qy AuTfieaf qy AugiÜaf jFdf hY, pr iksy iswK sMsQf qy buwDIjIvI vwloN ienHF ibafnF ƒ nf hI cYlMj kIqf jFdf hY aqy nf hI bf-dlIl jvfb idwqf jFdf hY.

gurU gRMQ sfihb jI dI bfxI rcx vfÜy siqgurU hr muÈikl qoN muÈikl GVI vI zoly nhIN qy akfl purK dy Bfxy ƒ, Aus dy hukm ƒ imwTf kr ky mMndy rhy. guru sfihbfn ny iswKF ƒ vI iehI AupdyÈ idwqf, qF iPr socx dI gwl hY ik Auh afpxI bfxI df afdrÈ Aus ‘rfmcMdr` ƒ iks qrHF bxf skdy sn, ijhVy sIqf dy jfx ‘qy Dfh mfr ky roNdy hn, ivrlfp krdy hn qy Brf lCmx dy byhoÈ ho jfx ‘qy ieMnf inrfÈ ho jFdy hn ik sUrj cVHn qk sMjIvnI jy nf phuMcI qF Auh afqm-hwiqaf kr lYxgy? jy ieho ijhy mrXfdf prÈoqm rfmcMdr guru gRMQ sfihb dI bfxI df afdrÈ huMdy qF siqgurU afp qy awgoN AunHF dy iswK, sMsfr dy ieiqhfs dIaF Èfndfr kurbfnIaF nf kr skdy qy Aukq rfmcMdr vFg inwkI-inwkI gwl` qy Dfh mfr ky roNdy.
hor vyKo ‘eyku ipqf eyks ky hm bfirk`, ‘eyk nur qy sBu jgu Aupijaf` qy ‘mfns kI jfiq sbY eykY phcfnbo` dy DfrnI siqgurU afpxI bfxI df afDfr Aus rfmcMdr ƒ iks qrHF bxf skdy sn, ijhVy kuitl bRfhmxF dy kihx`qy inrdyÈ ‘ÈMBUk df kql kr idMdy hn aqy ies qrHF jfq-pfq dy afDfr`qy iensfnI ivqkry`qy afpxI mohr lgf ky afpxy dfmn ƒ dfgI kr lYNdy hn? siqgurU jI qF bfxI dI iewk-iewk lfeIn`qy iewk-iewk Èbd ivwc inrgux bRhm qy iewk rwb dI gwl kr rhy hn qy nfl hI kihMdy hn:
keI koit hoey avqfr« (aMg-276)
Kyqy kfn mhys« kyqy brmy… (aMg-7)
qy kI ienHF qwbF dI roÈnI ivwc ieh kihxf pfglpn nhIN hovygf ik guru gRMQ sfihb dI bfxI df nfiek iewk qQf-kiQq avqfr rfmcMdr hY?
siqgurU jI qF bfxI ivwc iewk QF kihMdy hn:
so muKu jlAu ijqu khih Tfkuru jonI« (aMg-1136)
qF iPr ieh kihxf, ikMnI hfsohIxI gwl hovygI ik ‘Tfkur` ƒ Cwz ky jonI ivwc afey iewk dyhDfrI ƒ siqgurF ny afpxI bfxI df afDfr bxfieaf. siqgurU jI ny bfxI ivwc keI QFeIN gurU gRMQ sfihb dy nfiek dy lwCxf df iËkr kIqf hY, ijvy:
rUpu n ryK n rMgu ikCu iqRhu gux qy pRB iBMn« (aMg-283)
Auh iqMn guxF qoN isrÌ iBMn hI nhIN; hY BI kyvl iewk:
sfihbu myrf eyko hY« eyko hY BfeI eyko hY« (aMg-350)
gurU gRMQ sfihb ivwc vfr-vfr afieaf ‘rfm` Èbd Aus inrMkfr vfsqy vriqaf igaf hY, ijhVf ËrHy-ËrHy ivwc rimaf hoieaf arQfq vwisaf hoieaf hY aqy ijs dy hukm ibnF pwqf vI nhIN ihldf. Auh ajUnI (jnm mrn qoN rihq) hY; Aus df nf koeI ipqf hY, nf mfqf. Auh akfl (smyN aqy dUrI dy pRBfv qoN mukq) hY; Auh inrBAu hY arQfq iksy dy BY, kMtrol jF aDIngI ivwc nhIN sgoN sfrI kfienfq, sfry bRhmMz Aus dy ‘hukm` ivwc Aus dy ‘BY` ivwc hn; Auh sBY (afpxy afp ƒ pRkfÈmfn) hY; Aus ƒ koeI pYdf krn vfÜf nhIN aqy Auh sfry kfrnF df kfrn hY, jo hr pRfxI ivwc rm irhf hY:
rmq rfm Gt Gt afDfr« (aMg-897)
rfmcMdr (dsrQ df bytf) kox sI?
gwl cwl hI peI hY qF afE, rfmcMdr (dsrQ ky byty) dI hoNd aqy avqfrI hox bfry vI lwgdy hwQ ivcfr kr leIey:
sMsfr dy mhfn iÌlfsÌr, icMqk qy ivdvfn Bfrq dy sfbkf rfÈtrpqI mrhUm zf[ ÈrvpwlI rfDf ikRÈnn afpxI pusqk ‘BfrqI drÈn` (ihMdI) Bfg pihlF dy pMnf nM:7 qy ilKdy hn ik rfmfiex qy purfx (mhFBfrq vI iewk purfx hY) JUTIaF klpnf afDfirq cmqkfirq pusqkF hn. Ëfhr hY ik zfktr sfihb vrgf ihMdU Drm df ivdvfn JUT nhIN ilK skdf. jy rfmfiex JUTI qy klpnf hY qF ies dy nfiek Bgvfn rfmcMdr dI aslIaq kI hY?
ivÈv ividafly pRkfÈn vfrfnsI dI pRkfÈq pusqk ‘ivÈv kI pRfcIn swiBafqfeyN 323 eI[ pUrv` ijs dy lyKk ÈRI rfm goiel, aYm[ey[, pI[aYc[zI[ rIzr ieiqhfs ivBfg, joDpur XUnIvristI hn, ivwc iliKaf hY ik aXuwiDaf dy rfjf rfmcMdr df muwK nF puÈpimwqr ÈuMg cInI bRfhmx 186 eI[pU[ sI. ieh morIaf smrft aÈok dy poqry df poqrf rfjf bhfdrQ df muwK sYnfpqI sI. ieh ptnf ivwc iewk sYink pRdrÈn smyN afpxy suafmI df kql kr ky afp rfjf bx bYTf. iesy puÈpimwqr ÈuMg (aXuwiDaf df rfjf rfmcMdr) cInI sYnfpqI ƒ kvI bflmIkI dy nF nfl bRfhmxF ny JUTI (klipq) rfmfiex ilK ky rfjf dsrQ df puwqr rfmcMdr bxf idwqf. ieh kQf hrÈ cirq ivwc duhrfeI geI hY.
sRI GsIty lfl ivÈv dfrÈink dy muqfbk sRI goiel dI Auprokq pusqk dI pRoVHqf pMzq jvfhr lfl nihrU, zf[ aMbydkr qy zf[ sMpUrxfnMd ny kIqI hY.
jvfhr lfl nihrU ny ‘ihMdusqfn dI khfxI` (ihMdI) dy pMnf nM: 143`qy iliKaf hY ik bRfhmx, mry hoey ivdyÈI rfijaF, rfmcMdr, ÈMkr, ikRÈn dIaF mUrqIaF mMdrF ivwc rwKdy, lokF qoN AunHF dI pUjf krvfAuNdy sn aqy afpxI rotI-roËI clfAux vfsqy jnqf ƒ luwtdy sn.
ivÈv dfrÈink sRI GsIty lfl afpxI pusqk ‘mfnv jfqI sB brfbr hY, koeI AUc-nIc nhIN dy pMnf 127`qy ilKdy hn ik kvI qulsIdfs jI dy Éud rfm cirq mfns, gIqf, pRYWs gorKpur, pRQm sopfn, bflkFz dy pMnf nM:19`qy dohf-11 dI dUsrI copfeI ivwc iliKaf hY:
bMck Bgq khfeI rfm ky.
ikMkr kMcn koih kfm ky.
iqMn mih pRQm ryK jgmorI.
DINg DrmDvj DMDk DorI.
arQfq, ‘jo rfm jI ky Bgq khlfkr logoN ko Tgqy hYN, jo Dn (loB) kroD aOr kfn (sMBog) ky Êulfm hYN, aOr jo DINgf-DINgf krny vfly (Drm kf zMzf) Drm kI JUTI Dvwjf Pihrfny vfly dMBI (pKMzI) aOr kpt (Cl) ky DMdoN df boJ Zoxy vfÜy hYN, sMsfr myN sBsy pihlf ZoNg rcfieqoN kf srdfr mYN hUM`.
lMmf ho jfx dy zr nfl lyK iewQy smfpq krdy hF, pr pfTkF ƒ iewk gwl cMgI qrHF smJ lYxI cfhIdI hY ik mhfn ihMdU ivcfrvfnF ijvyN zf[ ÈrvpwlI rfDf ikRÈnn, pMzq jvfhr lfl nihrU, zf[sMpUrxfnMd, zf[ ÈRI rfm goiel qy hor anykF ivdvfnF ijnHF ny KudfeI ivwc imÜy iswky qy mohrF qy iÈlf-lyKF (ijhVIaF nYÈnl imAUËIam, nvIN idwlI ivKy qy hor QFvF`qy surwiKaq peIaF hn) dy afDfr`qy ies qrHF incoV kwiZaf hY-‘sfzy purfxy Dfrimk gRMQF ivwc afeIaF kQfvF scfeI qooN kohF dUr arQfq kflpink hn aqy AunHF dy nfiek vI kflpink hn qy ies sfry gorKDMdy dy krqf-Drqf sn bRfhmx, ijhVy loBI, lflcI, kfmI qy prly drjy dy durfcfrI qy ivBcfrI sn. ieh mfn, midrf qy iesqrIaF dy bhuq ÈokIn sn. ieh Bfrq dI pivwqr DrqI dy vsnIk nhIN sn. ienHF df iewko-iewk inÈfnf sI ik JUTIaF kQfvF dy Brm-jfÜ ivwc Psf ky afm jnqf ƒ Twgxf, luwtxf aqy afp aYÈpRsqI qy ivlfsqfpUrn iËMdgI bsr krnI`.
siqgurF qy inrgux bRhm dy AupfÈk sMqF-BgqF ny bfxI ivwc kDry vI purfqn Dfrimk gRMQF dI hfmI nhIN BrI qy bRfhmxF dI rwj ky aflocnf kIqI hY. Ëfhr hY ik ieh JUTy nfiek nf qF gurbfxI dy afDfr`qy nfiek ho skdy hn aqy nf hI dsm pfqÈfh ienHF`qy vwzy-vwzy kfiv ilK skdy hn. gurU gRMQ sfihb ivwc dsrQ dy byty rfmcMdr df msF do-cfr vfr hI iËkr afAuNdf hY qy Auh vI aflocnfqmk Bfvnf hyT hI afAuNdf hY, ijvyN:
rovY rfmu inkflf Bieaf«
sIqf lKmxu ivCuiV gieaf«

hrismrq kOr bfdl ny kIqI iÈvilMg dI pUjf

iek akfl purK ƒ mMnx vfly akflIaF ny iswK Drm `qy ho rhy isDFqk hmilaF df jvfb dyx leI 1920 `c ÈRomxI akflI dl bxfieaf pr hux qRfsdI ieh hY ik jdoN qoN ÈRomxI akflI dl dI vfgzor s[ pRkfÈ isMG bfdl dy hwQ afeI hY, Aus qoN bfad iswK Drm dI isDFqk qOr `qy ijhVI iKwlI bfdl prvfr Auzf irhf hY, ies df koeI mukfblf nhIN kr skdf. lok sBf dIaF coxF dy mwdynËr pfrtI pRDfn s[ suKbIr isMG bfdl dI pqnI bIbI hrismrq kOr bfdl ny Èihr `c nukV mIitMgF dOrfn ieQoN dy Bfrq ngr `c siQq vYȃ dyvI mMdr `c iÈvilMg dI pUjf kIqI aqy mfqf dIaF BytfvF gf ky ihMdU dyvI dyviqaF dI ‘ÉuÈI` hfsl kIqI. bfdl prvfr vloN lgfqfr AuzfeIaF jf rhIaF DwjIaF `qy ÈRomxI Éflsf pMcfieq dy pMc BfeI hirMdr isMG drvyÈ nfl sMprk kIqf igaf qF AuunHF ikhf ik s[ bfdl pUry isafsI iKzfrI hn, AuunHF ƒ iksy Drm dy isDFqF nfl koeI srokfr nhIN. hux Auh vI smJ cuwky hn ik gurmiq ivroDI kMm krn nfl ijMny ku iswKF dIaF votF df AuunHF ƒ nuksfn hoxf sI, Auh ho cuwkf hY, ies qoN bfad ijMny gurmiq ivroDI kMm, Auh krngy, AunI hI vwD hmfieq Bfjpf aqy afr[aYs[aYs[ vloN AuunHF ƒ imlygI. BfeI drvyÈ ny ikhf ik cMgf hoieaf ik bIbI gurlIn kOr ny hfeI kort `c kys kr ky iswK dI pirBfÈf df mslf CyV idqf hY. ies leI hux ieh vI ÌYslf kr lYxf cfhIdf hY ik ijhVf vI iswK gurmiq aqy iswK rihq mirafdf dy Ault kMm krdf hY, Aus ƒ vI iswKI qoN Éfrj smiJaf jfxf cfhIdf hY, byÈwk Auh kysfDfrI aqy nIlIaF pwgF sjfAux vfly akflI hI ikAuN nf hox. AunHF ikhf ik ijhVy pMQ dy Auc ahuidaF `qy bYT ky gurmiq dIaF DwjIaF Auzf rhy hn, Auh iswKI df swB qoN vwD nuksfn kr rhy hn ikAuNik afm anBol iswK AuunHF ƒ iswKI df rol mfzl smJ ky, AunHF vloN kIqy gey gurmiq ivroDI kMmF ƒ iswK Drm df aMg mMn bYTdy hn.

****************************************************************

bfGf purfxf `c 3 axpCfqy ivakqIaF vwloN iek 15 sflf aMimRqDfrI iswK lVky dy ËbrdsqI kys kql krn df smfcfr pRfpq hoieaf hY. jfxkfrI anusfr gurduafrf hrgoibMdsr sfihb dy nËdIk vfrz nMbr 2 dy vsnIk suKjIq isMG puwqr krmjIq isMG, jo ik iek kpVy dI dukfn `qy kMm krdf hY, dukfn vwl jf irhf sI ik acfnk iqMn ivakqIaF ny Aus ƒ iek glI ivc roikaf aqy Aus ƒ ieh puwiCaf ik ieh glI ikwDr ƒ jFdI hY. jdoN Auh glI sbMDI dwsx lwigaf qF AunHF ny Aus dy ËbrdsqI kys kql kr idwqy. ies Kyqr `c kys kql krn dI Kbr PYlidaF hI siQqI qxfapUrx bx geI.

 suKjIq dy ipqf krmjIq isMG aqy mfqf amnjIq kOr ny jfxkfrI idMidaF dwisaf ik axpCfqy ivakqIaF ny AunHF dy byty dy gl ivc ptkf pf ky gl Guwtx dI koiÈÈ vI kIqI. ies Gtnf dI iswK jQybMdIaF vwloN sKq inKyDI kIqI geI hY. iswK BfeIcfry dy lokF `c BfrI ros pfieaf jf irhf hY. AunHF mMg kIqI ik doÈIaF ƒ jld qoN jld igRPqfr kIqf jfvy nhIN qF Auh pRÈfsn ivruwD sMGrÈ krn leI mjbUr ho jfxgy. dwisaf jf irhf hY ik lhOrf ipMz dy iek gwjf nF dy ivakqI ny suKjIq isMG dy mobfiel `qy DmkI idwqI sI. dovF dy ivckfr JgVy dy kfrnF df ajy qwk pqf nhIN lwg sikaf hY. doÈI ajy qwk Prfr dwsy jf rhy hn.  aYs aYs pI pvn kumfr rfey ny Gtnf sQfn `qy phuMc ky guseI ivakqIaF ƒ Brosf idwqf ik doÈIaF ƒ jld igRPqfr kr ilaf jfvygf. ies sbMDI afeI pI sI dI Dfrf 295 ey aDIn kys drj kr ilaf igaf hY.

*****************************************

 ihMdU isLv sYnf dy kuJ vrkrF ny iek irksLf clfAux vfly guriswK dy isr dy vfl Bry bfjLfr ivc puwt idqy aqy AusnUM KUb gflFH kwZIaF aqy qrnqfrn ivc s: ismrnjIq isMG mfn df puqlf PUkx mgroN ihMdU iPrkfpRsq ansrF dy hONsly ieMny vD gey hn ik Auh rfh jFdy iksy vI iswK dI sLryafm byiewjLqI krn qy Auqr afey hn.

bIqy idn aMimRqsr ivc iesy qrF dI vfprI Gtnf ivc ihMdU isLv sYnf dy kuJ vrkrF ny iek irksLf clfAux vfly guriswK dy isr dy vfl Bry bfjLfr ivc puwt idqy aqy AusnUM KUb gflFH kwZIaF aqy ieQoN qk ik Ausdy vfl putky Ausdy gudf ivc Dwkx dI vI koisLsL kIqI geI. ies Gtnf mgroN aMimRqsr ivc ihMdUaF aqy iswKF ivckfr qxfa bixaf hoieaf hY . akfl aKfVf ieMtrnYsLnl dy muKI BfeI mnjIq isMG ny ies Gtnf nUM kOmI vMgfr krfr idqf hY.

*******************************************

amrIkI POj dy krnl vjoN syvf inBfAux df mfx rwKx vfly jIbI isMG ny apxI pusqk ivwcly hvfilaF nfl gFDI dIaF nIqIaF, kfrjF aqy sKLsLIaq dy bKIey AudyVidaF ikhf ik Auh ieh kuJ iksy inwjI nukqy qoN nhIN blik lokF nUM aslIaq qoN jfxUM krfAux dy apxy mfnvI PrjL vjoN kr rhy hn.

‘mohn dfs krm cMd gFDI asl `c mhfqmf nhIN sgoN iensfn dy rUp ivwc nslvfdI hYvfn sI. Auh BfvyN AuproN AuproN aihMsf df pRcfrk sI aqy AusnUM dunIaF Br ivwc sLFqI dy msIhy dy rUp ivwc AuBfiraf igaf hY pr Auh mUl rUp ivwc iesdy Ault sI. gFDI Dur aMdroN ihMsk iensfn sI aqy Ausny dUsry iPrikaF dy lokF Auwqy ihMdUvfd df glbf kfiem krn leI hI sfrIaF koJIaF cflF clIaF. ihMdU awqvfdI huMdy hoey Auh iswKF df ktV ivroDI sI aqy Ausny iswKF dy ihwqF nUM BfrI nuksfn phuMcfieaf.’ ieh bVy hI iqwKy, spwsLt aqy gFDIvfdIaF nUM cuMBvyN ivcfr iswK lyKk krnl jIbI isMG ny lMGy aYqvfr rfjf svIts ivKy iswK ienPLrmysLn sYNtr vloN krvfeI iswK BfeIcfry dy srgrm ivakqIaF dI iewk iekwqrqf nUM sMboDn kridaF pRgtfey. mhfqmf gFDI bfry pusqk ‘gFDI : Drmfqmf dy prdy ipClf aslI cyhrf’ dy lyKk ny ikhf ik gFDI sB qoN vwD nPLrq kfly lokF nUM krdf sI. iesy leI Auh dwKxI aPLrIkf ivwc rihMidaF nslI gorI srkfr dI POj `c sfrjYNt myjr bixaf sI. Ausdf siqafgRih pfKMz qoN isvf kuJ nhIN sI. ieh Bfrq dI afjLfdI leI nhIN sgoN kfly lokF ivruD gFDI dI nPLrq df pihlf pVfa sI. hYrfnI qF ies gwl hY ik sfry DrmF nUM ihMdU Drm dI jkV ivwc ilafAux leI sfrI Aumr XqnsLIl rhy Ausy gFDI nUM dunIaF Br ivwc Drm inrpyKqf dy JMzf-brdfr vjoN pysL kIqf jf irhf hY. dwKxI aPLrIkf ivwc kfly lokF Auwqy julm Zfhux vfilaF dy BfeIvfl gFDI df mfrtn lUQr ikMg dI Xfdgfr ivKy buwq lfieaf jfxf kfly lokF dy mhfn nyqf dI qOhIn hY. pr gFDI dy asl rUp bfry aigafnqf hox kfrn srmfeydfr hfkm jmfqF vloN dunIaF `c AusnUM drvysL vjoN pysL kIqf igaf hY. Bfrq srkfr gFDI dy nFa qoN lfhf lYx `c kfmXfb rhI hY.

amrIkI POj dy krnl vjoN syvf inBfAux df mfx rwKx vfly jIbI isMG ny apxI pusqk ivwcly hvfilaF nfl gFDI dIaF nIqIaF, kfrjF aqy sKLsLIaq dy bKIey AudyVidaF ikhf ik Auh ieh kuJ iksy inwjI nukqy qoN nhIN blik lokF nUM aslIaq qoN jfxUM krfAux dy apxy mfnvI PrjL vjoN kr rhy hn. AuhnF ikhf, ‘ies sbMD ivwc mYnUM ZyrF dy Zyr pusqkF, dsqfvyjF aqy irkfrz df aiDan krnf ipaf hY. gFDI dy pfKMzI srUp bfry sB qoN vwD vfjLb nukqy hor ikqoN nhIN blik gFDI dIaF ilKqF ivwcoN imly hn.’

AuhnF ikhf ik gFDI grIbF aqy dilqF df ivroDI sI. iesdf sB qoN vwzf sbUq hY Ausdf aPLrIkf dy dilq lokF dy ihwqF ivruD nslvfdI aqy jfbr srkfr df sfQ dyxf. kihx nUM BfvyN gFDI ny Bfrq ivwc CUqCfq nUM KLqm krn df nfarf idwqf pr Auwsny asl ivwc Aus ihMdU jmfq nUM hI mjbUq krn df kMm kIqf ijsdf muZ hI jLfq pfq Auwqy aDfirq hY. iesy leI ihMdU AusnUM apxy gurU vjoN mMndy hn . Ausdy icwqr dyvI dyviqaF nfl Cfpy jf rhy hn ijnHF `c gFDI nUM bRhmf aqy ivsLnUM dy brfbr df avqfr ivKfieaf jFdf hY.

mhfqmf gFDI nUM iswKF df kwtV dusLmx dsidaF krnl jIbI isMG ny ikhf ik Ausny dsvyN gurU sRI gurU goibMd isMG jI nUM isriPiraf qwk ikhf. iswK Drm gRMQF bfryy vI Ausny kfPLI ieqrfjLXog itpxIaF kIqIaF. Aus vloN iswKF smyq boDIaF, jYnIaF aqy eIsfeIaF qwk nUM ihMdU Drm df hI Bfg kihxf AusdI ihMdU sLfvnvfdI nIqI df iswDx-iswDf pRgtfa sI.

AuhnF iswKf smyq sfry rMgdfr lokF nUM swdf idwqf ik gFDIvfd ipCly mKOty nUM Auqfr ky sfrI dunIaF nUM ihMdU PlsPLy dy hornF DrmF dy ivroDI pwKF qoN jfxUM krvfieaf jvfy. iesy sMdrB ivwc hI Bfrq dy hfkmF dIaF nIqIaF nUM smJ ky dilqF aqy hornF Gwt igxqIaF nUM AuhnF dy bxdy hwk idvfAux leI jfgrUk kIqf jfvy. AuhnF ieh vI ikhf ik Bfrq df lok rfj asl ivwc lokF df rfj nhIN. krnl jIbI isMG vloN bkfiedf slfeIzF rfhIN qwQ pysL krky kIqI ies gwlbfq Auwqy bfad ivwc kfLPI idlcsp aqy BKvF ivcfr vtFdrf hoieaf

**************************************************************

iswK  ieiqhfs dy asl qwQF nUM qroV mroV ky pRkfsLq krn dIaF cflF iksy socI smJI cfl df ihwsf jfpdIaF hn. ajy idwlI borz vloN gurU sfihbfn bfry gLlq qwQ pysL krn dI inKyDI vflI isafhI suwkI nhIN sI ik ‘dYink Bfskr’ vloN iswK ieiqhfs nUM qroV mroV ky pysL kIqf igaf.

ies sbMDI iswK kOm df ros ajy QMimaf hI nhIN sI ik dsvIN jmfq dI smfjk isiKaf dI aYm[bI[zI[ gfeIz dy sPLf nMbr 50 `qy sfihb sRI gurU hrikRsLn jI bfry gLlq qwQ pVHn nUM imly hn. ies sbMDI jfxkfrI idMidaF ipRM[ krm isMG BMzfrI pRDfn gurU goibMd stwzI srkl XUint brnflf aqy jnrl skwqr zf[ jsvMq isMG ny ikhf ik aYm[bI[zI[ `c gurU hrikRsLn sfihb nUM bhuq hI nIvF qy aOrMgjLyb bfdsLfh nUM bhuq AuWcf pysL kIqf igaf hY. AunHF disaf ik aYm[bI[zI[ dI pusqk `c iliKaf hY ik idwlI ivKy gurU jI dy phuMcx `qy aOrMgjLyb ny AuhnF dy dovyN hwQ PV ky AunHF nUM pRsLn kIqf ik ‘jy mYN qyry cpyV mfr idaF qF qUM kI kryNgf?’ awgoN gurU jI ny bhuq hI inzrqf qy inmrqf sihq Auqr idqf ‘bfdsLfh qUM ijs df iek vI hwQ PVdf hYN ,qF Aus nUM iksy vI iksm df zr nhIN rihMdf. myry qF qUM dovyN hwQ PV rwKy hn, iPr Blf mYnUM kI KLqrf ho skdf hY?’ jdoN ik iswK ieiqhfs anusfr gurU jI idwlI, imrjLf rfjf jY isMG kol bulfAux `qy gey sn aqy kih ky gey sn ik mYN aOrMgjLyb dy mwQy nhIN lgxf. iswK ieiqhfs anusfr koeI vI gurU sfihb aOrMgjLyb dy mwQy nhIN lwgy, gwl krnI qF iek pfsy rhI. AunHF mMg kIqI ik sLRomxI kmytI qy iswK sMsQfvF nUM ies vl PLOrI iDafn dyxf cfhIdf hY. aOrMgjLyb nfl imlx dI ieh khfxI iksy iswK ieiqhfs ivc nhIN imldI. sonIaf pblIkysLn pitaflf ny +2 dI Drm dI gfeIz ivc pMnf nMbr 182 Aupr aqy aYm[bI[zI[ ny 10vIN dI smfjk isiKaf dI gfeIz pMnf nMbr-aYc 54 Aupr ieh mnGVq vfrqf ilK ky gurU jI dI qOhIn kIqI hY. cMzIgVH qoN spoksmYn ibAuro anusfr : aYm[bI[zI[ vfly, bVI dyr qoN apxIaF pusqkF ivc bwicaF nUM iswK gurUaF aqy iswK ieiqhfs bfry gLlq aqy cutkilaF vrgI jfxkfrI dyx dy Xqn krdy af rhy hn. jdoN iswK guwsf krdy hn qF ieh kih Czdy hn ik ienHF dI qF iswKF df idl duKfAux dI koeI mnsLf nhIN sI qy soD kr dyNdy hn pr QoVI dyr mgroN iPr AuhI sLugLl sLurU kr dyNdy hn. iswK ieiqhfs dunIaF dIaF kOmF dy ieiqhfs ivc iek invyklf sQfn rKdf hY pr aYm[bI[zI[ aqy aYn[sI[eI[afr[tI[ vfly ies ieiqhfs nUM bVy hI lcr, GtIaf aqy cutkilaF vfly aMdfjL ivc pysL krdy rihMdy hn. vfr-vfr aijhf krn ipCoN koeI lukvF mnorQ kMm kr irhf lgdf hY. iswK jQybMdIaF soc rhIaF hn ik ienHF ivruD koeI sKLq kfrvfeI kIqI jfvy qfik ieh apxI bImfr soc df iqafg krn leI mjLbUr ho jfx.

************************************************

ajIq ngr, ieQoN dy qihsIl dPqr ivc BeIaF vloN vwzI pwDr `qy rfsLn kfrz bxvfAux leI idwqy jfx vfly hlPIaf ibafn qsdIk krvfAux leI lgfeIaF geIaF lfeInF kfrn qihsIl dPLqr ivc afm lokF nMU BfrI pRyysLfnI df sfhmxf krnf pY irhf hY.

pRfpq jfxkfrI anusfr pMjfb dy Kurfk qy isvl splfeI ivBfg vloN kuJ idn pihlF sLihr dy nfl lwgdy ipMzF `c nvyN isry qoN rfsLn kfrz bxfAux dI kfrvfeI dy qihq ipMzF ivc Pfrm vMzy gey hn qy BeIaF vloN vI afpxy rfsLn kfrz bxfAux leI kfrvfeI sLurU kr idwqI geI hY. sUqrF qoN pRfpq jfxkfrI anusfr ienHF BeIaF dy rfsLn kfrz bxvfAux dI kfrvfeI ipwCy asl mksd bfad ivc rfsLn kfrzF dy aDfr `qy ienHF dIaF votF bxvfAux df hY qy ies kfrvfeI nUM vwzy rfjnIiqk afgUaF dy iesLfry `qy klonIaF ivc rihMdy Coty pwDr dy afgUaF vloN aMjLfm idwqf jf irhf hY. ienHF ivwcoN kuJ BeIaF nMU puCy jfx `qy AunF aigafnqf pRgt kridaF ikhf ik pRDfn jI ny ikhf sI ik aYPIzyivt bxvfAuxy hn. ies qoN ieh pqf cwldf hY ik ienHF klonIaF dy pRDfnF vloN bfad ivc rfsLn kfrzF dy aDfr `qy ienHF BeIaF dIaF votF bxvfAux leI vI kfrvfeI kIqI jfvygI. sLoRmxI akflI dl dy afgU jQydfr amrIk isMG muhflI aqy prmjIq isMG kfhloN ny ies sbMDI ikhf ik ienHF BeIaF vloN vwzI igxqI `c aYPIzyivt iqafr krvf ky rfsLn kfrz bxfAux dI ieh kfrvfeI kFgrs pfrtI dy iesLfry `qy hI kIqI jf rhI hY , qF jo BeIaF dIaF votF bxf ky rfjnIqk Pfiedf hfsl kIqf jf sky. AunHF mMg kIqI ik ienHF BeIaF dy rfsLn kfrz bxfAux dI afV ivc jfalI votF bxfAux dI ies kfrvfeI `qy qurMq rok lgfeI jfvy.

**********************************************

ipMz gLfilb klF ivc gRMQI isMG df rUp Dfr ky iek qFqirk ipMz dy gurdvfry aMdr mnmwq BrIaF kfrvfeIaF kr irhf hY.

ies qFqirk ny gurdvfrf sfihb aMdr sRI gurU gRMQ sfihb jI dI bIV nfl rfmfiex susLoiBq kr rKI hY. aMimRq vyly jpujI sfihb df pfT kIqf jFdf hY, jdik sLfm nUM lokF nUM rfmfiex dI kQf spIkr rfhIN suxfeI jFdI hY. jfxkfrI imlx `qy jd ‘spoksmYn’ dy ies pRqIinD ny gurdvfry jf ky dyiKaf, qF iek pfsy gurU gRMQ sfihb jI dI bIV rwKI hoeI sI , jd ik dUjy pfsy susLoiBq rfmfiex dI qfibaf Aupr Auh KLud spIkr rfhIN hnUmfn dI kQf lokF nUM suxf irhf sI. gurU gRMQ sfihb dI qfibaf koeI vI pfTI isMG nhIN bYTf sI.

 bIV dy awgy gurUaF dI qrHF-qrHF dIaF qsvIrF sjf ky rKIaF hoeIaF sn. rumfilaF `qy jMmI imwtI qoN ieh pqf lgdf sI ik gurU gRMQ dI bIV dy siqkfr df koeI iDafn nhIN riKaf jFdf. ies qFqirk df nF rfxf isMG hY. lokF ny disaf ik ieh gurU sfihb dI hfjLrI ivc Dfgy qvIq aqy puwCF dyx df kMm vI lMby smyN qoN kr irhf hY. krvf cOQ df vrq rKx vflIaF aOrqF nUM kQf suxfAux aqy ivafh smyN isiKaf gfAux kfrn ieh qFqirk kfPLI cricq hY. ies smyN ipMz dy lokF ny gwlbfq krn `qy ielfky dy sLoRmxI kmytI mYNbrF dI sKLq inKyDI kIqI, ijnHF ny ies mnmwq nUM rokx leI koeI kfrvfeI nhIN kIqI.

 *******************************************************

 pMjfb Bfjpf  pRDfn aqy lok sBf mYNbr aivnfsL rfey KMnf ny ikhf hY ik KfVkUaF leI rihm dI Pirafd krn vfilaF iKlfP vI dysL Droh df mfmlf drj kIqf jfxf cfhIdf hY. AunF ikhf ik muhMmd aPjLl  ny lokqMqr dI sB qoN vwzI pMcfieq sMsd `qy hmlf krky Bfrq dI lokqFqirk pRxflI nUM nuksfn phuMcfAux dI koisLsL kIqI sI.

sRI KMnf ny aPjLl dI sjLf muafPI leI rfjnIiqk dlF dy afgUaF vwloN idwqy jf rhy ibafnF `qy iqwKf pRqIkrm kridaF ikhf ik ieh afgU pfrtIaF df colf pf ky lokF nUM guMmrfh kr rhy hn. AunF ikhf ik dysL aMdr awqvfd ienHF dI hI dyx hY. swqf df suwK Bogx leI ieh afgU dysL aMdr awqvfd nUM bVfvf idMdy rhy hn aqy iesy kVI dy sdkf ieh lok aPjLl dI sjLf dI muafPI leI XqnsLIl hn. sRI KMnf ny srkfr qoN mMg kIqI ik awqvfdIaF dI bolI bolx vfly lokF nUM awqvfdI GoisLq krky AunF iKlfP vI kfrvfeI kIqI jfvy.

 **********************************************

 BfrqI iPlmF ivwc iswKI Auqy aqy iswK ikrdfr Auqy vfr krn dI gwl koeI nvIN nhIN hY. ies lVI ivwc hux iewk hor iPlm df nF juV igaf hY-Shootout at Lokhandwala

ieh iPlm muwK qOr qy bMbeI dy aMzrvrlz mfPIaf qy aDfirq hY,pr iPlm dy sLurU df kuwJ ihwsf iswK juJfrUaF qy kyNdirq kIqf igaf hY. ies ivwc iswK juJfrUaF nMU vI aMzrvrlz mfPIaf dy rUp ivwc pysL kIqf igaf hY. iPlm ivwc sfkf 84 dOrfn iswKI sMGrsL nMU awgy qorn leI drbfr sfihb ivcoN bc inkly juJfrUaF nMU bMbeI phMucdy idKfieaf igaf hY. iPlm ivwc idKfieaf igaf hY ik juJfrU amIr iswKF qoN jbrI pYsy vsUldy hn aqy pYsf nF dyx dI sUrq ivwc Auh lokF nMU byrihmI nfl kql kr idMdy hn. iehnF idKfey gey (nklI) juJfrUaF nMU bfad ivwc bMbeI puils iewk mukfbly ivwc mfr idMdI hY.

iPlm ivwc puils aPsr Kfn (sMjy dwq) iehnF (nklI) juJfrUaF nMU igRPqfr krn dI jgHf puils mukfbly ivwc mfrn nMU qrjIh idMdf idKfieaf igaf hY. iPlm ivwc sfkf 84 nMU idKfAux leI qsvIrF df shfrf ilaf igaf hY. qsvIrF ivwc aslI juJfrUaF nMU idKfieaf igaf hY. ieMdrf gFDI dy kql dI iewk vIzIA kilipMg nMU idKfieaf igaf hY qy kql qoN bfad idwlI ivwc iswKF dy hoey kqlyafm dy idRsLF nMU idKfieaf igaf hY. pr ies sfry Gtnfkrm ipCly asl swc nMU lukfAux leI gwl iewk hI iPkry ivwc Kqm kr idwqI jFdI hY-afprysLn bilAU stfr sksYsPul (sPl) rhf, lyikn pUry dysL myN afg lg geI.

ies iPlm df iewk hor idlcsp pihlU ieh vI hY ik ies iPlm nMU swcIaF aPvfhF qy afDfirq dwisaf igaf hY, jo hY hI aPvfh, Auh swcI ikvyN hoeI ?

ies qoN ielfvf iPlm nMU sYkUlr puwT dyx leI JUTy puils mukfbly bxfAux vflI iqMn mYNbrI tIm ivwcoN do aPsrF nMU muslmfn idKfieaf igaf hY.

ies qoN bfad sLurU hMudI hY bMbeI dy aMzrvrlz mfPIaf dI khfxI. iPlm dy aKIr ivwc aMzrvrlz mfPIaf nfl juVy ivakqIaF nMU igRPqfr krn dI QF iewk irhfiesLI ielfky (loKMzvflf) ivwc JUTy mukfbly ivwc bMbeI puils duafrf mfrdy hoey idKfieaf igaf hY. irhfiesLI ielfky ivwc puils mukfbly df ivroD krn vfly aqy dosLI puils aPsrF dI muaqlI dI gwl krn vfly puils dy afeI jI nMU bfad ivwc mfPIaf dy hmdrd dy rUp ivwc pysL kr idwqf jFdf hY. sMdysL bVf sLpwsLt hY jF qF koeI hkUmq vwl hovygf jF iPr mfPIaf vwl. kfnMUn dI gwl krn vfly aPsr leI iewQy koeI jgHf nhIN.

hux iewQy suwqy iswD hI svfl pYdf hMudf hY ik vfr vfr ieho ijhIaF iPlmF ikAuN bx rhIaF hn ? iehnF iPlmF ipwCy kMm krdI mfniskqf nMU smJx dI loV hY. ies BulyKy ivwc nF rihxf ik ieh iPlmF iksy afp muhfry vihx ivcoN inkl rhIaF hn. ieh iPlmF bVy sucyq rUp ivwc BfrqI styt dI sLYqfnI soc nMU lokF ivwc pRvfn cVfAux leI aqy ies sLYqfnI soc nMU lokF Auqy hfvI krn dI Bfvnf hyT bxfeIaF jf rhIaF hn.

iehnF iPlmF df asl mksd afjLfdI leI sMGrsL kr rhy lokF nMU bdnfm krnf aqy Bfrq ivwc cwl rhy JUTy puils mukfbilaF dy gYr kfnMUnI vrqfry nMU lokF dIaF njLrF ivwc jfiejL TihrfAuxf hY.

dunIaF ivwc cl rhI hr afjLfdI aqy hwkI sMGrsL dI lihr nMU sbMiDq dysL dI srkfr amn aqy kfnMUn dy njLrIey qoN hI pysL krdI hY. Bfrq dI hkUmq vI ieho kuwJ kr rhI hY. ies df ieh mqlb nhIN ik hkUmq nMU lihr dy asl Kfsy df pqf nhIN hMudf. aslIaq ieh hY ik hkUmq leI lihr nMU kuclx aqy bdnfm krn leI ies qrF dI pysLkfrI jLrUrI hMudI hY. hkUmq df kMm isrP lihr nMU srIirk qOr qy Kqm krnf nhIN hMudf, blik Aus leI lfjLmI hMudf hY ik Auh lihr nMU aqy ies nfl juVy hoey sMGrsLIl lokF nMU ies kdr bdnfm kr dyvy ik lok Aus lihr nMU nPrq krn lwg jfx aqy ies nfloN tuwt jfx. ienklfb qwd hI ilaFdf jf skdf hY, jy lok quhfzI ipwT qy hox. lok hmfieq qoN ibnF ienklfb df suPnf vI nhIN ilaf jf skdf.

afpxy nfpfk ierfidaF dI pUrqI leI ijwQy BfrqI styt afpxIaF surwiKaf PorsF (puils, pYrfimltrI, imltrI, ieMtYlIjYNs) df shfrf lYNdI hY, AuQy ies duafrf KVHy kIqy gey gMuzf dsqy vI lihr nMU kuclx aqy bdnfm krn ivwc aihm rol adf krdy hn. pMjfb dy kYt, ksLmIr dy ieKvfnI, afsfm ivwc (AulPf dy iKlfP) sulPf aqy nkslfeIt dy iKlfP clfeI geI slmf jUzm dI kihr, sB iesy kVI df ihwsf hn. ies qoN ielfvf mIzIey dy jLrHIey vI juJfrU lihrF nMU insLfnf bxfieaf jFdf hY.

ieh gwl iDafn ivwc rwKxI bhuq jrUrI hY ik BfrqI iPlmI ieMzstrI dI soc mUl rUp ivwc koeI BfrqI styt qoN vwK nhIN hY. BfrqI styt dy krUp ichry nMU lukfAux aqy ies dy nrm styt hox dy Clfvy nMU lokF ivwc pRcfrn ihwq ieh iPlmF muwK rol adf kr rhIaF hn.

ieho ijhIaF iPlmF dI hoNd, styt dI hoNd nfl juVI hoeI hMudI hY. jd qwk BfrqI styt kfiem hY, ieho ijhIaF iPlmF afAuNdIaF rihxgIaF.

 ijwQy ienHF iPlmF df ivroD krnf jrUrI hY, AuQy styt dy nFh-pwKI pRcfr df ivroD krn leI afpxy pRcfr-qMqr nMU mjLbUq krnf vI bhuq jrUrI hY. afp dI pRYs, zrfimaF, zfkUmYNtrI sI,zIjL, sfihq afid dy jLrHIey sfnMU afpxf shI pwK lokF awgy rwKxf cfhIdf hY.

*********************************************

 prm siqkfrXog isMG sfihb jI, vfihgurU jI kf Kflsf. vfihgurU jI kI Pqih]

inmrqf sihq bynqI hY ik iswK pMQ dI buinafd qy iek gMBIr aqy nvF hmlf bdsUrq jfrI hY. ieh hY sRI gurU nfnk dyv jI mhfrfj dIaF vwzI igxqI ivwc mUrqIaF vycIaF,vMzIaF aqy pRcfrIaF jf rhIaF hn. inscq qOr qy iehnF df aKIrlf pVfa iswK GrF ivwc hI hMudf hY.

lFbf sfihb jI, asIN mUrqIaF dy hwk ivwc nhIN hF, pr iPr vI quhfzy dsm gRMQ dI asLlIlqf qoN BYVIaF nhIN hn. prmjIq isMG dfKf, pRDfn dl Kflsf alfieSs

ieiqhfs gvfh hY ik mhfqmf buwD dy muwK AupdysLF ivwc pRmfqmf nMU ivcfr gosLtI ivwc nF ilafAuxf, mUrqI pUjf nf krnI, vydF nMU nF mMnxf, bRfhmx dI srvAuWcqf nMU nF mMnxf, sMsikRq nMU dyv BfsLf nf mMnxf sI. iesdy nfl hI sMG (sMgqF) dI kfiemI muwK AupdysL sI. ies suKfly aqy krm kFz rihq Drm df PYlfa ibhfr qoN ho ky pMjfb dIaF hwdF qoN awgy lMGidaF hoieaF aPgfinsqfn qwk ho igaf.

BfsLf ivBfg, pMjfb srkfr vwloN pRkfsLq ‘jfn zfsn’ ricq ‘ihMdU imiQafs kosL’ muqfbk buwD dI lok ipRaqf nMU BfsidaF aqy ies df mukfblf krn leI bRfhmxvfd vloN ‘mhfmfXf purfx’ dI rcnf krky buwD nMU ivsLnMU df avqfr aYlfn idwqf igaf aqy ikhf igaf ik ivsLnMU Bgvfn, vyd, mUrqI pUjf, bRfhmx aqy sMsikRq dy iKlfP bulvfAux qF ik Auh nrk gqI nMU pRfpq hox.

ienHF hI lIhF qy ieh pRcfr kIqf jFdf hY ik gurU goibMd isMG jI qF BgOqI dy AupfsLk sn pr iswK aiqvfdI aqy vKvfdI hn.