|
iswK bVI vwzI lVfeI hfr rhy hn
ਮੌਜੂਦਾ ਸਮੇਂ ’ਚ ਸਿੱਖ ਲੀਡਰ ਆਪਣੀ ਹੀ ਕੌਮ ਨਾਮ ਮਤਰੇਈ ਮਾਂ ਵਾਲਾ ਸਲੂਕ ਕਰ ਰਹੇ ਨੇ। ਘਰ ਦੇ ਮਾਲਕ ਜਾਂ ਰਖਵਾਲੇ ਜਦੋਂ ਸੌਂ ਜਾਣ ਤਾਂ ਬਾਹਰੋਂ ਆਏ ਚੋਰਾਂ ਦੇ ਹੱਥ ਜੋ ਕੁਝ ਲਗਦਾ ਹੈ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਲਾਭਵੰਦ ਹੈ। ਇਹੋ ਹਾਲ ਮੌਜੂਦਾ ਸਮੇਂ ’ਚ ਸਿੱਖ ਲੀਡਰਾਂ ਦਾ ਹੈ। ਹਰੇਕ ਲੀਡਰ ਆਪੋ ਆਪਣੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਲੁੱਟਣ ਤੇ ਲਗਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਸਿੱਖੀ ਨੂੰ ਤਬਾਹ ਕਰਨ ਦੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਵਾਦੀਆਂ ਦੇ ਮਿਸ਼ਨ ਦੀ ‘ਸੇਵਾ’ ਵਿੱਚ ਲੱਗਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਅਫ਼ਸੋਸ ਤਾਂ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਦੇ ਸਮੇਂ ਜੋ ਇਲਜ਼ਾਮ ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਮਹੰਤਾਂ ਤੇ ਲਾਏ ਸਨ, ਅੱਜ ਕੁਝ ਦਹਾਕਿਆਂ ਬਾਅਦ ਉਹੀ ਦੋਸ਼, ਉਪੀ ਪਾਪ, ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਦੀ ਮਾੜੀ ਸਰਪ੍ਰਸਤੀ ਹੇਠ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ। ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮੁਲਾਜ਼ਮ ਕਈ ਵਾਰ ਨਸ਼ਾ ਕਰਦੇ ਰੰਗੇ ਹੱਥੀਂ ਫੜੇ ਗਏ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮੁਲਾਜਮ ਅਜਿਹੇ ਹਨ, ਜੋ ਅੰਦਰਖਾਤੇ ਗੁਰਮਤ ਵਿਰੋਧੀ ਸਰਗਰਮੀਆਂ ’ਚ ਲਿਪਤ ਹਨ ਪਰ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਜਾਣਬੁੱਝ ਕੇ, ਅਜਿਹੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਦੱਬ ਕੇ, ਦੋਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ਹਿ ਦੇ ਰਹੀ ਹੈ। ਤਾਜ਼ਾ ਘਟਨਾਵਾਂ ਚੋਂ ਇਕ ਘਟਨਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਇਤਿਹਾਸਕ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਦਾ ਇਕ ਮੁਲਾਜਮ ਸ਼ਰਾਬ ਪੀ ਕੇ ਖਰੂਦ ਪਾਉਂਦਾ ਰੰਗੇ ਹੱਥੀ ਫੜਿਆ ਗਿਆ, ਪਰ ਕੋਈ ਕਾਰਵਾਈ ਨਹੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਕਿਉਂਕਿ ਕਾਰਵਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਖੁਦ ਵੀ ਕਾਣੇ ਹਨ। ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਤੇ ਅਕਾਲੀ ਦੱਲ ਨੇ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਇਉਂ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਇਕ ਅਣਵਿਆਹੀ ਔਰਤ ਜਦ ਗਰਭਵਤੀ ਹੋ ਜਾਏ ਤਾਂ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਖ਼ੁਦ ਪਾਲਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦੀ ਤੇ ਜਨਮ ਦੇਣ ਤੋਂ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਬਾਅਦ ਕਿਸੇ ਗੰਦੀ ਰੂੜੀ ਦੇ ਢੇਰ ਜਾਂ ਗੰਦੇ ਨਾਲੇ ’ਚ ਸੁੱਟ ਕੇ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਸਿਰ ਉੱਚਾ ਕਰਕੇ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਦਾ ਬਾਮ੍ਹਣ, ਬਾਣੀਆ ਅਤੇ ਕਾਂਗਰਸ, ਬੀਜੇਪੀ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦੇ ਕਿ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ’ਚ ਹਮੇਸ਼ਾ ਜਿਉਂਦੀ ਰਹੇ। ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਸਿੱਖੀ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਣ ਲਈ ਹਰ ਹੀਲਾ ਵਰਤ ਰਹੇ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਇੱਕ ਮਾਂ ਦਬਾਅ ਵਿਚ ਆ ਕੇ ਨਜਾਇਜ਼ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਜਨਮ ਨਹੀ ਦੇਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ, ਉਵੇਂ ਹੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਤੇ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਨੇ ਸਿੱਖਾਂ ਅਤੇ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਨਜਾਇਜ਼ ਔਲਾਦ ਸਮਝਦਿਆਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਗਲਾ ਘੋਟਣਾਂ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਸਿੱਖਾਂ ਵੱਲੋਂ ਨੇੜਲੇ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਕੌਮ ਦੀ ਤਰੱਕੀ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਕਰਨ ਵਾਸਤੇ ਕੋਈ ਰਣਨੀਤੀ ਅਪਣਾਈ ਗਈ ਨਜ਼ਰ ਨਹੀਂ ਆ ਰਹੀ। ਅਕਾਲੀਆਂ ਦਾ ਇਸ ਬੇਸਬਰੀ ਨਾਲ ਸਿੱਖੀ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਤੋਂ ਮੂੰਹ ਮੋੜਨਾ ਦਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਮਾਤਾ ਦੇ ਗਰਭ ’ਚ ਹੀ ਮਾਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਨੇ, ਤੇ ਜਿਹੜੇ ਸਿੱਖ ਜਨਮ ਲੈ ਚੁਕੇ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗੰਦੇ ਨਾਲਿਆਂ ਚ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਇਕ ਸੋਚੀ-ਸਮਝੀ ਸਾਜਿਸ਼ ਤਹਿਤ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਿਆਂ ’ਚ ਰੋੜ੍ਹ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਅੰਧ-ਵਿਸ਼ਵਾਸੀ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਨਾਲੋਂ ਤੋੜਨ ਲਈ ਥਾਂ-ਥਾਂ ਤੇ ਕੁੱਤੇ-ਬਿੱਲੇ ਤੇ ਮੰਗਤੇ ਸਾਧਾਂ ਦੇ ਡੇਰੇ ਖੁਲ੍ਹਵਾ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਇੰਨ੍ਹਾਂ ਡੇਰਿਆਂ ’ਤੇ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨਾਂ ਤੇ ਅਕਾਲੀ ਲੀਡਰਾਂ ਨੂੰ ਹਾਜ਼ਰੀਆਂ ਭਰਦਿਆਂ ਆਮ ਵੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਕੁੱਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਕਹਿ ਲਵੋ ਕਿ ਸਿੱਖਾਂ ਦਾ ਭਵਿੱਖ ਹੀ ਖਰਾਬ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਜਿੰਨ੍ਹਾਂ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਮਾਪੇ ਕਿਉਂੇ ਬਾਹਰ ਖੇਹ ਖਾਂਦੇ ਹੋਣ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਾਂ ਜਾਂ ਬਾਪ ਦੇ ਨਜਾਇਜ਼ ਸਬੰਧ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨਾਲ ਹੋਣ ਉਨ੍ਹਾਂ ਬਚਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਇਜਤ ਨਾਲ ਜੀਣ ਨਹੀ ਦੇਂਦਾ। ਇਹੋ ਸਜ਼ਾ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲ ਰਹੀ ਹੈ। ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਰਾਜਸੀ ਪਿਤਾ ਬਣੇ ਫਿਰਦੇ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦੇ ਨਜਾਇਜ਼ ਸਬੰਧ ਬੀਜੇਪੀ ਤੇ ਕਾਂਗਰਸ ਨਾਲ ਹਨ। ਬੀਜੇਪੀ ਨਾਲ ਨਜਾਇਜ਼ ਸਬੰਧਾਂ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਬਾਦਲ ਖੁਦ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਆਖਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦਾ ਤੇ ਬੀਜੇਪੀ ਦਾ ਪਤੀ-ਪਤਨੀ ਦਾ ਰਿਸ਼ਤਾ ਹੈ। ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਧਾਰਮਕ ਮਾਂ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਨਜਾਇਜ਼ ਰਿਸ਼ਤੇ ਪਖੰਡੀ ਸੰਤਾਂ-ਸਾਧਾਂ ਨਾਲ ਹਨ। ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਮਾਂ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਸਾਧਾਂ ਦੇ ਬਿਸਤਰੇ ਗਰਮ ਕਰਦੀ ਫਿਰਦੀ ਐ। ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਜਵਾਬ ਤਾਂ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਹੀ ਦੇ ਸਕਦੀ ਹੈ ਕਿ ਜਿਹੜੇ ਸਾਧਾਂ ਦੇ ਡੇਰੇ ਟਕਸਾਲਾਂ ਸ਼੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਤਖਤ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਰਹਿਤ ਮਰਿਆਦਾ ਹੀ ਨਹੀ ਮੰਨਦੇ ਤਾਂ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਹਰ ਗੱਲ ਤੇ ਅਜਿਹੇ ਨਜਾਇਜ਼ ਪਤੀਆਂ ਦਾ ਪੱਖ ਕਿਉਂ ਪੂਰਦੀ ਹੈ? ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦੇ ਕਾਂਗਰਸ ਨਾਲ ਨਜਾਇਜ਼ ਸਬੰਧਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਿੱਖ ਹੈਰਾਨੀ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਨਗੇ ਪਰ ਸੱਚਾਈ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਬਾਦਲ ਨੇ ਸਤੱਾ ਦੇ ਲਾਲਚ ਕਾਰਨ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਬਾਮ੍ਹਣ ਬਾਣੀਆਂ ਨਾਲ ਹਰ ਘਟੀਆ ਪੱਧਰ ਦਾ ਸਮਝੌਤਾ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। 1978 ’ਚ ਨਿਰੰਕਾਰੀ ਕਾਂਡ ਦੌਰਾਨ ਜਦ 13 ਸਿੱਖ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋਏ ਤਾਂ ਬਾਦਲ ਨੇ ਇੰਦਰਾ ਦੀਆਂ ਜੁੱਤੀਆਂ ਚੱਟਦਿਆਂ ਹੋਇਆ ਨਿਰੰਕਾਰੀ ਮੁਖੀ ਗੁਰਬਚਨੇ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਸ਼ਹਿ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। 1978 ’ਚ ਨਿਰੰਕਾਰੀ ਬਾਬੇ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਆਪਣੇ ਚਹੇਤੇ ਡੀ.ਸੀ.ਪੀ. ਜੋਸ਼ੀ ਨੂੰ ਬਾਦਲ ਨੇ ਬਾਅਦ ’ਚ ਤਰੱਕੀ ਦਿਵਾਉਣ ਲਈ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਇਕ ਆਈ.ਏ.ਐਸ. ਅਫ਼ਸਰ ਨੂੰ ਖ਼ੁਦ ਕਈ ਫੋਨ ਕੀਤੇ ਪਰ ਉਸ ਸਿੱਖ ਅਫਸਰ ਨੇ ਬਾਦਲ ਦੀ ਇਹ ਸਿਫਾਰਸ਼ ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਕਿ "ਮੈਂ ਸਿੱਖ ਕੌਮ ਨਾਲ ਕਿਸੇ ਕੀਮਤ ਤੇ ਗੱਦਾਰੀ ਨਹੀ ਕਰ ਸਕਦਾ।" 1984 ਵਿੱਚ ਵੀ ਬਾਦਲ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਸੱਤਾ ਸੰਭਾਲਣ ਲਈ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ ਉੱਪਰ ਹਮਲਾ ਕਰਾਉਣ ਲਈ ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਸਹਿਯੋਗ ਕੀਤਾ। 1992 ’ਚ ਜਦੋਂ ਚੋਣਾਂ ਦਾ ਬਾਈਕਾਟ ਕਰਵਾਇਆ ਗਿਆ ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਕਰਵਾਇਆ ਗਿਆ ਕਿਉਂਕਿ ਉਦੋਂ ਬਾਦਲ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਬਣ ਸਕਦਾ। ਜੇਕਰ 1992 ’ਚ ਚੋਣ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਆ ਠੀਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਤਾਂ ਖਾੜਕੂ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਬਣਨੀ ਸੀ, ਜੋ ਨਾ ਤਾਂ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਰਾਸ ਆਉਣੀ ਸੀ ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਬਾਦਲ ਦੇ। ਇਸ ਲਈ ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਸ਼ਹਿ ’ਤੇ ਇਹ ਬਾਈਕਾਟ ਦਾ ਡਰਾਮਾ ਕਰਵਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਭਾਗ ਨਾ ਲੈਣ ਕਾਰਨ ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਬਣੀ ਜਿਸਨੇ ਸਿੱਖ ਪੰਥ ਦੇ ਸਾਰੇ ਵਫਾਦਾਰ ਜੋਧਿਆਂ ਨੂੰ ਜਾਂ ਤਾਂ ਸ਼ਹੀਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂ ਜੇਲ੍ਹਾਂ ’ਚ ਹਮੇਸ਼ਾ ਵਾਸਤੇ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਦੁੱਖ ਦੀ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ 1997 ਚ ਬਾਦਲ ਸਰਕਾਰ ਆਈ ਸੀ ਤਾਂ ਇਸ ਬਾਦਲ ਦਾ ਚੋਣ ਮਨੋਪੱਤਰ ਸੀ ਕਿ ਮੈਂ ਜੇਲ੍ਹਾਂ ’ਚ ਬੰਦ ਸਿੱਖ ਨੌਜਵਾਨ ਰਿਹਾਅ ਕਰਾਵਾਂਗਾ, ਸਿੱਖ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਦੇ ਕਾਤਲਾਂ ਨੂੰ ਸਜਾਵਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾਣਗੀਆਂ ਆਦਿ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਝੂਠ ਬੋਲੇ ਸਨ ਪਰ ਉਸ ਤੋਂ ਵੀ ਮਾੜੀ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਪਿੱਛੇ ਜਿਹੇ ਬਾਦਲ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਜੇਲ੍ਹਾਂ ’ਚੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ, ਗੁੰਡੇ ਬਦਮਾਸ਼ਾਂ, ਬਲਾਤਕਾਰੀਆਂ, ਚੋਰਾਂ, ਕਾਤਲਾਂ ਨੂੰ ਤਾਂ ਬਿਨਾ ਸ਼ਰਤ ਰਿਹਾ ਕਰਨਾ ਮੰਨ ਲਿਆ ਪਰ ਜੋ ਵਾਅਦਾ 1997 ’ਚ ਸਿੱਖਾਂ ਨਾਲ ਕੀਤਾਂ ਸੀ - ਉੱਚੇ ਸੁੱਚੇ ਆਚਰਣ ਵਾਲੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਧਾਰੀ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਰਿਹਾਅ ਕਰਨ ਦਾ ਕੰਮ ਬਿਲਕੁਲ ਹੀ ਵਿਸਾਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਸਿੱਖ ਪੰਥ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਲਈ ਦੱਸ ਦਈਏ, ਇਹ ਉਹੀ ਸਿੱਖ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੁਰਾਤਨ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੋ ਹੀ ਰਸਤੇ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਸੀ - ਇੱਕ, ਸਿੱਖੀ ਸਿਧਾਂਤ ਛੱਡ ਦਿਉ। ਦੂਜਾ, ਫਿਰ ਮੌਤ ਕਬੂਲ ਕਰ ਲਵੋ। ਪਰ ਮੌਜੂਦਾ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਕੁੱਝ ਹੱਟ ਕੇ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਜਾਂ ਤਾਂ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਦਰਿਆਈ ਪਾਣੀਆਂ ਤੇ ਅਨੰਦਪੁਰ ਦੇ ਮਤੇ ਦੀ ਮੰਗ ਤਿਆਗ ਦਿਉ ਜਾਂ ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਭੈਣਾਂ, ਮਾਵਾਂ, ਧੀਆਂ ਨਾਲ ਬਲਾਤਕਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾਏਗਾ। ਤੁਹਾਡੇ ਬਾਪ ਦੀਆਂ ਦਾੜ੍ਹੀਆਂ ਪੁਟੀਆਂ ਜਾਣਗੀਆਂ, ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਬਜ਼ੁਰਗ ਮਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਚੁੰਨੀਆਂ ਰੋਲੀਆਂ ਜਾਣਗੀਆਂ ਪਰ ਕਿਸੇ ਗੁਰੂ ਕੇ ਸਿੱਖ ਨੇ ਕਾਂਗਰਸੀ ਗੁੰਡਿਆਂ ਦੀ ਈਨ ਨਾ ਮੰਨੀ। ਆਪਣੀਆਂ ਧੀਆਂ-ਭੈਣਾਂ ਨਾਲ ਬਲਾਤਕਾਰ ਹੋਣ ਦਾ ਕੌੜਾ ਘੁੱਟ ਭਰ ਲਿਆ ਸੀ। ਅਜਿਹੇ ਕੁਰਬਾਨੀ ਦੇ ਪੁੰਜ ਸਿੱਖਾਂ ਨਾਲ ਬਾਦਲ ਨੇ ਵੱਡਾ ਧੋਖਾ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਤੇ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਸਿੱਖਾਂ ਵਲੋਂ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੀਆਂ ਜੱਥੇਬੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਗੁਰਬਾਣੀ ਨੇ ਦੋ ਤਰਾਂ ਦੇ ਅੰਨ੍ਹੇ ਵਿਅਕਤੀ ਮੰਨੇ ਹਨ, ਇਕ ਉਹ ਜੋ ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ ਤੇ ਨੇਤਰਹੀਨ ਹੈ ਤੇ ਦੂਸਰਾ ਅਕਲ ਦਾ ਅੰਨ੍ਹਾ ਜੋ ਸਾਡੇ ਸਿੱਖ ਲੀਡਰ ਹਨ। ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ ਤੇ ਅੰਨ੍ਹੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਦੂਸਰੇ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਉਪਰ ਨਿਰਭਰ ਰਹਿਣਾ ਪੈਂਦਾ ਜਾਂ ਨੇਤਰਹੀਨ ਨੂੰ ਹੱਥ ਵਿਚ ਡੰਡਾ ਰਖਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਡੰਡੇ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਟੋਇਆਂ, ਟਿੱਬਿਆਂ ਉੱਚੀ-ਨੀਵੀਂ ਥਾਂ ਦਾ ਅੰਦਾਜਾ ਲਾਇਆ ਜਾ ਸਕੇ, ਜਾਂ ਠੇਡਾ ਲਗਣ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਡੰਡਾ ਨੇਤਰਹੀਨ ਵਿਅਕਤੀ ਲਈ ਸਹਾਈ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅਕਲ ਦੇ ਦੇ ਅੰਨ੍ਹੇ ਵਿਅਕਤੀ ਲਈ ਵੀ ਡੰਡੇ ਦੀ ਸਖ਼ਤ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਨੇਤਰਹੀਨ ਵਿਅਕਤੀ ਡੰਡਾ ਇਸ ਲਈ ਰਖਦਾ ਹੈ ਕਿ ਠੇਡੇ ਆਦਿ ਤੋਂ ਬਚ ਸਕੇ ਪਰ ਅਕਲ ਦੇ ਅੰਨ੍ਹੇ ਵਿਅਕਤੀ ਲਈ ਡੰਡੇ ਦੀ ਲੋੜ ਸਾਨੂੰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਕਿ ਇਹ ਅਕਲ ਦਾ ਅੰਨ੍ਹਾ ਸਾਡਾ ਕੋਈ ਨੁਕਸਾਨ ਨਾ ਕਰ ਦੇਵੇ। ਨੇਤਰਹੀਣ ਵਿਅਕਤੀ ਕਿਸੇ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ ਪਰ ਅਕਲ ਦਾ ਅੰਨ੍ਹਾ ਵਿਅਕਤੀ ਘਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਘਰ ਤਬਾਹ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ’ਕਾਲੀਆਂ ਨੇ ਸਿੱਖੀ ਦੇ ਘਰ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਬਾਹ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਢਾਈ ਤੋਂ ਤਿੰਨ ਲੱਖ ਸਿੱਖ ਸਿਰਫ਼ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਨਲਾਇਕੀਆਂ ਕਰਕੇ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ। ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਕਰਨੀ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ, ਕਿ ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਦੇ ਮਾਂ-ਬਾਪ ਕੁਰਾਹੇ ਪੈ ਜਾਣ ਤਾਂ ਸਿਆਣੇ ਬੱਚੇ ਆਪਣੇ ਮਾਪਿਆਂ ਨੂੰ ਜਬਰੀ ਘਰ ਬਿਠਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਿੱਖ ਕੌਮ ਦੀ ਹਰੇਕ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਮੰਜੀ ਤੋਂ ਬਿੰਨਾ, ਅਕਲ ਦੇ ਅੰਨ੍ਹੇ, ਬਦਚਲਨ ਆਗੂਆਂ ਨੂੰ ਉਠਾਉ! ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਬਚਨ ਹੈ:- ਅੰਧਾ ਆਗੂ ਜੇ ਥੀਐ ਕਿਉ ਪਾਧਰੁ ਜਾਣੈ।। ਆਪ ਮੁਸੈ ਮਤਿ ਹੋਛੀਐ ਕਿਉਂ ਰਾਹ ਪਛਾਣੈ।। (ਅੰਗ 767) ਹੁਣ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਕੋਲ ਚੁਣੀਂਦਾ ਰਸਤੇ ਹਨ: ੳ. ਜਾਂ ਤਾਂ ਸਿੱਖ ਮੌਜੂਦਾ ਘਟੀਆ ਪਧਰ ਦੀ ਅਕਾਲੀ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਦੇ ਥੱਲੇ ਲੱਗ ਜੁੱਤੀਆਂ ਖਾਂਦੇ ਰਹਿਣ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਗੁਰੁ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਪੱਗ ਨੇ ਜੋ ਹਰੇਕ ਸਿੱਖ ਨੂੰ ਜਾਨੋਂ ਵੱਧ ਪਿਆਰੀ ਹੈ, ਬਾਮ੍ਹਣ ਬਾਣੀਆ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਚ ਰਖਣਾ ਪ੍ਰਵਾਣ ਕਰ ਲੈਣ। ਅ. ਜਾਂ ਮੌਜੂਦਾ ਸਾਰੀ ਸਿੱਖ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਨੂੰ ਘਰਾਂ ਨੂੰ ਤੋਰ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਨੁਕਸਾਨ ਬਹੁਤ ਹੋ ਚੁਕਾ ਹੈ ਤੇ ਨਵੀਂ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਅੱਗੇ ਆਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਪੜ੍ਹੀ-ਲਿਖੀ ਹੋਵੇ। ੲ. ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਭਵਿੱਖ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ’ਚ ਰੱਖਦਿਆਂ ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਕਰਕੇ ਮਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਸ. ਜੇ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ ਤਾਂ ਸ਼ਰਮ ਨਾਲ ਹੀ ਮਰ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। hukmnfimaF nMU iswK lIzrF ny Kuwd axdyiKaF kIqf ਤਕਰੀਬਨ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਹੋਵੇਗਾ ਬਹੁਤੀ ਵਾਰੀ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਤਖਤ ਦੇ ਜੱਥੇਦਾਰਾਂ ਦੇ ਅਦੇਸ਼ਾਂ ਤੇ ਹੁਕਮਨਾਮਿਆਂ ਨੂੰ ਅਕਾਲੀ ਲੀਡਰਾਂ ,ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਮੈਂਬਰਾਂ ਤੇ ਆਮ ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਅਣਦੇਖਿਆ ਕੀਤਾ ਜਾਂ ਮੰਨਣ ਤੋਂ ਘੇਸਲ ਵੱਟੀ ਰੱਖੀ । (ੳ) ਜਦੋਂ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸ:ਮਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਜੀ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਤਖਤ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਕਾਰਜ਼ਕਾਰੀ ਜਥੇਦਾਰ ਸਨ,ਉਸ ਸਮੇਂ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਇਕ ਆਦੇਸ਼ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਸੀ ਕਿ ਅੱਜ ਤੋਂ ਸਾਰੇ ਅਕਾਲੀ ਧੜ੍ਹੇ ਇਕ ਹੋਵਣ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਸ:ਪ੍ਰਕਾਸ ਸਿੰਘ ਬਾਦਲ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਉਸ ਹੁਕਮ ਨੂੰ ਮੰਨਣ ਦੀ ਥਾਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਗੁੰਡਿਆਂ ਦੀ ਧਾੜ੍ਹ ਲਿਆਕੇ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਤਖਤ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਕਮਰਿਆਂ ਦੇ ਬੰਦ ਦਰਵਾਜ਼ਿਆਂ ਨੂੰ ਠੁੱਡੇ ਮਾਰੇ ਅਤੇ ਗੰਦੀਆਂ ਗਾਲ੍ਹਾਂ ਕੱਢੀਆਂ ਸਨ। (ਕਿਉਂਕਿ ਬਾਦਲ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਗੁੰਡਿਆਂ ਤੋਂ ਡਰਦੇ ਮਾਰਿਆਂ ਜਥੇਦਾਰ ਸਾਹਿਬਾਨ ਨੇ ਆਪਣਿਆਂ ਕਮਰਿਆਂ ਦੇ ਦਰਵਾਜੇ ਬੰਦ ਕਰ ਲਏ ਸਨ।) (ਅ) 14 ਅਪਰੈਲ 1999 ਤੱਕ ਜੱਥੇਦਾਰ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਸ.ਪ੍ਰਕਾਸ ਸਿੰਘ ਬਾਦਲ ਅਤੇ ਸ.ਗੁਰਚਰਨ ਸਿੰਘ ਟੌਹੜਾ ਦੇ ਧੜ੍ਹਿਆਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠੇ ਰਹਿਣ ਦਾ ਆਦੇਸ਼ 30 ਦਸੰਬਰ 1998 ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਸੀ।ਜਿਸ ਦੀ ਅਵੱਗਿਆ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਸ.ਪ੍ਰਕਾਸ ਸਿੰਘ ਬਾਦਲ ਨੇ ਸ੍ਰੀ ਆਕਾਲ ਤਖਤ ਦੇ ਹੁਕਮਾਂ ਦੀ ਕੋਈ ਪਰਵਾਹ ਨਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਬਾਦਲ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਧੜ੍ਹੇ ਦੇ ਸ੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੇ ਜੱਥੇਦਾਰ ਭਾਈ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਬੇਇੱਜ਼ਤੀ ਭਰੀ ਛੁੱਟੀ ਕਰਕੇ ਘਰ ਭੇਜ ਦਿਤਾ ਸੀ,ਇਥੇ ਇਹ ਯਾਦ ਕਰਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਭਾਈ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਕੁਰਬਾਨੀ ਦਾ ਸਾਰੀ ਸਿੱਖ ਕੌਮ ਦੇਣ ਨਹੀਂ ਦੇ ਸਕਦੀ।ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਨਿਰੰਕਾਰੀ ਮੁਖੀ ਗੁਰਬਚਨ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਦਿੱਲੀ ਵਿਖੇ ਉਸ ਦੇ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਮਾਰ ਮੁਕਾਇਆ ਸੀ ,ਇਹ ਉਹ ਹੀ ਨਿਰੰਕਾਰੀ ਮੁਖੀ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ 13 ਅਪਰੈਲ 1978 ਨੂੰ ਵਿਸਾਖੀ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਅਣਗਣਿਤ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਹੀਦ ਕੀਤਾ ਸੀ।ਇਕ ਹੋਰ ਦੁੱਖ ਦੀ ਗੱਲ ਇਹ ਵੀ ਸੀ ਕਿ ਉਸ ਸਮੇਂ ਭੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਸ.ਪ੍ਰਕਾਸ ਸਿੰਘ ਬਾਦਲ ਹੀ ਸਨ। (ੲ) ਜੱਥੇਦਾਰ ਸ.ਪੂਰਨ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ 20 ਜਨਵਰੀ 2000 ਨੂੰ ਨਾਨਕਸ਼ਾਹੀ ਕੈਲੰਡਰ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੀ ਸ੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਦੀ ਇਸਤਰੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਬੀਬੀ ਜਗੀਰ ਕੌਰ, ਤਖਤ ਸ੍ਰੀ ਕੇਸ਼ਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਜੱਥੇਦਾਰ ਭਾਈ ਮਨਜੀਤ ਸਿੰਘ, ਤਖਤ ਸ੍ਰੀ ਦਮਦਮਾ ਸਾਹਿਬ ਤਲਵੰਡੀ ਸਾਬੋ ਦੇ ਜੱਥੇਦਾਰ ਭਾਈ ਕੇਵਲ ਸਿੰਘ,ਸ੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਮੈਂਬਰ ਭਾਈ ਜਸਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਐਡਵੋਕੇਟ,ਭਾਈ ਸੂਬਾ ਸਿੰਘ ਡੱਬਵਾਲੀ,ਭਾਈ ਪ੍ਰੀਤਮ ਸਿੰਘ ਭਾਟੀਆ, ਭਾਈ ਰਘੁਵੀਰ ਸਿੰਘ ਵਿਰਕ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਪੰਥ ਵਿੱਚੋਂ ਹੀ ਛੇਕ ਦਿਤਾ ਸੀ।ਉਸ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਡੀ ਗੱਲ ਕਿ ਇਹਨਾ ਨੇ ਅੱਜ ਤੱਕ ਸ੍ਰੀ ਆਕਾਲ ਸਾਹਿਬ ਤੇ ਪੇਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਕੋਈ ਭੁੱਲ ਨਹੀ ਬਖਸਾਈ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਕਦੇ ਮੁਆਫੀ ਮੰਗੀ, ਉਲਟਾ ਜੱਥੇਦਾਰ ਭਾਈ ਪੂਰਨ ਸਿੰਘ ਦੀ ਸ੍ਰੀ ਆਕਾਲ ਤਖਤ ਦੀ ਜੱਥੇਦਾਰੀ ਤੋਂ 29 ਮਾਰਚ 2000 ਨੂੰ ਛੁੱਟੀ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। (ਸ) ਭਾਈ ਜੋਗਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਵੇਦਾਂਤੀ ਨੇ ਸੰਨ 2004 ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦਾ 400 ਸਾਲਾ ਸਥਾਪਨਾ ਦਿਵਸ ਮਨਾਉਦਿਆਂ ਹੋਇਆ ਆਰ .ਆਰ .ਐਸ. ਨੂੰ ਸਿੱਖ ਵਿਰੋਧੀ ਗਰਦਾਨਦਿਆਂ ਇਸ ਦੇ ਨੇਤਾਵਾਂ ਦੀ ਸ਼ਤਾਬਦੀ ਸਮਾਗਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਤੇ ਰੋਕ ਲਾ ਦਿੱਤੀ ਸੀ।ਪਰ ਸ. ਪ੍ਰਕਾਸ ਸਿੰਘ ਬਾਦਲ ਨੇ ਅਤੇ ਸ੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਨੇ ਇਕ ਆਰੀਆ ਸਮਾਜੀ ਨੇਤਾ ਪਾਸੋਂ ਇਕ ਸੈਮੀਨਾਰ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਕਰਾਈ ਸੀ। (ਹ) ਤਰਨਤਾਰਨ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਦਾ 500 ਸਾਲਾ ਸ਼ਹੀਦੀ ਪੁਰਬ ਮਨਾਉਦਿਆਂ ਭਾਜਪਾ ਦੀ ਤੇਜ਼ ਤਰਾਰ ਨੇਤਾ ਬੀਬੀ ਸ਼ੁਸ਼ਮਾ ਸਵਰਾਜ ਨੇ ਇਸਤਰੀ ਸਮੇਲਨ ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲੈਂਦਿਆਂ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਸ਼ਹੀਦੀ ਲਈ ਦੋਸ਼ੀ ਚੰਦੂ ਨੂੰ ਦੋਸ਼ ਮੁਕਤ ਕਰਾਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।ਉਸ ਵੇਲ੍ਹੇ ਦੇ ਅਕਾਲੀ ਨੇਤਾਵਾਂ ਵੱਲੋਂ ਅਡਵਾਨੀ ਸਮੇਤ ਉਸ ਪੰਥਕ ਸਟੇਜ਼ ਤੋਂ ਉਹਨਾਂ ਲੀਡਰਾਂ ਨੂੰ ਸਨਮਾਨਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। (ਕ) ਤਖਤ ਸ੍ਰੀ ਦਮਦਮਾ ਸਾਹਿਬ ਤਲਵੰਡੀ ਸਾਬੋ ਵਿਖੇ ਪੰਜ ਸਿੰਘ ਸਾਹਿਬਾਨ ਨੇ 17 ਮਈ 2007 ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚੋਂ ਡੇਰਾ ਸੱਚਾ (ਝੂਠਾ ) ਸੌਦਾ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚਲੇ ਡੇਰੇ ਬੰਦ ਕਰਵਾਉਣ ਦਾ ਹੁਕਮਨਾਮਾ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਸੀ,ਜਿਸ ਹੁਕਮਨਾਮੇ ਤੇ ਅੱਜ ਤੱਕ ਬਾਦਲ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਤੇ ਸ੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਨੇ ਕੋਈ ਅਮਲ ਨਹੀ ਕੀਤਾ।ਉਲਟਾ 2009 ਦੀਆਂ ਲੋਕ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਸਮੇਂ ਹੁਕਮਨਾਮੇ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਡੇਰਾ ਸੱਚਾ ਸੌਦਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਸਰਕਾਰੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ।ਜਿਹੜ੍ਹੀਆਂ ਸਿੱਖ ਜੱਥੇਬੰਦੀਆਂ ਡੇਰੇ ਖਿਲਾਫ ਜੂਝ ਰਹੀਆਂ ਸਨ ਉਹਨਾ ਤੇ ਝੂਠ ਮੁਕੱਦਮੇ ਦਰਜ਼ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਉਹਨਾ ਨੂੰ ਜੇਲਾਂ ਵਿੱਚ ਕੈਦ ਕੀਤਾ। (ਖ) ਸ੍ਰੀ ਆਕਾਲ ਤਖਤ ਸਾਹਿਬ ਤੇ ਪੰਜ ਸਿੰਘ ਸਾਹਿਬਾਨ ਨੇ ਸੰਨ 2000 ਵਿੱਚ ਇਕ ਆਦੇਸ ਜਾਰੀ ਕਰਕੇ ਸ੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਨੂੰ ਹੁਕਮ ਰਾਂਹੀ ਇਹ ਹਿਦਾਇਤ ਕੀਤੀ ਸੀ ਕਿ ਤਖਤਾਂ ਦੇ ਜੱਥੇਦਾਰਾਂ ਦੀ ਨਿਯੁਕਤੀ ਤੇ ਸੇਵਾ ਮੁਕਤੀ,ਕਾਰਜ਼ ਖੇਤਰ,ਭੱਤੇ ਆਦਿ ਬਾਰੇ ਸੇਵਾ ਨਿਯਮ ਤਹਿ ਕੀਤੇ ਜਾਣ।ਸ੍ਰੌਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਪਰਧਾਨ ਸ.ਗੁਰਚਰਨ ਸਿੰਘ ਟੌਹੜਾ ਨੇ ਇਸ ਆਦੇਸ਼ ਤੇ ਅਮਲ ਕਰਦਿਆਂ ਭਾਈ ਜਸਵੀਰ ਸਿੰਘ ਖੰਨੇ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਇਕ ਕਮੇਟੀ ਦਾ ਗੱਠਨ ਕੀਤਾ ਸੀ ਪਰ ਟੌਹੜਾ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਅਕਾਲ ਚਲਾਣਾ ਕਰ ਜਾਣ ਨਾਲ ਹੀ ਕਮੇਟੀ ਦਾ ਵੀ ਭੋਗ ਪੈ ਗਿਆ। (ਗ) ਤਖਤ ਸ੍ਰੀ ਪਟਨਾ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਜੱਥੇਦਾਰ ਭਾਈ ਇਕਬਾਲ ਸਿੰਘ ਨੇ ਤਖਤ ਸ੍ਰੀ ਪਟਨਾ ਸਾਹਿਬ ਤੋਂ ਇਕ ਹੁਕਮਨਾਮਾਂ ਜਾਰੀ ਕਰਕੇ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਤਖਤ ਦੇ ਜੱਥੇਦਾਰ ਭਾਈ ਜੋਗਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਵੇਦਾਂਤੀ,ਤਖਤ ਸ੍ਰੀ ਕੇਸ਼ਗੜ੍ਹ ਦੇ ਜੱਥੇਦਾਰ ਭਾਈ ਤਿਰਲੋਚਨ ਸਿੰਘ,ਤਖਤ ਸ੍ਰੀ ਦਮਦਮਾ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਜੱਥੇਦਾਰ ਭਾਈ ਬਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਨੰਦਗੜ੍ਹ,ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਮੁੱਖ ਗਰੰਥੀ ਤੇ ਸ੍ਰੀ ਆਕਾਲ ਤਖਤ ਦੇ ਮੋਜੂਦਾ ਜੱਥੇਦਾਰ ਭਾਈ ਗੁਰਬਚਨ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਮਹਾਂਦੋਸ਼ੀ ਕਰਾਰ ਦਿਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਸ੍ਰੀ ਆਕਾਲ ਤਖਤ ਦੀ ਸਰਬਉੱਚਤਾ ਨੂੰ ਵੰਗਾਰਿਆ ਸੀ।ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਹੁਕਮਨਾਮੇਂ ਅੱਜ ਤੱਕ ਵਾਪਸ ਨਹੀ ਹੋਏ ਤੇ ਬਰਕਰਾਰ ਹਨ। (ਘ)ਤਖਤ ਸ੍ਰੀ ਦਮਦਮਾ ਸਾਹਿਬ ਤੋਂ ਸੰਨ 2003 ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਤਖਤ ਦੀ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਨਾਲ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਗਏ ਨਾਨਕਸ਼ਾਹੀ ਕੈਲੰਡਰ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰਨ ਸਮੇਂ ਸਿੱਖ ਜੱਥੇਬੰਦੀਆਂ ਤੋਂ ਕੋਈ ਸਲਾਹ ਨਹੀ ਲਈ ਗਈ।ਉਸ ਕੈਲੰਡਰ ਦਾ ਅਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਸੰਨ 2010 ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਾਹਮਣੀਕਰਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।ਇਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਦਮਦਮੀ ਟਕਸਾਲ ਵੱਲੋਂ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤੇ ਜੱਥੇਦਾਰ ਸਵਰਗਵਾਸੀ ਸ਼ਹੀਦ ਭਾਈ ਗੁਰਦੇਵ ਸਿੰਘ ਵੱਲੋਂ 1986 ਵਿੱਚ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਹੁਕਮਨਾਮੇ ਜਿਹਨਾ ਵਿੱਚ ਉਸ ਸਮੇ ਦੇ ਪੰਜ ਤਖਤਾਂ ਦੇ ਪੰਜਾਂ ਜੱਥੇਦਾਰਾਂ ਤੋਂ ਅਸਤੀਫਿਆਂ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।ਉਸ ਹੁਕਮਨਾਂਮੇ ਤੇ ਕਦੇ ਵੀ ਅਮਲ ਨਹੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। (੍ਙ)ਇਕ ਆਦੇਸ਼ ਭਾਈ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਜਾਰੀ ਕਰਕੇ ਅਜੀਤ ਅਖਬਾਰ ਦੇ ਮੁੱਖ ਸੰਪਾਦਕ ਸ.ਬਲਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਹਮਦਰਦ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਹੋਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ਸੀ, ਪਰ ਹਮਦਰਦ ਸਾਹਿਬ ਅੱਜ ਤੱਕ ਪੇਸ਼ ਨਹੀ ਹੋਏ।(ਚ) ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਤਖਤ ਦੇ ਸਿੰਘ ਸਾਹਿਬਾਨ ਭਾਈ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਵੱਲੋਂ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਹੁਕਮਨਾਮੇ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੈਨੇਡਾ,ਇੰਗਲੈਂਡ,ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬਾਹਰਲੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਗੁਰਦਵਾਰਾ ਸਾਹਿਬਾਨ ਵਿੱਚ ਸੰਗਤਾਂ ਦੇ ਕੁਰਸੀਆਂ ਤੇ ਲੰਗਰ ਛੱਕਣ ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਲਾਈ ਗਈ ਸੀ ਤੇ ਵੀ ਅਮਲ ਨਹੀ ਹੋਇਆ। ਅਜਿਹਾ ਹੁੰਦਿਆਂ ਸ੍ਰੀ ਆਕਾਲ ਤਖਤ ਦੀ ਸਰਬਉੱਚਤਾ ਤੇ ਸ੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਵੱਲੋਂ ਪੰਥ ਪਰਵਾਣਤ ਸਿੱਖ ਰਹਿਤ ਮਰਯਾਦਾ ਨੂੰ ਪੂਰਨ ਤੌਰ ਤੇ ਪਰਵਾਨ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਠੀਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਲਾਗੂ ਨਾ ਕਰਨਾ।ਇਸ ਗੱਲ ਵਾਸਤੇ ਖੁਦ ਸ੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਜੱਥੇਦਾਰ ਬਰਾਬਰ ਦੇ ਦੋਸ਼ੀ ਹਨ।ਅਸੀਂ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਟੈਲੀਵਿਯਨ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੀ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸਾਰਤ ਹੋ ਰਹੇ ਕੀਰਤਨ ਅਤੇ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦਾ ਅੱਖੀ ਡਿੱਠਾ ਪ੍ਰਸ਼ਾਰਣ ਦੇਖਦੇ ਹਾਂ ।ਅਰਦਾਸ ਦੀ ਸਮਾਪਤੀ ਵੇਲ੍ਹੇ ਅਖੌਤੀ ਸੰਗਤ ਇਸ ਤਰਾਂ ਡਿੱਗਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਤਰਾਂ ਵੱਡੀ ਗੱਡੀ ਦੇ ਟਾਇਰ ਦੀ ਫੂਕ ਨਿੱਕਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ । ਤਖਤ ਸ੍ਰੀ ਹਜ਼ੂਰ ਸਾਹਿਬ ਅਤੇ ਤਖਤ ਸ੍ਰੀ ਪਟਨਾ ਸਾਹਿਬ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਆਰਤੀ ਅਤੇ ਅਰਦਾਸ ਰਾਂਹੀ,ਤੇ ਲੱਚਰਤਾ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਵੱਡ ਆਕਾਰੀ ਕਿਤਾਬਾ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਰੱਖ ਕੇ ਜੋ ਰਹਿਤ ਮਰਯਾਦਾ ਦੀਆਂ ਧੱਜੀਆਂ ਉਡਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆ ਹਨ।ਲੱਖਾਂ ਅਖੌਤੀ (ਨਕਲੀ) ਸਿੱਖ ਹਰ ਸਾਲ ਹੇਮਕੁੰਟ ਦੀ ਅਖੌਤੀ ਯਾਤਰਾਵਾਂ ਤੇ ਆਪਣਾ ਕੀਮਤੀ ਸਮਾਂ ਤੇ ਧਨ ਦੌਲਤ ਬਰਬਾਦ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਕੀ ਕਦੇ ਜੱਥੇਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਦਿਸਦੇ ਨਹੀ ਹਨ।ਸ੍ਰੀ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਮੁੱਖ ਰਾਗੀ ਹੇਮਕੁੰਟ ਬਾਰੇ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਗਾਉਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਸਰੇਆਮ ਵਿਕਦੀਆਂ ਕੈਸਟਾਂ ਇਹਨਾਂ ਜੱਥੇਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰ ਨਹੀਂ ਆਂਉਦੀਆਂ।ਇਹ ਦੇਖ ਸਾਰਾ ਪੰਥ ਅੱਖਾਂ ਮੀਚੀ ਬੈਠਾ ਹੈ।ਕਿਸੇ ਅਖੌਤੀ ਸਿੰਘ ਸਾਹਿਬਾਨ ਨੂੰ ਕੋਈ ਹੁਕਮਨਾਮਾ ਜਾਰੀ ਨਹੀ ਕਰਨਾ ਆਉਂਦਾ।ਕੀ ਕੋਈ ਸਿੰਘ ਸਾਹਿਬਾਨ ਵੱਲੋਂ ਅਜੇਹੀਆਂ ਮਨਮਤੀ ਵਾਲੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਸਿੱਖ ਸੰਗਤਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕਿਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਇਸੇ ਤਰਾਂ 11,12 ਤੇ 13 ਨਵੰਬਰ ਸੰਨ 2006 ਵਿੱਚ ਜਿਲਾ ਬਠਿੰਡਾ ਦੇ ਪਿੰਡ ਭਾਈ ਕਾ ਦਿਆਲ ਪੁਰਾ ਵਿੱਖੇ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਇਕ ਲੱਚਰਤਾ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਵੱਡ ਆਕਾਰੀ ਕਿਤਾਬ ਰੱਖ ਕੇ ਪੜ੍ਹੀ ਗਈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਸਾਰੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਜੱਥੇਦਾਰਾਂ ਦੀ ਮੋਜ਼ੂਦਗੀ ਵਿੱਚ ਤੋਹੀਨ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਅੱਜ ਤੱਕ ਕਿਸੇ ਵੀ ਜੱਥੇਦਾਰ ਨੇ ਜਾਂ ਸੰਗਤ ਨੇ ਸ੍ਰੀ ਆਕਾਲ ਤਖਤ ਤੋਂ ਕੋਈ ਕਾਰਵਾਈ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂ ਕਰਵਾਈ।ਸਿੱਖ ਪੰਥ ਇਹਨਾਂ ਅਖੌਤੀ ਜੱਥੇਦਾਰਾਂ ਤੋਂ ਜਵਾਬ ਮੰਗਦਾ ਹੈ।ਕੀ ਅਖੌਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਸਾਡੇ ਧਰਮ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਨਾਲ ਇਸ ਤਰਾਂ ਹੀ ਖਿਲਵਾੜ੍ਹ ਕਰਦੇ ਰਹਿਣਗੇ ? ਕੀ ਸਾਰੇ ਪੰਥਿਕ ਮੁੱਖੀਆਂ ਦੀ ਅੱਜ ਜ਼ਮੀਰ ਮਰ ਚੁੱਕੀ ਹੈ ? ਕੀ ਅਸੀਂ ਅੱਜ ਕੋਈ ਮੋਰਚਾ ਲਾਊਣ ਦੀ ਵੀ ਹਿੰਮਤ ਨਹੀ ਰੱਖਦੇ ? ਕੀ ਅਸੀਂ ਵੀਹ ,ਪੰਜਾਹ ਜਾਂ ਪੰਜ ਸੱਤ ਹਜਾਰ ਇਕੱਠੇ ਹੋਕੇ ਆਪਣੇ ਹੱਕ ਨਹੀ ਮੰਗ ਸਕਦੇ ? ਕੀ ਅੱਜ ਅਸੀ ਭੇਡਾਂ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਾਂ ਜਿਸ ਦਾ ਜੀਅ ਕਰੇ ਸਾਨੂੰ ਜਿਸ ਪਾਸੇ ਮਰਜ਼ੀ ਹੱਕ ਕੇ ਲੈ ਜਾਵੇ ? ਮੇਰੀ ਸਮੁੱਚੇ ਪੰਥ ਅੱਗੇ ਦੋਵੇਂ ਹੱਥ ਜੋੜ੍ਹ ਬੇਨਤੀ ਹੈ ਆਓ ਇਕੱਠੇ ਹੋਕੇ ਇਕ ਹੰਭਲਾ ਮਾਰੀਏ ਤੇ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਮਨਮੱਤਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰ ਦੇਈੲੈ------ਗੁਰੂ ਪੰਥ ਤੋਂ ਚੰਗੇ ਦੀ ਆਸ ਵਿੱਚ----- akfl qKq mhfn hY(Kuwlf Kwq) ਅਕਾਲ ਤਖਤ ਸਾਹਿਬ ਮੀਰੀ ਪੀਰੀ ਦੇ ਮਾਲਕ ਸ੍ਰੀ ਹਰਿਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਵੱਲੋ ਸਿਰਜਤ ਸਿੱਖ ਕੌਮ ਦੀ ਸਰਵੳਚਤ ਸੰਸਥਾ ਹੈ ਸਿੱਖ ਪੰਥ ਦੇ ਧਾਰਮਿਕ ,ਰਾਜਨੀਤਕ ਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਮੱਸਲਿਆ ਨੂੰ ਵੀਚਾਰਨ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਹੱਲ ਲਈ ਅਕਾਲ ਤਖਤ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਸੁਪਰੀਮ ਹੈ । ਇਸ ਦੇ ਸਿਧਾਤਾਂ ਤੇ ਪਹਿਰਾ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਸਰਬਪ੍ਰਮਾਣਤ ਜਥੇਦਾਰ ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ ਹੈ । ਹਰ ਸ਼ਰਧਾਵਾਨ ਸਿੱਖ ਲਈ ਪਰ ਕੀ ਇਸ ਤੇ ਕਾਬਜ਼ਧਿਰਾਂ ਵੀ ਇਸ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਕਾਰਨਾਮੇ ਜਾਂ ਗੁਰਮਤਿ ਅਨੁਸਾਰ ਹੀ ਹੁਕਮਨਾਮੇ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ ਜਾਂ ਫਿਰ ਮੈ ਖਾਧਾ ਤਾਂ ਹਲਾਲ ਤੂੰ ਖਾਧਾ ਤਾਂ ਹਰਾਮ ਦੀ ਨੀਤੀ ਤਹਿਤ ਸਿਰਫ ਵਿਰੋਧੀਧਿਰਾਂ ਨੂੰ ਸਬਕ ਸਿਖਾਣ ਲਈ ਹੀ ਇਸ ਮਹਾਨ ਸੰਸਥਾਂ ਦੀਆਂ ਪੱਦਵੀਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਿਹੀ ਹੈ । ਅੱਜ ਸ਼ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਅਵਤਾਰ ਸਿੰਘ ਮੱਕੜ ਸੰਗਤਾਂ ਦੀ ਦਸਾਂ ਨਹੁ ਦੀ ਕਿਰਤ ਕਮਾਈ ਦੇ ਦਸਬੰਧ ਵਾਲੀ ਗੁਰੂ ਦੀ ਗੋਲਕ ਦੇ ਨਾਲ ਮੀਡੀਏ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਝੂਠ ਨੂੰ ਸੱਚ ਸਾਬਤ ਕਰਨ ਲਈ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰਾ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਤਖਤ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਤੇ ਇਸ ਦੇ ਜਥੇਦਾਰਾਂ ਦੇ ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਇਸ਼ਾਰਿਆ ਤੇ ਕੀਤੇ ਪੰਥ ਵਿਰੋਧੀ ਹੁਕਮਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਖ ਪੰਥ ਅੱਖਾਂ ਮੀਟ ਕੇ ਪ੍ਰ੍ਰਵਾਨ ਕਰ ਲੈਣ ਦੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ । ਕੀ ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਆਕਾ ਬਾਦਲ,ਦੂਜੇ ਦੋ ਤਖਤਾਂ ਦੇ ਜਥੇਦਾਰਾਂ, ਸੰਤ ਸਮਾਜੀਏ ,ਸੰਪਰਦਾਵਾਂ ਵੱਲੋ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਤਖਤ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੀ ਪੰਥ ਪ੍ਰਮਾਣਤ ਰਹਿਤ ਮਰਯਾਦਾ ,ਤੇ ਅਕਾਲ ਤਖਤ ਤੋਂ ਜਾਰੀ ਹੋਏ ਹੁਕਮਨਾਮੇ ਮਹਾਨ ਨਹੀ ? ਕਿਉਕਿ ਇਹ ਅਕਾਲ ਤਖਤ ਸਾਹਿਬ ਤੇ ਕਾਬਜ਼ ਮਾਲਕ ਹਨ ਤੇ ਇਹਨਾਂ ਨੇ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਤਖਤ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੇ ਸਿਧਾਤਾਂ ਹੁਕਮਨਾਮਿਆਂ ਦਾ ਅਪਮਾਣ ਕਰਨ ਦਾ ਠੇਕਾ ਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ । ਹਿੰਦੋਸਤਾਨ ਦੀ ਹਕੂਮਤ ਨੇ ਸ੍ਰੀ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਤੇ ਜੂਨ 84 ਵਿੱਚ ਹਮਲਾ ਕਰਕੇ ਬਜੱਰਗੁਨਾਹ ਕਰਕੇ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਤਖਤ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੀ ਇਮਾਰਤ ਨੂੰ ਸ਼ਹੀਦ ਕੀਤਾ ਸੀ ਪਰ ਅੱਜ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਤਖਤ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਤੇ ਕਾਬਜ਼ ਧਿਰਾਂ ਬਾਦਲ ,ਮੱਕੜ ਤੇ ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਤਾਬਿਆਦਾਰ ਜਥੇਦਾਰ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਤਖਤ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੇ ਸਿਧਾਤਾਂ ਨੂੰ ਆਏ ਨਵੇ ਦਿਨ ਸ਼ਹੀਦ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ ।ਬਹੁਤਾ ਪਿਛੋਕੜ ਵਿੱਚ ਨਾ ਵੀ ਜਾਈਏ ਸਿਰਫ ਪਿਛਲੇ ਸਮੇ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰੀਏ ਮੱਕੜ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਕੀ ਉਸ ਦਿਨ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਤਖਤ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਤੇ ਇਸਦਾ ਜਥੇਦਾਰ ਮਹਾਨ ਨਹੀ ਸੀ । ਜਿਸ ਦਿਨ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਤਖਤ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੇ ਜਥੇਦਾਰ ਭਾਈ ਮਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਪੰਥਕ ਏਕਤਾ ਦਾ ਹੁਕਮਨਾਮਾ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ ਸਿੰਘ ਬਾਦਲ ਬਾਗੀ ਹੋਗਿਆ ਸੀ ਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਅਕਾਲ ਤਖਤ ਤੇ ਸੱਦਿਆ ਤਾਂ ਇਹ ਆਪਣੀ ਗੁੰਡਾ ਬ੍ਰਿਗੇਡ ਨਾਲ ਕੀ ਅਕਾਲ ਤਖਤ ਤੇ ਨਿਮਾਣੇ ਸਿੱਖ ਵੱਜੋ ਗਿਆ ਸੀ ਜਾਂ ਫਿਰ ਸਿੰਘ ਸਾਹਿਬਾਨਾਂ ਨੂੰ ਡਰਾਉਣ ਲਈ ਤੇ ਇਸਦੇ ਗੰਡਿਆਂ ਨੇ ਜਥੇਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਗਾਲੀ ਗਲੋਚ ਵੀ ਕੀਤਾ ਸੀ । ਜਥੇਦਾਰ ਭਾਈ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੂੰ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾ ਅਪਮਾਣਤ ਕਰਕੇ ਜਥੇਦਾਰੀ ਤੋਂ ਖਾਰਜ ਕੀਤਾ ਸੀ ਕਿਉਕਿ ਉਸ ਨੇ ਵੀ ਟੌਹੜਾ, ਬਾਦਲ ਨੂੰ ਖਾਲਸੇ ਦੀ ਤੀਜੀ ਆ ਰਿਹੀ ਖਾਲਸੇ ਦੀ ਸ਼ਤਾਬਦੀ ਤੱਕ ਏਕਤਾ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਅਦੇਸ਼ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਸਨ ਤੇ ਬਾਦਲ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਗੀ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ ਤੇ ਜਲੰਧਰ ਦੇ ਪੰਜਾਬੀ ਅਖਬਾਰ ਦੇ ਸੰਪਾਦਕ ਨੇ ਜਥੇਦਾਰ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਤੇ ਬਾਦਲ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆਂ ਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਅਕਾਲ ਤਖਤ ਤੇ ਜਥੇਦਾਰ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਤਲਬ ਕੀਤਾ ਤਾਂ ਬਾਦਲ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਦੀ ਖਾਤਰ ਭਾਈ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਅਕਾਲ ਤਖਤ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੀ ਜਥੇਦਾਰੀ ਤੋਂ ਅਪਮਾਣਤ ਕਰਕੇ ਕੱਢਿਆਂ ਸੀ ।ਪੰਜਾਬੀ ਦੀ ਅਖਬਾਰ ਦੇ ਸੰਪਾਦਕ ਨੂੰ ਉਸ ਦਿਨ ਅਕਾਲ ਤਖਤ ਤੇ ਜਥੇਦਾਰਾਂ ਦੇ ਹੁਕਮਨਾਮੇ ਮਹਾਨ ਨਜ਼ਰ ਨਹੀ ਆਏ । ਸਿੱਖ ਕੌਮ ਨੂੰ ਲਵ ਕੁਸ਼ ਦੀ ਅਲੌਦ ਕਹਿਣ ਵਾਲੇ ਜਥੇਦਾਰ ਗਿਆਨੀ ਪੂਰਨ ਸਿੰਘ ਵੱਲੋ ਸ਼ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਬੀਬੀ ਜਗੀਰ ਕੌਰ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਹੁਕਮਨਾਮਾ ਤੇ ਅਕਾਲ ਤਖਤ ਮਹਾਨ ਨਹੀ ਸੀ। ਜਥੇਦਾਰ ਜੋਗਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਵੇਦਾਤੀ ਵੱਲੋ ਸਿਰਸਵਾਲੇ ਸਾਧ ਦੇ ਡੇਰੇਬੰਦ ਕਰਾਉਣ ਲਈ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਹੁਕਮਨਾਮੇ ਤੇ ਅਕਾਲ ਤਖਤ ਮਹਾਨ ਨਹੀ ਸਨ ਇਸ ਕਰਕੇ ਬਾਦਲ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਬੰਦ ਕਰਾਉਣ ਵਾਲੇ ਸਿੰਘਾਂ ਨੂੰ ਜੇਲ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਕਾਲ ਕੋਠੜੀਆਂ ਵਿੱਚ ਬੰਦ ਤੇ ਡੇਰੇ ਸਕਿਉਰਟੀ ਦੇਕੇ ਖੁਲ੍ਹਵਾਰਿਹਾ ਹੈ। ਸ਼੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਤਖਤ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਤੋਂ ਅਰਦਾਸ ਕਰਕੇ ਸਿੱਖ ਕੌਮ ਦੀਆਂ ਹੱਕੀ ਮੰਗਾਂ ਲਈ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਧਰਮ ਮੋਰਚਾ ਤੇ ਇਸ ਲਈ ਆਪਾਂ ਵਾਰ ਗਏ ਸ਼ਹੀਦ ਸਿੰਘਾਂ ਦੇ ਕਾਤਲ ਪੁਲਿਸ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਸਜ਼ਾਵਾਂ ਦੇਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਤਰੱਕੀਆਂ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਬਾਦਲ ਲਈ ਕੀ ਅਕਾਲ ਤਖਤ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਮਹਾਨ ਨਹੀ ਹੈ । ਸ਼੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਤਖਤ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਤੋਂ ਅਰਦਾਸ ਕਰਕੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਏ ਧਰਮ ਯੁੱਧ ਮੋਰਚਾ ਜੋ ਸ੍ਰੀ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੇ ਹਮਲੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਿੱਖ ਕੌਮ ਦੇ ਅਜ਼ਾਦ ਘਰ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਤੱਕ ਬਦਲ ਗਿਆ ਵਿੱਚ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋ ਗਏ ਸਿੰਘਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਤੇ ਵੀਹ ਵੀਹ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਜੇਲ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਕਾਲ ਕੋਠੜੀਆਂ ਵਿੱਚ ਬੰਦ ਸਿੰਘਾਂ ਦੀ ਰਿਹਾਈ ਬਾਰੇ ਮੱਕੜ ਤੇ ਇਸਦੇ ਜਥੇਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਯਾਦ ਕਿਉ ਨਹੀ ਆਉਦੀ ਕੀ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਾਂ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਤਖਤ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੀ ਮਹਨਾਤਾਂ ਨਹੀ ਕੁਬਾਨ ਕੀਤਾ । ਸ਼੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਤਖਤ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਤੋਂ ਸਾਹਿਬ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਗ੍ਰੰਥ ਜਾ ਪੁਸਤਕ ਦਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਨਹੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੁਕਮਨਾਮੇ ਦੀ ਉਲੰਘਣ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹਜ਼ੂਰ ਸਾਹਿਬ ਤੇ ਪਟਨਾ ਸਾਹਿਬ ਸੰਤ ਸਮਾਜੀਆਂ ਲਈ ਕੀ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਤਖਤ ਤੇ ਹੁਕਮਨਾਮੇ ਮਹਾਨ ਨਹੀ ਹਨ । ਕੀ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਤਖਤ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਤੋਂ 2004 ਵਿੱਚ ਦਸਮ ਗ੍ਰੰਥ ਬਾਰੇ ਚਰਚਾ ਨਾ ਕਰਨ ਦੇ ਅਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀਆਂ ਨਵੰਬਰ 2006 ਵਿੱਚ ਫਤਹਿ ਦਿਵਸ ਤੇ ਜਵੱਦੀ ਕਲਾਂ ਵਿੱਚ ਸੈਮੀਨਾਰ ਕਰਾਉਣ ਵਾਲੇ ਸੰਤ ਸਮਾਜੀਏ ਤੇ ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਜਥੇਦਾਰਾਂ ਲਈ ਕੀ ਅਕਾਲ ਤਖਤ ਸਾਹਿਬ ਤੇ ਇਸ ਦੇ ਹੁਕਮਨਾਮੇ ਮਹਾਨ ਨਹੀ ਸਨ ਕੀ ਦਸਮ ਗ੍ਰੰਥ ਦਾ ਪਾਠਬੋਧ ਕਰਾਉਣ ਤੇ ਇਸ ਦਾ ਸਹਿਜ ਪਾਠ ਦਾ ਭੋਗ ਪਾਉਣ ਵਾਲਿਆ ਲਈ ਕੀ ਅਕਾਲ ਤਖਤ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੇ ਅਦੇਸ਼ ਜਾਂ ਹੁਕਮਨਾਮੇ ਮਹਾਨ ਨਹੀ ਹਨ । ਪੰਥਕ ਰਹਿਤ ਮਰਯਾਦਾ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖ ਦੀ ਪ੍ਰੀਭਾਸ਼ਾ ਅਨੁਸਾਰ ਸਿੱਖ ਦਾ ਸੀਸ ਸਿਰਫ ਸਾਹਿਬ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਤੋਂ ਬਿਨ੍ਹਾਂ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਅੱਗੇ ਨਹੀ ਝੁਕ ਸਕਦਾ ਦੀਆਂ ਉਲੰਘਣਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਬਾਦਲ ਪਰਿਵਾਰ ਤੇ ਇਸ ਦੀ ਜੁੰਡਲੀ, ਸਿਰਸੇ ਵਾਲੇ , ਵਿਰਸੇ ਸਾਧ ,ਨਾਮਧਾਰੀਆਂ,ਆਸ਼ੂਤੋਸ਼,ਮੱਥੇ ਟਿੱਕੇ ਲਵਾਉਣ ਮੁਕਟ ਪਾਉਣ, ਹਵਨ ਕਰਾਉਣ,ਸ਼ਿਵਲਿੰਗ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆ ਲਈ ਕੀ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਤਖਤ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਤੇ ਇਸ ਦੇ ਹੁਕਮਨਾਮੇ ਮਹਾਨ ਨਹੀ ਹਨ । ਸਾਹਿਬ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਤੇ ਨਿਸ਼ਚਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਗੁਰਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਸ਼੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਤਖਤ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਤੇ ਕਾਬਜ਼ਧਿਰਾਂ ਵੱਲੋ ਇਸ ਮਹਾਨ ਤਖਤਾਂ ਦੀਆਂ ਪੱਦਵੀਆਂ ਦੀ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਿਹੀ ਅਪਮਾਣਜਨਕ ਵਰਤੋ ਦਾ ਡੱਟਕੇ ਵਿਰੋਧ ਕਰਨ ਤੇ ਗੁਰੂ ਦੀ ਗੋਲਕ ਦੇ ਪੈਸੇ ਨਾਲ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰਾ ਰਾਹੀ ਸੰਗਤਾਂ ਨੂੰ ਗੰਮਰਾਕੁੰਨ ਪ੍ਰਚਾਰ ਤੋ ਸੁਚੇਤ ਹੋ ਕੇ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਤਖਤ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੀ ਸਰਬਉਚੱਤਾ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਣ ਤੇ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੀ ਵੀਚਾਰਧਾਰਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਲਈ ਹੋਦ ਵਿੱਚ ਆਈ ਸ਼ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਨੂੰ ਮੰਹਤ ਨਰੈਣੂ ਦੀ ਰੂਹ ਵਾਲੀਆਂ ਕਾਬਜ਼ਧਿਰਾਂ ਤੋਂ ਅਜ਼ਾਦ ਕਰਾਉਣ ਲਈ ਸੰਘਰਸ਼ ਅਰੰਭਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ । ਪ੍ਰਿੰਟ ਮੀਡੀਏ ਤੇ ਬਿਜਲਈ ਮੀਡੀਏ ਤੇ ਇਸਦੇ ਪੱਤਰਕਾਰਾਂ ਦਾ ਲੋਕਾਂ ਤੱਕ ਸੱਚ ਪੰਹੁਚਾਣ ਲਈ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਰੋਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਕਈਵਾਰੀ ਲੋਕਾਂ ਤੱਕ ਸੱਚ ਪੰਹੁਚਾਣ ਦੀ ਖਾਤਰ ਨਿਧੱੜਕ ਤੇ ਨਾ ਵਿਕਣ ਤੇ ਨਾ ਝੁਕਣ ਵਾਲੇ ਪੱਤਰਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਵੀ ਕੁਰਬਾਨ ਕਰਨੀ ਪਈ ਹੈ ਉਹ ਧੰਨਤਾ ਦੇ ਯੋਗ ਹਨ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਹੈ । ਪਰ ਅੱਜ ਬਹੁਤ ਸਾਰਾ ਮੀਡੀਆਂ ਤੇ ਇਸ ਦੇ ਪੱਤਰਕਾਰਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਿਆਸੀ ਮੁਫਾਦਾਂ ਤੇ ਪੈਸੇ ਦੇ ਲਾਲਚ ਵਿੱਚ ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਕਿੱਤੇ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵੇਸਵਾਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੈਸੇ ਵਾਲੇ ਤੇ ਸਿਆਸੀ ਲੋਕਾਂ ਅੱਗੇ ਆਪਣੀ ਜ਼ਮੀਰ ਇਮਾਨ ਨੂੰ ਵੇਚਕੇ ਇਸ ਨਾਲ ਧਰੋਹ ਕਮਾ ਰਹੇ ਹਨ ।ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸੱਚ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਦੀ ਬਜਾਏ ਝੂਠ ਨੂੰ ਸੱਚ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰਾ ਤੇ ਆਪਣੇ ਸੰਪਾਦਕੀ ਵਿੱਚ ਨਿਰਪੱਖਤਾ ਲਿਆਉਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਹਾਕਮਧਿਰਾਂ ਦੀ ਬੋਲੀ ਬੋਲ ਰਹੇ ਹਨ ।ਸੱਚ ਤੇ ਝੂਠ ਦੀ ਚਾਦਰ ਬਹੁਤਾਂਚਿਰ ਟਿਕ ਨਹੀ ਸਕਦੀ ਸੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਹੀ ਜਾਣਾ ਹੈ ।ਸਿਰਫ ਹੁਣ ਸਿੱਖ ਕੌਮ ਨੂੰ ਜਾਗਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ । iswKF nMU akfl qKq sfihb qoN bgfvq krn dy rfh nf pfA ਅਕਾਲ ਤਖਤ ਸਾਹਿਬ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਏਕਤਾ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ। ਅਠਾਰਵੀਂ ਸਦੀ ’ਚ ਵੱਖ ਵੱਖ ਮਿਸਲਾਂ ਅਤੇ ਜਥਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡੇ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜ਼ੂਦ ਸਾਰੇ ਧੜਿਆਂ ਦੇ ਸਿੱਖ ਸਾਲ ’ਚ ਘੱਟ ਤੋਂ ਘੱਟ ਦੋ ਵਾਰ ਦੀਵਾਲੀ ਅਤੇ ਵੈਸਾਖੀ ਮੌਕੇ ਅਕਾਲ ਤਖਤ ਸਾਹਿਬ ’ਤੇ ਇਕੱਠੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਰਬੱਤ ਖ਼ਾਲਸਾ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਜਿਹੜੇ ਆਪਣੇ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਨੂੰ ਉਸ ਇਕੱਤਰਤਾ ਦਾ ਜਥੇਦਾਰ ਚੁਣ ਕੇ ਉਸ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਸਿੱਖ ਕੌਮ ਦੀ ਚੜ•ਦੀ ਕਲਾ ਲਈ ਵੀਚਾਰਾਂ ਕਰਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਇਹ ਵੀਚਾਰਾਂ ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਚਲਦੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਸਨ, ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਸਰਬਸੰਮਤੀ ਨਾਲ ਕੋਈ ਮਤਾ ਪਾਸ ਨਹੀਂ ਸੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ। ਇਸ ਸਰਬਸੰਮਤੀ ਨਾਲ ਪਾਸ ਹੋਏ ਮਤੇ ਨੂੰ ਉਸ ਇਕੱਤਰਤਾ ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਹੋਇਆ ਜਥੇਦਾਰ ਅਕਾਲ ਤਖਤ ਸਾਹਿਬ ਤੋਂ ਪੜ• ਕੇ ਸੁਣਾ ਦਿੰਦਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਮੰਨਣ ਲਈ ਸਾਰੇ ਧੜੇ ਸਿਰਫ਼ ਪਾਬੰਦ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਹੁੰਦੇ ਸਗੋਂ ਉਹ ਖੁਸ਼ੀ ਖੁਸ਼ੀ ਮੰਨਦੇ ਵੀ ਸਨ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰਾਂ ਮਤਭੇਦਾਂ ਦੇ ਬਾਵਜ਼ੂਦ ਸਿੱਖ ਕੌਮ ਦੀ ਚੜ•ਦੀ ਕਲਾ ਲਈ ਸਰਬ ਸਾਂਝੇ ਫੈਸਲੇ ਕਾਫ਼ੀ ਲਾਹੇਵੰਦ ਸਿੱਧ ਹੋਏ। ਭਾਈ ਰਤਨ ਸਿੰਘ ਭੰਗੂ ਨੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਪੰਥ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੇ ਪੰਨਾਂ ਨੰ: 316 ’ਤੇ ਇਸ ਤਰਾਂ ਦਰਜ਼ ਕੀਤਾ ਹੈ ‘‘ਅਕਾਲ ਬੁੰਗੇ ਚੜਿ• ਤਖਤੈ ਬਹਿ ਹੈਂ॥ ਲਾਇ ਦੀਵਾਨ ਗੁਰਮਤੇ ਮਤੇ ਹੈਂ॥’’ ਗਿਆਨੀ ਗਿਆਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ਪੰਥ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੇ ਪੰਨਾਂ 297 ’ਤੇ ਲਿਖਿਆ ਹੈ : ‘‘ਕਾਮ ਪਰਤ ਥਾ ਜੋ ਕਛੁ ਕਬ ਹੀ॥ ਕਰਤ ਗੁਰਮਤਾ ਮਿਲ ਕਰ ਸਭ ਹੀ॥ ਜਥੇਦਾਰ ਜੋ ਕਛੁ ਕਹਿ ਦੇਤਾ, ਸੋਈ ਪੰਥ ਮਾਨ ਸਭ ਲੇਤਾ॥’’। ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਵਲੋਂ ਆਪਣਾ ਰਾਜ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਮਗਰੋਂ ਉਸ ਨੇ ਸਰਬੱਤ ਖਾਲਸਾ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਏਕਾਅਧਿਕਾਰ ਲਈ ਚੁਣੌਤੀ ਸਮਝਦਿਆਂ ਇਸ ਨੂੰ ਸਦਾ ਲਈ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਨਾਂ ਪਿੱਛੋਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਨੇ ਅਕਾਲ ਤਖਤ ਸਾਹਿਬ ’ਚ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਬਣੀ ਆਸਥਾ ਦਾ ਲਾਭ ਉਠਾਉਂਦਿਆਂ ਅਕਾਲ ਤਖਤ ਦੇ ਪੁਜਾਰੀਆਂ ਦੀ ਗਲਤ ਵਰਤੋਂ ਵੀ ਕੀਤੀ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਬਜਬਜ ਘਾਟ ਦੇ ਸ਼ਹੀਦ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਖ ਹੀ ਮੰਨਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਜਲਿਆਂਵਾਲੇ ਬਾਗ ਦੇ ਦੋਸ਼ੀ ਜਨਰਲ ਡਾਇਰ ਨੂੰ ਸਿਰੋਪਾ ਦੇ ਕੇ ਸਨਮਾਨਤ ਕਰਨਾ ਆਦਿ। ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਐਕਟ 1925, ਜਿਸ ਅਧੀਨ ਮੌਜ਼ੂਦਾ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਆਈ ਹੈ, ਉਸ ਵਿੱਚ ਅਕਾਲ ਤਖਤ ਦੇ ਜਥੇਦਾਰ ਦਾ ਕੋਈ ਜਿਕਰ ਹੀ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਐਕਟ ’ਚ ਇਸ ਨੂੰ ਸਿਰਫ ਹੈੱਡ ਮਨਿਸਟਰ ਲਿਖਿਆ ਹੈ। 1945 ਵਿੱਚ ਤਿਆਰ ਹੋਈ ਸਿੱਖ ਰਹਿਤ ਮਰਯਾਦਾ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਸ ਦਾ ਕੋਈ ਜ਼ਿਕਰ ਨਹੀਂ। ਪਰ ਆਪਣੇ ਹਿੱਤਾਂ ਲਈ ਵਰਤਣ ਵਾਲੇ ਸਿਆਸੀ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਇਨਾਂ ਮੁਖ ਗੰਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਜਥੇਦਾਰ ਅਤੇ ਸਿੰਘ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਲਕਬਾਂ ਨਾਲ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਕੇ ਸਰਬ ਸਮਰੱਥ ਦੇ ਤੌਰ ’ਤੇ ਪ੍ਰਚਾਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਇਨਾਂ ਪੰਜਾਂ ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਨੂੰ ਇਲਾਹੀ ਹੁਕਮ ਦੱਸ ਕੇ ਸਭ ਸਿੱਖਾਂ ਲਈ ਮੰਨਣਾ ਲਾਜਮੀ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕੇ ਉਨਾਂ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਮਨਮਰਜ਼ੀ ਦੇ ਹੁਕਮਨਾਮੇ ਜਾਰੀ ਕਰਵਾਉਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੇ। ਬੇਸ਼ੱਕ ਅੰਗਰੇਜਾਂ ਵਾਂਗ ਅਕਾਲ ਤਖਤ ਦੀ ਦੁਰਵਰਤੋਂ ਕਾਬਜ਼ ਸਿਆਸੀ ਧੜੇ ਵਲੋਂ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਬਣਨ ਤੋਂ ਥੋੜਾ ਚਿਰ ਪਿੱਛੋਂ ਹੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਈ ਸੀ ਪਰ ਜਥੇਦਾਰ ਗੁਰਚਰਨ ਸਿੰਘ ਟੌਹੜਾ ਦੇ ਸਮੇਂ ’ਚ ਕਾਫ਼ੀ ਵਧ ਗਈ ਸੀ ਪਰ ਹੁਣ ਸ: ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸਿੰਘ ਬਾਦਲ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਤਾਂ ਇਹ ਚਰਮ ਸੀਮਾ ’ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਈ ਹੈ। ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੁਖਦਾਇਕ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਹੁਣ ਤਾਂ ਜਿਹੜੇ ਡੇਰੇਦਾਰ ਅਕਾਲ ਤਖਤ ਸਾਹਿਬ ਵਲੋਂ ਪ੍ਰਵਾਨਤ ਸਿੱਖ ਰਹਿਤ ਮਰਯਾਦਾ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦੇ, ਇੱਥੋਂ ਜਾਰੀ ਹੋਇਆ ਨਾਨਕਸ਼ਾਹੀ ਕੈਲੰਡਰ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦੇ, ਸਿੱਖ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਗੋਭਾ ਕਰਨ ਲਈ ਉਨਾਂ ਨੇ ਵੀ ਅਕਾਲ ਤਖਤ ਦੀ ਦੁਰਵਰਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸੁਧਾਰਵਾਦੀ ਹਰ ਸਿੱਖ ਨੂੰ ਜ਼ਲੀਲ ਕਰਨ ਲਈ ਇਨਾਂ ਰਾਹੀਂ ਪੰਥ ‘ਚੋਂ ਛੇਕੇ ਜਾਣ ਲਈ ਹਿਟਲਰੀ ਹੁਕਮ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਸਿੰਘ ਸਭਾ ਦੇ ਮੋਢੀ ਪ੍ਰੋ: ਗੁਰਮੁਖ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਗਿਆਨੀ ਦਿੱਤ ਸਿੰਘ, ਅਖੌਤੀ ਦਸਮ ਗੰਰਥ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਵਿਰੋਧੀ ਸਾਹਿਤ ਸਬੰਧੀ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਜਾਗਰੂਕ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਗਿਆਨੀ ਭਾਗ ਸਿੰਘ ਅੰਬਾਲਾ, ਗੁਰਬਖ਼ਸ਼ ਸਿੰਘ ਕਾਲਾ ਅਫ਼ਗਾਨਾ, ਜੋਗਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਸੰਪਾਦਕ ਸਪੋਕਸਮੈਨ, ਇਨਾਂ ਦੀ ਮਾਰ ਹੇਠ ਆ ਚੁੱਕੇ ਹਨ ਅਤੇ ਹੁਣ ਅਜਿਹੇ ਹੀ ਦੋਸ਼ਾਂ ਅਧੀਨ ਅਕਾਲ ਤਖਤ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਜਥੇਦਾਰ ਪ੍ਰੋ: ਦਰਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਜ਼ਲੀਲ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹੁਣ ਤੱਕ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਜੋਗਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਸਪੋਕਸਮੈਨ ਨੇ ਦ੍ਰਿੜ ਸਟੈਂਡ ਲੈ ਕੇ ਪੁਜਾਰੀਆਂ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਹੁਕਮ ਨੂੰ ਮੰਨਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਿਆਸੀ ਆਗੂਆਂ ਸਮੇਤ ਹੁਕਮਨਾਮੇ ਜਾਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਜਥੇਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਗੋਡੇ ਟੇਕਣੇ ਪਏ ਅਤੇ ਹੁਣ ਉਹ ਵੀ ਕਹਿ ਰਹੇ ਹਨ ਕਿ ਸਪੋਕਸਮੈਨ ਵਿਰੁੱਧ ਤਾਂ ਕੋਈ ਹੁਕਮਨਾਮਾ ਜਾਰੀ ਹੀ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ। ਅਕਾਲ ਤਖਤ ਸਬੰਧੀ ਇਸ ਸਮੇਂ ਸਿੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਧੜੇ ਬਣੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਜਿਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਤਾਂ ਕਾਬਜ਼ ਸਿਆਸੀ ਧੜਾ ਹੈ, ਜਿਹੜਾ ਅਸਲੀਅਤ ਵਿੱਚ ਤਾਂ ਜਥੇਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਦਿਹਾੜੀਦਾਰ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਵਾਂਗ ਸਮਝਦਾ ਹੋਇਆ ਉਨਾਂ ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਵਿਰੁੱਧ ਹਰ ਜਾਇਜ਼ ਨਜਾਇਜ਼ ਹੁਕਮਨਾਮੇ ਜਾਰੀ ਕਰਵਾ ਕੇ ਅਕਾਲ ਤਖਤ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਦੁਰਵਰਤੋਂ ਕਰ ਹੀ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਪਰ ਉਪਰੋਂ ਉਪਰੋਂ ਪ੍ਰਚਾਰ ਇਹ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਪੰਜ ਸਿੰਘ ਸਾਹਿਬਾਨ ਸਿੱਖ ਮਸਲਿਆਂ ਸਬੰਧੀ ਕੋਈ ਵੀ ਫੈਸਲਾ ਕਰਨ ਦੇ ਸਰਬ ਸਮਰੱਥ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨਾਂ ਵਲੋਂ ਜਾਰੀ ਹੋਇਆ ਹੁਕਨਾਮਾ ਹਰ ਸਿੱਖ ਲਈ ਇਲਾਹੀ ਹੁਕਮ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਨਾ ਮੰਨਣ ਵਾਲੇ ਸਿੱਖ ਹੀ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੇ। ਦੂਸਰਾ ਧੜਾ ਸ: ਜੋਗਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਇਕੱਤਰ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਅਕਾਲ ਤਖਤ ਦੇ ਨਾਮ ’ਤੇ ਜਾਰੀ ਹੋਏ ਹੁਕਮਨਾਮਿਆਂ ਨੂੰ ਮੰਨਣਾ ਪੁਜਾਰੀਵਾਦ ਨੂੰ ਵਡਾਵਾ ਦੇਣਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇ ਫਲਸਫੇ ਨੇ ਪੂਰੀ ਤਰਾਂ ਰੱਦ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਨਾਂ ਦੋਵਾਂ ਧੜਿਆਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਇੱਕ ਤੀਸਰਾ ਧੜਾ ਵੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਵੀਚਾਰ ਹੈ ਕਿ ਅਕਾਲ ਤਖਤ ਦੀ ਸੰਸਥਾ ਨੂੰ ਪੂਰਨ ਤੌਰ ’ਤੇ ਰੱਦ ਕਰਨਾ, ਸਿੱਖਾਂ ਲਈ ਲਾਹੇਵੰਦ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਚਾਹੀਦਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਵਿੱਚ ਰਾਜਨੀਤਕ ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਪੁਜਾਰੀਵਾਦ ਰਾਹੀਂ ਦਾਖਲ ਕੀਤੇ ਵਿਗਾੜ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਕਰਕੇ ਇਸ ਦੀ 18ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀ ਤਰਜ਼ ’ਤੇ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਸਿੱਖ ਕੌਮ ਦੀ ਚੜ•ਦੀ ਕਲਾ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਵੇ। ਕਾਬਜ਼ ਧੜਾ ਇਹ ਸੁਧਾਰ ਬਿਲਕੁਲ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦਾ ਪਰ ਦੂਸਰੇ ਪਾਸੇ ਇਸ ਸੁਧਾਰਵਾਦੀ ਲਹਿਰ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਲਈ ਹੁਣ ਤੱਕ ਕੋਈ ਅਹਿਮ ਸਖਸੀਅਤ ਸਾਹਮਣੇ ਨਹੀਂ ਸੀ ਆਈ, ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਸੁਧਾਰਵਾਦੀ ਲਹਿਰ ਅਸੰਭਵ ਜਾਪ ਰਹੀ ਸੀ। ਪਰ ਹੁਣ ਜਿਸ ਤਰਾਂ ਅਕਾਲ ਤਖਤ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਜਥੇਦਾਰ ਪ੍ਰੋ: ਦਰਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਖ਼ਾਲਸਾ ਨੇ ਦ੍ਰਿੜ ਸਟੈਂਡ ਲਿਆ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਅੱਗੇ ਕਿਸੇ ਬੰਦ ਕਮਰੇ ’ਚ ਸੌਦੇਬਾਜ਼ੀ ਕਰਨ ਲਈ ਪੇਸ਼ ਨਹੀਂ ਹੋਣਗੇ, ਬਲਕਿ ਗੁਰੂ ਗੰਰਥ ਸਾਹਿਬ ਅਤੇ ਪੰਥ ਦੀ ਹਜੂਰੀ ’ਚ ਸ਼੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਤਖਤ ਸਾਹਿਬ ’ਤੇ ਆਪਣਾ ਸਪੱਸ਼ਟੀਕਰਨ ਦੇਣਗੇ। ਇਸ ਫੈਸਲੇ ਤੋਂ ਜਾਪਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪ੍ਰੋ: ਦਰਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਇਸ ਸੁਧਾਰਵਾਦੀ ਲਹਿਰ ਲਈ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਅਗਵਾਈ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਪ੍ਰੋ: ਦਰਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਦੇ ਇਸ ਫੈਸਲੇ ਪਿੱਛੋਂ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਤਾਂ ਜੋਗਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਆਪਣੀਆਂ ਸੰਪਾਦਕੀਆਂ ਰਾਹੀਂ ਸਲਾਹ ਦੇ ਰਹੇ ਸਨ ਕਿ ਪੁਜਾਰੀਵਾਦ ਦੇ ਖਾਤਮੇ ਲਈ ਉਹ ਅਕਾਲ ਤਖਤ ਸਾਹਿਬ ’ਤੇ ਪੇਸ਼ ਬਿਲਕੁਲ ਨਾ ਹੋਣ ਅਤੇ ਜੇ ਕਰ ਜਾਂਦੇ ਹੀ ਹਨ ਤਾਂ ਉਹ ਪੁਜਾਰੀਆਂ ਦਾ ਹਰ ਹੁਕਮ ਮੰਨਣ। ਉਸ ਦਾ ਮਤ ਸੀ ਕਿ ਜੇ ਕਰ ਉਹ ਅਕਾਲ ਤਖਤ ’ਤੇ ਜਾਂਦੇ ਵੀ ਹਨ ਪਰ ਪੁਜਾਰੀਆਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਪੇਸ਼ ਹੋਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਇਸ ਨਾਲ ਜੇ ਉਥੇ ਕੋਈ ਹਿੰਸਕ ਘਟਨਾ ਵਾਪਰਦੀ ਹੈ, ਜਾਂ ਕੋਈ ਗੜਬੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸ ਦੀ ਜਿੰਮੇਵਾਰੀ ਪ੍ਰੋ: ਦਰਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਦੀ ਹੋਵੇਗੀ। ਇਸ ਤਰਾਂ ਦੀਆਂ ਸੰਪਾਦਕੀਆਂ ਲਿਖ ਕੇ ਇੱਕ ਤਰਾਂ ਪ੍ਰੋ: ਦਰਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਉਨਾਂ ਦੇ ਸਮਰਥਕਾਂ ਦਾ ਮਨੋਬਲ ਡੇਗਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ ਅਤੇ ਦੂਸਰੇ ਪਾਸੇ ਕੁਝ ਸਮਝੌਤਾਵਾਦੀ ਸਿੱਖ ਕੋਈ ਵਿੱਚ ਵਿਚਲਾ ਰਾਹ ਲੱਭਣ ਦੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਸਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਲੱਗੇ ਸਨ। ਪਰ ਇਸ ਗੱਲੋਂ ਪ੍ਰੋ: ਦਰਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਦੀ ਪ੍ਰਸੰਸਾ ਕਰਨੀ ਬਣਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਨਾਂ ਕਿਸੇ ਦੀ ਪ੍ਰਵਾਹ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਆਪਣਾ ਫੈਸਲਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਬਲਕਿ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਵਲੋਂ ਬਖ਼ਸੇ ਅਤੇ ਪੁਰਾਤਨ ਸਮੇਂ ’ਚ ਲਾਗੂ ਰਹੇ ਸਿਧਾਂਤ ਨੂੰ ਮੁੜ ਉਜਾਗਰ ਕਰਨ ਲਈ, ਉਹ ਮਿਥੀ ਹੋਈ 5 ਦਸੰਬਰ ਨੂੰ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਅਕਾਲ ਤਖਤ ਸਾਹਿਬ ’ਤੇ ਨਿਮਰਤਾ ਸਹਿਤ ਗਏ ਵੀ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਅਕਾਲ ਤਖਤ ਸਮਝਣ ਵਾਲੇ ਪੁਜਾਰੀਆਂ ਦੀ ਹਊਮੈ ਅੱਗੇ ਝੁਕਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰਦਿਆਂ ਆਪਣਾ ਸਬੂਤਾਂ ਸਹਿਤ ਲਿਖਤੀ ਸਪੱਸ਼ਟੀਕਰਨ ਅਕਾਲ ਤਖਤ ਸਾਹਿਬ ’ਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਤਾਬਿਆ ਬੈਠੇ ਗਰੰਥੀ ਨੂੰ ਸੌਂਪ ਕੇ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਅੱਗੇ ਅਰਦਾਸ ਕਰਕੇ ਵਾਪਸ ਆ ਗਏ। ਪ੍ਰੋ: ਦਰਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਦੇ ਇਸ ਸਟੈਂਡ ਨੂੰ ਆਮ ਸਿੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰੀ ਸਮਰਥਨ ਮਿਲਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਜੋਗਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਸਪੋਕਸਮੈਨ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਅੱਜ ਦੀ ਸੰਪਾਦਕੀ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਜਥੇਬੰਦੀ ‘ਏਕਸ ਕੇ ਬਾਰਕ’ ਵਲੋਂ ਪੂਰੇ ਪੰਨੇ ਦੇ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋ: ਦਰਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਨੂੰ ਠੀਕ ਕਹਿਣਾ ਪਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਜੇ ਮੁਖ ਪੁਜਾਰੀ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੱਦ ਪੁਗਾਉਣ ਲਈ ਆਪਣੇ ਆਪ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਕਮਰੇ ਨੂੰ ਹੀ ਅਕਾਲ ਤਖਤ ਸਮਝਣ ਦੀ ਹਿੰਡ ਫੜੀ ਰੱਖੀ ਤੇ ਪ੍ਰੋ: ਦਰਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਪੰਥ ’ਚੋਂ ਛੇਕਣ ਦੀ ਗਲਤੀ ਕਰ ਲਈ ਤਾਂ ਸਪੋਕਸਮੈਨ ਦੀ ਵੀਚਾਰਧਾਰਾ ਨੂੰ ਬਲ ਮਿਲੇਗਾ ਅਤੇ ਅਕਾਲ ਤਖਤ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਸੰਸਥਾ ਨੂੰ ਪੂਰਨ ਤੌਰ ’ਤੇ ਰੱਦ ਕਰਨ ਵੱਲ ਵਧਿਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਪਰ ਜੇਕਰ ਕੁਝ ਸਿਆਣਪ ਤੋਂ ਕੰਮ ਲੈਂਦਿਆਂ ਆਪਣੇ ਨਵੇਂ ਫੈਸਲੇ ਠੋਸਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਸਿੱਖ ਰਹਿਤ ਮਰਯਾਦਾ ਦੀ ਉਹ ਮੱਦ ਲਾਗੂ ਕਰਵਾਉਣ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਾਫ਼ ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਕਿ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੇ ਤੁਲ ਕੋਈ ਹੋਰ ਪੁਸਤਕ ਦਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਸੰਤੋਖ ਸਿੰਘ ਚੰਡੀਗੜ• ਦੇ ਇੱਕ ਪੱਤਰ ਦੇ ਜਵਾਬ ’ਚ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਵਲੋਂ ਆਪਣੀ ਚਿੱਠੀ ਨੰ: 36672 ਮਿਤੀ 3.8.73 ਰਾਹੀਂ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਸਿੰਘ ਸਾਹਿਬਾਨ ਸ਼੍ਰੀ ਦਰਬਾਰ ਸਹਿਬ ਅਤੇ ਜਥੇਦਾਰ ਅਕਾਲ ਤਖਤ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਰਾਇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਤੌਰ ’ਤੇ ਮੰਨ ਚੁੱਕੀ ਹੈ ਕਿ ‘‘ਚਰਿਤ੍ਰੋ ਪਖਯਾਨ ਜੋ ਦਸਮ ਗਰੰਥ ਵਿੱਚ ਦਰਜ਼ ਹਨ, ਇਹ ਦਸਮੇਸ਼ ਬਾਣੀ ਨਹੀਂ ਬਲਕਿ ਪੁਰਾਤਨ ਹਿੰਦੂ ਮਿਥਿਹਾਸ ਦੀਆਂ ਸਾਖੀਆਂ ਦਾ ਉਤਾਰਾ ਹੈ’’। ਜੇਕਰ ਇਨਾਂ ਦੋਵਾਂ ਉਕਤ ਫੈਸਲਿਆਂ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਵਾਇਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਅਕਾਲ ਤਖਤ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਰੁਤਬਾ ਬਹਾਲ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਿੱਖਾਂ ’ਚ ਭਰਾ ਮਾਰੂ ਜੰਗ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਚਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਜੇ ਪੁਜਾਰੀਆਂ ਵਲੋਂ ਹੈਂਕੜ ਭਰੇ ਨਵੇਂ ਫੈਸਲੇ ਲੈ ਕੇ ਡੇਰੇਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਨ ਦੀ ਨੀਤੀ ਅਪਣਾਈ ਗਈ ਤਾਂ ਜਿੱਥੇ ਸਿੱਖ ਸੰਗਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਦਰੋਹ ਪੈਦਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਉਥੇ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੇ ਸ਼ੀਆ-ਸੁੰਨੀ ਅਤੇ ਇਸਾਈਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰੋਟੈਸਟੈਂਟ-ਕੈਥੋਲਿਕ ਫਿਰਕਿਆਂ ਵਾਂਗ ਸਿੱਖ ਵੀ ਗੁਰੂ ਗਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਤੇ ਦਸਮ ਗਰੰਥੀਏ ਦੋ ਪੰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾਵੇਗਾ। zyrfvfd ivroD jMg nMU TMzI krn leI, nfnksLfhI kYlMzr ivvfd ਲੁਧਿਆਣਾ ’ਚ 5 ਦਸੰਬਰ ਨੂੰ ਸਿੱਖਾਂ ਨਾਲ ਵਾਪਰੇ ਖੂਨੀ ਕਾਂਡ ਨੇ ਜਿਥੇ 1978 ਦੇ ਨਕਲੀ ਨਿਰੰਕਾਰੀ ਸਾਕੇ ਨੂੰ ਦੁਹਰਾਇਆ ਹੈ, ਉਥੇ ਮੌਜੂਦਾ ਸਿੱਖ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਦਾ ਭਿਆਨਕ ਦੁਖਾਂਤ ਵੀ ਸਾਹਮਣੇ ਲਿਆਂਦਾ ਹੈ। ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ ਬਦੀ ਵਿਰੁੱਧ ਲੜਦੇ ਆਏ ਅਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਕੁਰਬਾਨੀਆਂ ਦੇ ਕੇ ਧਰਮ ਦੀ ‘ਜੈਕਾਰ’ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਿੱਖ ਅੱਜ ਆਗੂਹੀਣ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਕਿਵੇਂ ਖੁਆਰੀਆਂ ਅਤੇ ਗੱਦਾਰਾਂ ਦੇ ਸਿਆਸੀ ਹਿੱਤਾਂ ਲਈ ਬਲੀ ਦਾ ਬੱਕਰਾ ਬਣ ਰਹੇ ਹਨ, ਲੁਧਿਆਣਾ ਕਾਂਡ ਇਸ ਦੇ ਡੂੰਘੇ ਤੇ ਦੂਰਰਸੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਛੱਡ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਝਣ ਲਈ ਸਿੱਖ ਕੌਮ ਨੂੰ ਹਾਲੇ ਸਮਾਂ ਲੱਗੇਗਾ। ਅੱਜ ਸਿੱਖ ਕੌਮ ’ਤੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖੁਦਗਰਜ਼, ਮੌਕਾਪ੍ਰਸਤ ਅਤੇ ਸਿਧਾਂਤਹੀਣ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਅਮਰਵੇਲ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਿੰਬੜੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸੌੜੇ, ਸਿਆਸੀ ਅਤੇ ਗੈਰ-ਸਿਧਾਂਤਕ ਹਿੱਤਾਂ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਲਈ ਕੌਮ ਨੂੰ ਬਲਦੀ ਦੇ ਬੂਥੇ ਧੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। 5 ਦਸੰਬਰ ਨੂੰ ਵਾਪਰਿਆ ਲੁਧਿਆਣਾ ਕਾਂਡ ਇਸ ਤਰਾਸਦੀ ਦੀ ਸਿਖ਼ਰ ਸੀ, ਜਿਸ ’ਚ ਇਕ ਸ਼ਰਧਾਵਾਨ ਸਿੱਖ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਦਰਜਨਾਂ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਹੋ ਗਏ। ਜਦੋਂਕਿ ਦੋ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਡੇਰਾ ਸਿਰਸਾ ਦੇ ਵਿਵਾਦ ਵਿਚ ਵੀ ਖੁਦਗਰਜ਼ ਸਿੱਖ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸੌੜੇ ਸਿਆਸੀ ਹਿੱਤਾਂ ਅਤੇ ਬੁਜ਼ਦਿਲੀ ਕਾਰਨ ਸਿੱਖਾਂ ਦਾ ਭਾਰੀ ਨੁਕਸਾਨ ਕਰਵਾਇਆ ਤੇ ਸਿੰਘਾਂ ਦੀਆਂ ਸ਼ਹਾਦਤਾਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਅੱਜ ਮੁੜ ਝੂਠੇ ਸੌਦੇ ਦੀਆਂ ਪਾਖੰਡ ਦੀਆਂ ਦੁਕਾਨਾਂ ਪੰਜਾਬ ’ਚ ਖੁੱਲ੍ਹਣ ਲੱਗ ਪਈਆਂ ਹਨ। ਸਿੱਖਾਂ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਦੁਖਾਂਤ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਅੱਜ ਦੀ ਸਿੱਖ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਅਤੇ ਕੌਮ ਨਾਲ ਗ਼ੱਦਾਰੀ ਕਰਦੀ ਆਈ ਰਵਾਇਤੀ ਅਕਾਲੀ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਵਿਚ ਕੋਈ ਬਹੁਤਾ ਸਿਧਾਂਤਕ ਤੇ ਵਿਚਾਰਧਾਰਕ ਫ਼ਰਕ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਸਿੱਖ ਚੱਕੀ ਦੇ ਦੋਹਾਂ ਪੁੜਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਪਿਸ ਰਹੇ ਹਨ। ਜਿਸ ਦਮਦਮੀ ਟਕਸਾਲ ਦੇ 14ਵੇਂ ਮੁਖੀ ਸੰਤ ਗਿਆਨੀ ਜਰਨੈਲ ਸਿੰਘ ਖ਼ਾਲਸਾ ਭਿੰਡਰਾਂਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਧਰਮ ਦੀ ਰਾਖ਼ੀ ਅਤੇ ਕੀਤੇ ਬਚਨ ਪੁਗਾਉਣ ਲਈ ਕੌਮ ਦੀਆਂ ਸ਼ਾਨਾਮੱਤੀਆਂ ਰਵਾਇਤਾਂ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਦਿਆਂ ਸ਼ਹਾਦਤ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਸੀ ਉਸੇ ਟਕਸਾਲ ਦੇ ਵਾਰਸ ਅੱਜ ਆਪਣੇ ਬੌਧਿਕ, ਅਧਿਆਤਮਕ ਅਤੇ ਸਿਧਾਂਤਕ ਖੋਖਲੇਪਣ ਕਰਕੇ ਕੌਮ ਨੂੰ ਨੀਵਾਂਣ ਵੱਲ੍ਹ ਧੱਕ ਰਹੇ ਹਨ। ਪਹਿਲਾਂ ਡੇਰਾ ਸਿਰਸਾ ਵਿਵਾਦ ਅਤੇ ਹੁਣ ਆਸ਼ੂਤੋਸ਼ ਦੀ ਕੂੜ ਸਭਾ ਰੋਕਣ ਦੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ’ਚ ਸਿੱਖ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਨੇ ਬੁਜ਼ਦਿਲੀ, ਕਹਿਣੀ-ਕਥਨੀ ਵਿਚ ਅੰਤਰ ਅਤੇ ਕੌਮ ਦੇ ਹਿੱਤਾਂ ਦੀ ਰਾਖ਼ੀ ਤੋਂ ਭੱਜ ਕੇ ਆਪਣੇ ਸਿਧਾਂਤਕ ਖੋਖਲੇਪਣ ਦਾ ਮੁਜ਼ਾਹਰਾ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਡੇਰਾ ਸਿਰਸਾ ਵਿਵਾਦ ਵਿਚ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਆਗੂ ਸਿੱਖ ਕੌਮ ਦਾ ਜਾਨੀ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੌਮ ਨੂੰ ਕੋਈ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੇਣ ਦੀ ਥਾਂ ਸਿੱਖ ਮਨਾਂ ਅੰਦਰਲੇ ਗੁੱਸੇ ਅਤੇ ਰੋਹ ਨੂੰ ਨਿਸਲ ਕਰਨ ਲਈ ਸਰਕਾਰੀ ਚਾਲਾਂ ਦੇ ਮੋਹਰੇ ਬਣ ਗਏ ਸਨ, ਹੁਣ ਫ਼ਿਰ ਆਸ਼ੂਤੋਸ਼ ਵਿਰੁੱਧ ਕੌਮ ਦੇ ਗੁੱਸੇ ਨੂੰ ਨੇਸਤੋ-ਨਾਬੂਦ ਕਰਨ ਲਈ ਇਹ ਆਗੂ ਦੋਗਲੇ ਕਿਰਦਾਰ ਨਿਭਾ ਕੇ ਸਿੱਖ ਕੌਮ ਨੂੰ ਨਿਰਾਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਕੌਮ ਦੀ ਪੱਗ ਪੈਰਾਂ ਹੇਠ ਰੁਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਦੀਆਂ ਅਪੀਲਾਂ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਇਹ ਆਗੂ ਕੌਮ ਦੀਆਂ ਰਵਾਇਤਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰੰਪਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਢਾਹ ਲਗਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦਸਮ ਪਿਤਾ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਬਚਨ ਕਿਉਂ ਯਾਦ ਨਹੀਂ ਹਨ : ‘ਜੇ ਜੀਵੈ ਪਤਿ ਲਥੀ ਜਾਇ, ਸਭ ਜੇਤਾ ਹਰਾਮ ਕਿਛੁ ਖਾਇ।’’ 5 ਦਸੰਬਰ ਨੂੰ ਲੁਧਿਆਣਾ ’ਚ ਆਸ਼ੂਤੋਸ਼ ਦੀ ਕੂੜ ਸਭਾ ਰੋਕਣ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਿੱਖਾਂ ’ਤੇ ਪੁਲਿਸ ਵਲੋਂ ਅੰਨ੍ਹੇਵਾਹ ਗੋਲੀ ਚਲਾਉਣ ਨਾਲ ਇਕ ਸਿੰਘ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋ ਗਿਆ ਤਾਂ ਸਮੁੱਚੇ ਸਿੱਖ ਪੰਥ ਅੰਦਰ ਰੋਹ ਅਤੇ ਗੁੱਸੇ ਦਾ ਲਾਵਾ ਫੁੱਟ-ਫੁੱਟ ਪੈ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਸਿੱਖ ਕੌਮ ਨੂੰ ਉਮੀਦ ਸੀ ਕਿ ਇਸ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦਮਦਮੀ ਟਕਸਾਲ ਦੇ ਮੁਖੀ ਗਿਆਨੀ ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਅਜਿਹੇ ਹਾਲਾਤਾਂ ਵਿਚ ਪੰਥ ਦੀਆਂ ਰਵਾਇਤਾਂ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਦਿਆਂ ਕੌਮ ਦੀ ਸੁਚੱਜੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਨਗੇ। ਉਸ ਵੇਲੇ ਤਾਂ ਦਮਦਮੀ ਟਕਸਾਲ ਦੇ ਮੁਖੀ ਦੇ ਰੌਂਅ ਵੀ ਅਜਿਹੇ ਹੀ ਲੱਗ ਰਹੇ ਸਨ ਕਿ ਉਹ ਕੌਮ ਨੂੰ ਜ਼ਰੂਰ ਇਕ ਪਲੇਟਫ਼ਾਰਮ ’ਤੇ ਇਕੱਠਿਆਂ ਕਰਕੇ ਸੱਚਾਈ ਦੀ ਲੜਾਈ ਲਈ ਅਗਵਾਈ ਦੇਣਗੇ। ਪਰ ਲੁਧਿਆਣਾ ਕਾਂਡ ਨੂੰ ਇਕ ਮਹੀਨਾ ਹੋਣ ਤੱਕ ਦਮਦਮੀ ਟਕਸਾਲ ਦੇ ਮੁਖੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੇ ਸੰਤ-ਸਮਾਜ ਦੀ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਸਿੱਖ ਕੌਮ ਨੂੰ ਘੋਰ ਨਿਰਾਸ਼ਾ ਵੱਲ ਧੱਕਣ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਹਿਣੀ-ਕਥਨੀ ਵਿਚਲੇ ਫ਼ਰਕ ਨੇ ਸਿੱਖ ਰਵਾਇਤਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰੰਪਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਢਾਹ ਲਾਈ ਹੈ। ਜੇ ਦਮਦਮੀ ਟਕਸਾਲ ਦੇ ਮੁਖੀ ਗਿਆਨੀ ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਦੀ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਦੇਖੀ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਡੇਰਾ ਸਿਰਸਾ ਅਤੇ ਹੁਣ ਆਸ਼ੂਤੋਸ਼ ਵਿਰੁੱਧ ਸਿੱਖ ਸੰਘਰਸ਼ ਵਿਚ ਅਗਵਾਈ ਕਰਦਿਆਂ ਸਿੱਖ ਕੌਮ ਦੇ ਜਜ਼ਬਾਤਾਂ ਤੇ ਆਸਥਾ ਨੂੰ ਨਿਸਲ ਹੀ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਲੁਧਿਆਣਾ ਗੋਲੀ ਕਾਂਡ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹਰ ਦੂਜੇ ਦਿਨ ਦਮਦਮੀ ਟਕਸਾਲ ਦੇ ਮੁਖੀ ਦੀ ਬਿਆਨਬਾਜ਼ੀ ਤੇ ਰਣਨੀਤੀ ਬਦਲ ਰਹੀ ਹੈ। ਉਹ ਅਖ਼ਬਾਰੀ ਬਿਆਨਾਂ ਵਿਚ ਤਾਂ ਸਰਕਾਰ ਵਿਰੁੱਧ ਪੂਰੇ ਜਾਹੋ-ਜਲਾਲ ਨਾਲ ਗਰਜ਼ਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਅਮਲ ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਸਿੱਖ ਕੌਮ ਲਈ ਘਾਤਕ ਸਿੱਧ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ। ਜਿਸ ਦਿਨ ਲੁਧਿਆਣਾ ਗੋਲੀ ਕਾਂਡ ਵਾਪਰਿਆ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਐੈਲਾਨ ਕੀਤਾ ਕਿ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਸ਼ਹੀਦ ਦਰਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਦੀ ਮੌਤ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸਿੰਘ ਬਾਦਲ, ਭਾਜਪਾ ਵਿਧਾਇਕ ਹਰੀਸ਼ ਬੇਦੀ, ਉਸਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨੀ ਬੇਦੀ ਅਤੇ ਆਸ਼ੂਤੋਸ਼ ਵਿਰੁੱਧ ਕੇਸ ਦਰਜ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ, ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਸ਼ਹੀਦ ਦਾ ਸਸਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸ਼ਹੀਦ ਦਾ ਸਸਕਾਰ ਉਸੇ ਗਲਾਡਾ ਮੈਦਾਨ ਵਿਚ ਕਰਨ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਵਿਚ ਆਸ਼ੂਤੋਸ਼ ਦਾ ਕੂੜ ਸਮਾਗਮ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਫ਼ਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਇਹ ਵੀ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਧਰਨਾ ਨਹੀਂ ਚੁੱਕਿਆ ਜਾਵੇਗਾ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਸਰਕਾਰ ਦੋਸ਼ੀਆਂ ਵਿਰੁੱਧ ਕੇਸ ਦਰਜ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ। ਪਰ ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਸਰਕਾਰੀ ਦਬਾਅ ਅੱਗੇ ਝੁੱਕਦਿਆਂ ਇਸ ਸਮੁੱਚੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਸਿੱਖ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਕੀਤੇ ਐਲਾਨ ਤੋੜ ਦਿੱਤੇ ਤੇ ਸ਼ਹੀਦ ਦਾ ਸਸਕਾਰ ਵੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਸੇ ਕਾਰਨ ਹੀ ਸ਼ਹੀਦ ਦਰਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਦੇ ਸਸਕਾਰ ਮੌਕੇ ਸਿੱਖ ਸੰਗਤਾਂ ਆਪਮੁਹਾਰੀਆਂ ਹੋ ਗਈਆਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਿੱਖ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਪ੍ਰਤੀ ਬੇਵਿਸ਼ਵਾਸੀ ਜ਼ਾਹਰ ਕੀਤੀ। ਸਰਕਾਰ ਤਾਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੀ ਇਹੀ ਹੈ ਕਿ ਸਿੱਖ ਕਦੇ ਵੀ, ਕਿਸੇ ਵੀ ਫਰੰਟ ’ਤੇ ਇਕੱਠੇ ਨਾ ਹੋ ਸਕਣ। ਪਰ ਸਾਡੀ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਤਾਂ ਖੁਦ ਸਰਕਾਰੀ ਕੁਟਲਨੀਤੀਆਂ ਲਈ ਮੋਹਰਿਆਂ ਵਜੋਂ ਵਿਚਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਲੁਧਿਆਣਾ ਕਾਂਡ ਤੋਂ ਦੋ ਦਿਨ ਬਾਅਦ ਹੀ ਸਿੱਖ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਵਿਚ ਫੁੱਟ ਜ਼ਾਹਰ ਹੋ ਗਈ। ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਤੱਤ ਖ਼ਾਲਸਾ ਸਮੇਤ ਕਈ ਸਿੱਖ ਜਥੇਬੰਦੀਆਂ ਨੇ ਸੰਤ ਸਮਾਜ ਦੀ ਪੈਰਵਾਈ ਨਾਲੋਂ ਨਾਤਾ ਤੋੜ ਲਿਆ। ਸਿੱਖ ਸੰਗਤਾਂ ਵੀ ਇਸ ਗੱਲੋਂ ਨਿਰਾਸ਼ ਸਨ ਕਿ ਸੰਤ ਸਮਾਜ ਵਲੋਂ ਅਗਲੀ ਰਣਨੀਤੀ ਉਲੀਕਣ ਲਈ ਇੰਨੇ ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਵਕਫ਼ੇ ’ਤੇ 12 ਦਸੰਬਰ ਨੂੰ ਮਹਿਤਾ ਚੌਕ ਵਿਖੇ ਇਕੱਤਰਤਾ ਬੁਲਾਈ ਗਈ ਹੈ, ਜਿਹੜੀ ਸਿੱਖ ਕੌਮ ਦੇ ਰੋਹ ਨੂੰ ਮੱਠਾ ਤੇ ਨਿਸਲ ਕਰਨ ਦੀ ਚਾਲ ਹੈ। ਸੰਘਰਸ਼ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਸਾਡੀ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਸਮੁੱਚੀਆਂ ਸਿੱਖ ਜਥੇਬੰਦੀਆਂ ਨੂੰ ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਉਲੀਕਣ ’ਚ ਵੀ ਨਾਕਾਮ ਰਹੀ ਹੈ। 12 ਦਸੰਬਰ ਨੂੰ ਦਮਦਮੀ ਟਕਸਾਲ ਦੇ ਹੈਡਕੁਆਰਟਰ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਗੁਰਦਰਸ਼ਨ ਪ੍ਰਕਾਸ਼, ਮਹਿਤਾ ਚੌਂਕ ਵਿਖੇ ਹੋਈ ਮੀਟਿੰਗ ਵੀ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਨਿਰਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੀ ਸੀ। ਸ਼ਾਇਦ ਆਪਣੀ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਦੀਆਂ ਪਿਛਲੀਆਂ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀਆਂ ਕਰਕੇ ਸਿੱਖ ਸੰਗਤਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਦਾ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਅਹਿਸਾਸ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਮੀਟਿੰਗ ਵਿਚ ਗਿਣਤੀ ਦੇ ਸੰਤ ਸਮਾਜ ਦੇ ਆਗੂਆਂ ਤੋਂ ਬਿਨ੍ਹਾਂ ਆਮ ਸੰਗਤਾਂ ਦਿਖਾਈ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀਆਂ। 12 ਦਸੰਬਰ ਨੂੰ ਹੋਈ ਮੀਟਿੰਗ ਵੀ ਕੋਈ ਅਲੋਕਾਰੀ ਸਾਬਤ ਨਾ ਹੋਈ। ਨਾ ਕੋਈ ਕੌਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੀ ਕੋਈ ਰਣਨੀਤੀ। ਇਸ ਮੀਟਿੰਗ ਵਿਚ ਵੀ ਸਿਰਫ਼ ਲਫ਼ਜ਼ੀ ਬਾਣ ਹੀ ਛੱਡੇ ਗਏ। ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸਿੰਘ ਬਾਦਲ ਨੂੰ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਸਾਹਿਬ ’ਤੇ ਤਲਬ ਕਰਨ ਦੀ ਮੰਗ, ਲੁਧਿਆਣਾ ਕਾਂਡ ਦੇ ਦੋਸ਼ੀਆਂ ਵਿਰੁੱਧ ਕਾਰਵਾਈ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਗਈ ਅਤੇ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਕਿ ਜੇਕਰ 30 ਦਸੰਬਰ ਤੱਕ ਦਾਰਵਾਈ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਤਾਂ ਫ਼ਤਹਿਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਤੋਂ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਤੱਕ ਰੋਸ ਮਾਰਚ ਕੱਢ ਕੇ ਰਾਜਪਾਲ ਨੂੰ ਮੰਗ ਪੱਤਰ ਸੌਂਪਿਆ ਜਾਵੇਗਾ। 30 ਦਸੰਬਰ ਨੂੰ ਵੀ ਕੱਢੇ ਰੋਸ ਮਾਰਚ ਵਿਚ ਆਮ ਸੰਗਤਾਂ ਦਿਖਾਈ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਸੰਤ ਸਮਾਜ ਦੇ ਨਾਲ ਸਿੱਖ ਜਥੇਬੰਦੀਆਂ ਦੇ ਆਗੂ ਕੌਮ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਦੇ ਸਵਾਲ ਕਰਕੇ ਰੋਸ ਮਾਰਚ ’ਚ ਚਲੇ ਤਾਂ ਗਏ, ਪਰ ਇਹ ਰੋਸ ਮਾਰਚ ਵੀ ਸਰਕਾਰ ’ਤੇ ਕੋਈ ਦਬਾਅ ਨਹੀਂ ਬਣਾ ਸਕਿਆ। ਦਮਦਮੀ ਟਕਸਾਲ ਦੇ ਮੁਖੀ ਤੇ ਸੰਤ ਸਮਾਜ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਗਿਆਨੀ ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਖ਼ਾਲਸਾ ਦੀ ਪਿਛਲੇ ਇਕ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਬਿਆਨਬਾਜ਼ੀ ਹੀ ਦੇਖੀ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਹਿਣੀ-ਕਥਨੀ ਵਿਚਲੇ ਫ਼ਰਕ ਦਾ ਪਤਾ ਲੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ ਉਹ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸਿੰਘ ਬਾਦਲ ਵਿਰੁੱਧ ਕਰੜੇ ਤੇਵਰਾਂ ’ਚ ਸਨ ਤੇ ਬਾਦਲ ਵਿਰੁੱਧ ਕੇਸ ਦਰਜ ਕਰਨ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਫ਼ਿਰ ਉਹ ਬਾਦਲ ਨੂੰ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਸਾਹਿਬ ’ਤੇ ਤਲਬ ਕਰਨ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਨ ਲੱਗੇ, ਪਰ ਹੁਣ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਤਾਜ਼ਾ ਬਿਆਨਾਂ ਵਿਚ ਤੇ 30 ਦਸੰਬਰ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਰਾਜਪਾਲ ਨੂੰ ਭੇਜੇ ਮੰਗ ਪੱਤਰ ਵਿਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸਿੰਘ ਬਾਦਲ ਵਿਰੁੱਧ ਕੇਸ ਦਰਜ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਈ ਮੰਗ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਬਾਦਲ ਨੂੰ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਤੇ ਤਲਬ ਕਰਨ ਦੀ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਮੰਗ ਨੂੰ ਵੀ ਟਾਲ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਹ ਵੀ ਸਰਕਾਰੀ ਚਾਲਾਂ ਦਾ ਹੀ ਹਿੱਸਾ ਹੈ ਕਿ ਆਸ਼ੂਤੋਸ਼ ਵਿਰੁੱਧ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਨੂੰ ਠੰਡਾ ਕਰਨ ਲਈ ਨਾਨਕਸ਼ਾਹੀ ਕੈ¦ਡਰ ਦੇ ਵਿਵਾਦ ਦਾ ਜਿੰਨ੍ਹ ਮੁੜ ਸੁਰਜੀਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਜਿਸ ਦਮਦਮੀ ਟਕਸਾਲ ਦੇ ਗਿਆਨੀ ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਮੌਜੂਦਾ ਮੁਖੀ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਸ ਟਕਸਾਲ ਦੀਆਂ ਰਵਾਇਤਾਂ ਤੇ ਇਤਿਹਾਸ ਨੂੰ ਕ¦ਕਿਤ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਦਮਦਮੀ ਟਕਸਾਲ ਦੇ 14 ਵੇਂ ਮੁਖੀ ਸੰਤ ਗਿਆਨੀ ਜਰਨੈਲ ਸਿੰਘ ਭਿੰਡਰਾਂਵਾਲੇ ਕੌਮ ਦੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਵਿਵਾਦਾਂ ਨੂੰ ਕਦੇ ਵੀ ਉਛਾਲਣ ਦੇ ਹੱਕ ’ਚ ਨਹੀਂ ਸਨ ਰਹੇ, ਸਗੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਹਾਲਾਤਾਂ ’ਚ ਤਾਂ ਬਿਲਕੁਲ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਜਦੋਂ ਕੌਮ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਬਾਹਰੀ ਚੁਣੌਤੀ ਦੇ ਟਾਕਰੇ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ ਹੋਵੇ। ਫ਼ਿਰ ਅੱਜ ਉਸੇ ਟਕਸਾਲ ਦੇ ਮੁਖੀ ਕੌਮ ਦੀ ਡੇਰਾਵਾਦ ਵਿਰੁੱਧ ਜੰਗ ਨੂੰ ਠੰਡੀ ਕਰਨ ਲਈ ‘ਨਾਨਕਸ਼ਾਹੀ ਕੈ¦ਡਰ’ ਵਿਵਾਦ ਦੇ ਜਿੰਨ੍ਹ ਨੂੰ ਕਿਨ੍ਹਾਂ ਇਸ਼ਾਰਿਆਂ ’ਤੇ ਪੈਦਾ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਸਰਕਾਰੀ ਨੀਤੀਆਂ ਸਫ਼ਲ ਵੀ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਦਿਨੋ-ਦਿਨ ਸਿੱਖ ਕੌਮ ਦਾ ਆਪਣੀ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਤੋਂ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਉਠਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਸਿੱਖ ਗੁਰੂਦੋਖ਼ੀਆਂ ਵਿਰੁੱਧ ਪੰਥਕ ਜਹਾਦ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਦੇ ਦੋਹਰੇ ਕਿਰਦਾਰ ਕਰਕੇ ਅਜਿਹੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਤੋਂ ਪਿੱਛੇ ਹਟਣ ਲੱਗ ਪਏ ਹਨ। ਇਹ ਵਰਤਾਰਾ ਸਚਮੁੱਚ ਸਿੱਖ ਕੌਮ ਲਈ ਬਹੁਤ ਘਾਤਕ, ਜੋ ਸਮਾਂ ਪਾ ਕੇ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਅਸਰ ਦਿਖਾਵੇਗਾ। ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਸਰਕਾਰ ਵਲੋਂ ਬਹੁਤ ਡੂੰਘੇ ਵਰਤਾਰੇ ਵਜੋਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਿੱਖ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਨੇ ਪੰਥਕ ਹਿੱਤਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਦ੍ਰਿੜਤਾ ਨਾਲ ਪਹਿਰਾ ਨਾ ਦਿੱਤਾ ਤਾਂ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਜੇਕਰ ਕਿਤੇ ਨਵੰਬਰ 1984 ਵਰਗੇ ਮੰਦਭਾਗੇ ਹਾਲਾਤ ਪੈਦਾ ਹੋ ਗਏ ਤਾਂ ਸਿੱਖਾਂ ਦਾ ਹਾਲ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਵੀ ਦਿੱਲੀ, ਕਾਨਪੁਰ, ਬੋਕਾਰੋ ਵਿਚ ਹੋਏ ਹਸ਼ਰ ਤੋਂ ਵੀ ਬੁਰਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਸਿੱਖ ਕੌਮ ਨੂੰ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਕੰਧ ’ਤੇ ਲਿਖਿਆ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਸੁਚੇਤ ਹੋਣਾ ਪਵੇਗਾ। ਅਜਿਹੀ ਹਾਲਤ ਵਿਚ ਸਿੱਖ ਕੌਮ ਨੂੰ ਸੰਤ ਜਰਨੈਲ ਸਿੰਘ ਭਿੰਡਰਾਂਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਕਥਨ ‘ਮੈਂ ਸਰੀਰਕ ਮੌਤ ਨੂੰ ਮੌਤ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦਾ, ਜ਼ਮੀਰ ਦਾ ਮਰ ਜਾਣਾ ਯਕੀਨਨ ਮੌਤ ਹੈ’ ਦੀ ਸਿਧਾਂਤਕ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਤੇ ਇਸ ਦੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਅੱਜ ਸਮੁੱਚੀ ਸਿੱਖ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਸਿੱਖੀ ਸਿਧਾਂਤਾਂ, ਗੁਰਬਾਣੀ, ਮਰਿਆਦਾਵਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰੰਪਰਾਵਾਂ ’ਤੇ ਦ੍ਰਿੜਤਾ ਤੇ ਇਮਾਨਦਾਰੀ ਨਾਲ ਪਹਿਰਾ ਦੇਵੇ ਤਾਂ ਸਿੱਖ ਕੌਮ ਨੂੰ ਲਲਕਾਰਨ ਵਾਲੇ ਆਸ਼ੂਤੋਸ਼ੀਏ, ਝੂਠਾ ਸੌਦਾ ਸਾਧ, ਭਨਿਆਰਾਂਵਾਲਾ ਤੇ ਹੋਰ ਹਿੰਦ ਹਕੂਮਤ ਦੇ ਪਾਲੇ ਹੋਏ ਦੁੱਧ ਪੀਣੇ ਮਜਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਧਰਤੀ ’ਤੇ ਪੈਰ ਰੱਖਣ ਦੀ ਹਿੰਮਤ ਵੀ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ। pMjfb dI sLFqI ‘c lwq mfr ky hI sfh ilaf ਪੌੜੀਆਂ ਸਿਰਫ ਚੜ੍ਹਨ ਲਈ ਹੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹੇਠਾਂ ਆਉਣ ਲਈ ਵੀ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਵੇਂ ਅੜੀ ਨੁਕਸਾਨ ਦੀ ਵੰਨਗੀ ਹੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਹਾਲਾਤ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਗੁਸਤਾਖ਼ੀ ਵੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜਿਸ ਲੁਧਿਆਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਮਾਨਚੈਸਟਰ ਦਾ ਨਾਂ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਦੀ ਆਬੋ ਹਵਾ ਵਿਚ ਫੈਕਟਰੀਆਂ ਦੀਆਂ ਚਿਮਨੀਆਂ ਦਾ ਧੂੰਆਂ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਾਹਿਰ ਲੁਧਿਆਣਵੀ ਦੇ ਗੀਤ ਵੀ ਹਨ, ਨਰਿੰਦਰ ਬੀਬਾ ਦੀਆਂ ਲੰਬੀਆਂ ਹੇਕਾਂ, ਯਮਲੇ ਜੱਟ ਦੀ ਤੂੰਬੀ ਦੀ ਟੁਣਕਾਰ, ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਤੇ ਸੁਰਜੀਤ ਪਾਤਰ ਦੀ ਸ਼ਾਇਰੀ ਦੀ ਮਹਿਕ, ਹਰੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਲਿਆਉਣ ਵਾਲੀ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੇ ਸਨਅਤ ਨੂੰ ਚਲਾਉਣ ਵਾਲੇ, ਰਿਕਸ਼ੇ ਖਿੱਚਣ ਵਾਲੇ ਪੂਰਬੀਏ ਲੋਕ ਵੀ ਹਨ ਜਿਹੜੇ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਦੀ ਨਜ਼ਰਾਂ ਵਿਚ ਸਿਰਫ ਭੱਈਏ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਇਹ ਥਾਂ ਕੈਲੇਫੋਰਨੀਆਂ ਹੀ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਅੱਜ ਧਰਮ ਦੀ ਆੜ ‘ਚ ਨਫ਼ਰਤ ਦੀ ਅੱਗ ਵਿਚ ਲਪੇਟਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਇਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਵੀ ਮੰਨ ਲਵੋ ਕਿ ਲੱਖ ਕਿਆਫੇ ਲਗਾਓ, ਲੱਖ ਰਾਜਨੀਤਕ ਪੰਡਿਤ ਸਥਿਤੀ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕਰਨ, ਵੱਡੇ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਘਟੀਆ ਬਿਆਨ ਦਾਗਣ ਪਰ ਰਾਜਨੀਤੀ ਦੀ ਇਹ ਚਾਲਬਾਜ਼ੀ ਹਰ ਇਕ ਦੇ ਸਮਝ ਵਿਚ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਨਹੀਂ। ਜਿਹੜੇ ਬਾਬਰੀ ਮਸਜਿਦ ਢਾਹ ਕੇ ਲਿਬਰਹਾਨ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਤੋਂ ਕੁਠਾਲੀ ਵਿਚਲੇ ਲੋਹੇ ਵਾਂਗ ਲਾਲ ਹੋਏ ਪਏ ਹਨ, ਸੰਸਦ ਵਿਚ ਕਿੱਲ੍ਹ ਕਿੱਲ੍ਹ ਕੇ ਬੋਲ ਰਹੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹੀ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਜੇ ਅਜਿਹਾ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਢਾਹਿਆ ਤਾਂ ਇਹ ਤਾਂ ਸੱਚ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਫੂਕਣ ਲਈ ਹੱਥ ‘ਚ ਤੀਲਾਂ ਦੀ ਡੱਬੀ ਤੇ ਕੱਛ ‘ਚ ਪੈਟਰੋਲ ਦੀ ਪੀਪੀ ਚੁੱਕ ਲਈ ਹੈ। ਸ਼ਾਇਦ ਉਹ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ ਕਿ 1978 ਦੇ ਨਿਰੰਕਾਰੀ ਕਾਂਡ ਤੋਂ ਪਿੱਛੋਂ ਪੰਜਾਬ ਸੋਲਾਂ ਸਾਲ ਕਿਵੇਂ ਭਾਂਬੜ ਬਣ ਬਣ ਕੇ ਮਚਦਾ ਰਿਹਾ। ਹਰੀਸ਼ ਬੇਦੀ ਦੇ ਖਿਲਾਫ਼ ਕਤਲ ਦਾ ਮੁਕੱਦਮਾ ਚਲਾਉਣ ਲਈ ਸੰਤ ਸਮਾਜ, ਦਮਦਮੀ ਟਕਸਾਲ, ਸਿੱਖ ਜਗਤ ਤੇ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਦਾ ਜਨਰਲ ਸਕੱਤਰ ਸੁਖਦੇਵ ਸਿੰਘ ਭੌਰ ਦੁਹਾਈ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਸ਼ਾਇਦ ਇਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਭੁੱਲ ਗਏ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਬੇਦੀ, ਭੰਡਾਰੀ, ਕਾਲੀਏ ਤੇ ਟੰਡਨ ਲਿਆਂਦੇ ਕਿਸ ਨੇ ਹਨ? ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਅਕਾਲੀਆਂ ਤੇ ਕਾਂਗਰਸ ਦੀਆਂ ਸਰਕਾਰਾਂ ਬਣਦੀਆਂ ਰਹੀਆਂ ਹਨ ਤੇ ਬਣਦੀਆਂ ਵੀ ਰਹਿਣਗੀਆਂ ਪਰ ਰਾਜਨੀਤਕ ਜੋਤਿਸ਼ ਲਾ ਕੇ ਵੇਖੋ ਭਾਜਪਾ ਇਕੱਲਿਆਂ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਸਰਕਾਰ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਨਾ ਸਮਰੱਥ ਹੈ ਤਾਂ ਨਾ ਹੀ ਛੇਤੀ ਸਮਰੱਥ ਹੋਣ ਦੇ ਆਸਾਰ ਹਨ। ਸ਼ਤਰੰਜ ‘ਚ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ, ਰਾਣੀ ਗੇੜੇ ਮਾਰਦੀ ਹੈ। ਸਾਰੀਆਂ ਘੁੰਮਣ ਘੇਰੀਆਂ ਜਨਤਾ ਦੁਆਲੇ ਘੁਮਾ ਦਿੱਤੀਆਂ ਹਨ। ਕੌਣ ਨੇ ਉਹ ਲੋਕ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕੇਂਦਰ ‘ਚ ਮਾਲ ਮੰਤਰੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਪੰਜਾਬ ‘ਚ ਵੱਗ ਕੱਠਾ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ। ਕੈਪਟਨ ਅਮਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਨੂਰਮਹਿਲੀਏ ਆਸ਼ੂਤੋਸ਼ ਦੇ ਸਮਾਗਮਾਂ ‘ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾਈ ਰੱਖੀ ਤੇ ਹੁਣ ਅਜਿਹੀ ਕਿਹੜੀ ਗੱਲ ਸੀ, ਕਿਤੇ ਰੱਬ ਸਿੱਧਾ ਤਾਂ ਨ੍ਹੀ ਲੁਧਿਆਣੇ ਪੁੱਜਣ ਲੱਗਾ ਸੀ। ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹਾਲਾਤ ਦਿਵਿਆ ਜੋਤੀ ਸਮਾਗਮ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਨ, ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਿੰਘ ਤੱਤੇ ਹੋਏ ਬੈਠੇ ਸਨ? ਕਿ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਹੋਣ ਦਿਆਂਗੇ ਜਾਂ ‘ਕਰਵਾ ਕੇ ਹਟਾਂਗੇ’ ਦੀ ਗੱਲ ਗੋਲੀਆਂ ਖਾਣ ਤੱਕ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ। ਅਣਜਾਣ ਬੰਦਾ ਵੀ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲਗਾ ਸਕਦਾ ਸੀ ਕਿ ਭਾਣਾ ਵਰਤ ਕੇ ਰਹੇਗਾ। ਪਰ ਰਜਿੰਦਰ ਭੰਡਾਰੀ ਤੇ ਬੇਦੀ ਵਰਗੇ ਬੰਦਿਆਂ ਨੇ ਸਰਕਾਰ ‘ਚ ਪੂਰੀ ਭਾਈਵਾਲੀ ਦਾ ਲਾਹਾ ਲੈ ਕੇ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ‘ਚ ਲੱਤ ਮਾਰ ਕੇ ਹੀ ਸਾਹ ਲਿਆ। ਗੋਲੀ ਚੱਲ ਹੀ ਗਈ, ਸਿੰਘ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋ ਹੀ ਗਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਮਰਜੀਵੜਿਆਂ ਦੀ ਕੌਮ ਪਿੱਛੇ ਹਟਣ ਵਾਲੀ ਹੈ ਹੀ ਨਹੀਂ। ਲੁਧਿਆਣਾ ‘ਚ ਹੋਏ ਇਸ ਟਕਰਾਅ ਨੇ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ‘ਚ ਪੱਗਾਂ ਲੁਹਾ ਦਿੱਤੀਆਂ ਹਨ, ਬਾਦਲ ਸਾਹਿਬ ਕਹਿੰਦੇ ਨੇ ਇਕਾ ਦੁੱਕਾ ਘਟਨਾਵਾਂ ਚਲਦੀਆਂ ਹੀ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਪਰ ਇਹ ਇੱਕਾ ਦੁੱਕਾ ਘਟਨਾਵਾਂ ਪੰਥਕ ਸਰਕਾਰ ਵੇਲੇ ਹੀ ਕਿਉਂ ਵਾਪਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਚਾਹੇ ਉਹ ਅੱਠਤਰ ਦਾ ਨਿਰੰਕਾਰੀ ਕਾਂਡ ਹੋਵੇ, ਚਾਹੇ ਸਿਰਸੇ ਵਾਲੇ ਸਾਧ ਦਾ, ਚਾਹੇ ਭਨਿਆਰੇ ਵਾਲੇ ਤੇ ਆਸ਼ੂਤੋਸ਼ ਦਾ। ਅਸਲ ਵਿਚ ਰਾਜਨੀਤੀ ਦਾ ਮੁੱਖਬੰਦ ਵੋਟਾਂ ਦਾ ਤਰਲਾ ਸਾਧਾਂ ਤੇ ਬਾਬਿਆਂ ਦੀ ਚੜ੍ਹਤ ਦਾ ਨਗਾਰਾ ਹੈ। ਤੇ ਇਹ ਬੇਸੁਰਾ ਨਗਾਰਾ ਕੀਹਦੇ ਕੀਹਦੇ ਸਿਰ ਭੰਨੇਗਾ? ਕੋਈ ਪਤਾ ਨਹੀਂ। ਜੇ ਗਿੱਟੇ ਤੁੜਵਾ ਕੇ ਨੱਚਣੋ ਹਟੀ ਤਾਂ ਕੀ ਫਾਇਦਾ? ਹੁਣ ਵੀ ਪਾਬੰਦੀ ਲੱਗੀ ਹੀ ਹੈ, ਹੁਣ ਕਿਹੜਾ ਧਰਮ ਰਾਜ ਲੁਧਿਆਣਿਓ ਆ ਕੇ ਮੁੜ ਗਿਆ ਹੈ? ਅਸਲ ਵਿਚ ਲਿਸ਼ਕਦੀਆਂ ਤਲਵਾਰਾਂ, ਖੜਕਦੀਆਂ ਡਾਂਗਾ, ਉਲਰਦੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਤੇ ਵਰ੍ਹਦੀਆਂ ਗੋਲੀਆਂ ਦੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਵੇਖ ਕੇ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਅਤੀਤ ਚੇਤੇ ਕਰਕੇ ਸਾਹ ਨਹੀਂ ਸੁੱਕਦਾ? ਬੜੀਆ ਬੇਕਸੂਰ ਜਾਨਾਂ ਗਈਆਂ, ਕਾਲੀਆਂ ਬਿੱਲੀਆਂ ਦੀ ‘ਮਿਆਊਂ-ਮਿਆਊਂ’ ਨੇ ਬੜੇ ਮਰਵਾਏ, ਅਜਿਹੇ ਹਾਲਾਤ ਸਨ ਕਿ ਜਿਧਰੋ ਵੀ ਲੰਘੋ ਸਿਵੇ ਬਲਦੇ ਦਿਸਦੇ ਸਨ ਤੇ ਉਦੋਂ ਗੁਰਭਜਨ ਗਿੱਲ ਦੀਆਂ ਸਤਰਾਂ ‘ਹਟ ਹਾਕਮ ਤੇ ਤੂੰ ਵੀ ਹਟ ਸ਼ੇਰ ਬੱਗਿਆ ਚਿਟਾ ਕੱਪੜਾ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿਚੋਂ ਮੁੱਕ ਚੱਲਿਆ।’ ਲੁਧਿਆਣੇ ਲਈ ਬੜੀਆਂ ਢੁਕਵੀਆਂ ਸਨ। ਲੁਧਿਆਣੇ ਦੀ ਜਿਸ ਵੱਡੀ ਅੰਗਰੇਜਾਂ ਦੀ ਛਾਉਣੀ ਢਾਹੁਣ ਲਈ ਸ਼ਾਹ ਮੁਹੰਮਦ ਨੇ ਸਿੰਘਾਂ ਨੂੰ ਹੱਲਾਸ਼ੇਰੀ ਦਿੱਤੀ ਸੀ ਉਹੀ ਸ਼ਹਿਰ ਮੁੜ ਹਿੰਸਾ ਦੀ ਛਾਉਣੀ ਬਣਿਆ ਵੇਖ ਕੇ ਕਾਲਜਾ ਨ੍ਹੀਂ ਨਿਕਲਦਾ? ਸਨਅਤ ਬੰਦ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਲੁਧਿਆਣੇ ‘ਚ ਮਿੰਟ ਦਾ ਪੰਜਾਹ ਹਜਾਰ ਉਡਦੈ, ਤੇ ਕਿੰਨੇ ਉਡ ਗਏ ਨੇ ਅੰਦਾਜਾ ਲਾ ਲਿਓ। ਜੇ ਕੋਈ ਰਾਜਨੀਤਕ ਨੇਤਾ ਤੁਹਾਨੂੰ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੋ ਲੁਕਾਉਣ ਲੱਗ ਪਵੇ ਤਾਂ ਸਮਝੋ ਚੋਣਾਂ ਦੇ ਦਿਨ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਹਨ ਤੇ ਜਦੋਂ ਕਹੇ ਡਾਂਗਾਂ ਖਾਓ ਤਾਂ ਸਮਝੋ ਰਾਜ ਗੱਦੀ ਨੂੰ ਖਤਰਾ ਨਹੀਂ। ਪਰ ਕੁਝ ਵੀ ਹੋਵੇ ਲੁਧਿਆਣੇ ‘ਤੇ ਰਹਿਮ ਕਰੋ ਤੇ ਬਾਬਿਆਂ ਤੇ ਸਾਧਾਂ ਨੂੰ ਆਖੋ ਰੱਬ ਨੂੰ ਆਪੋ ਆਪਣੇ ਕਬਜ਼ੇ ‘ਚ ਰੱਖੋ। ਅਣਜਾਣ ਤੇ ਭੋਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਹਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨੇੜਿਓਂ ਕਰਵਾਉਣ ਦਾ ਠੇਕਾ ਨਾ ਲਵੋ-ਤਦ ਹੀ ਭਲਾ ਹੈ। pµjfb ivwc nÈIly pdfrQF dI qskrI sImf surwiKaf bl ny ipCly hPqy 25 iklo hYroien gurdfspur ivwc siQq bohr vzflf cOkI qoN PVI sI, ijs dI kImq aµqrrfÈtrI bfËfr ivwc 125 kroV rupey mµnI jf rhI hY. ieh sImf surwiKaf bl duafrf ipCly 10 sflF ivwc sB qoN vwzI pRfpqI hY. jykr ipCly pµj sfl dy nÈIly pdfrQF dI qskrI dy aµkVy dyKy jfx qF ieh Gtx dI bjfey lgfqfr vD rhI hY. ies sfl hux qwk sImf surwiKaf bl aqy pµjfb puls ny qkrIbn 200 iklo hYroien pµjfb ivwc PVI hY, jo ik ipCly sfl nfloN vI iËafdf hY. nÈIly pdfrQF dI qskrI nUµ rokx vflIaF sfrIaF eyjµsIaF df ieh mµnxf hY ik Auh hox vflI qskrI df isrP 10 qoN 20 pRqIÈq ihwsf hI PVn ivwc sPl huµdy hn. ies qoN aµdfËf lgfieaf jf skdf hY ik pµjfb ivwc ikµny vwzy pwDr 'qy nÈIly pdfrQF dI qskrI huµdI hY. pµjfb jo ik hrI kRFqI leI dunIaf Br ivwc jfixaf jFdf sI, hux nÈIly pdfrQF dI qskrI dI smwisaf nfl jUJ irhf hY. ies df pRmuwK kfrn aPgfinsqfn dI nyVqf qF hY hI, jo dunIaf dI qkrIbn 93 pRqIÈq aPIm df Auqpfdn krdf hY, pr pµjfb ivwc vD rhI qskrI bfry jykr ieh ikhf jfvy ik ies kµm ivwc isrP pfiksqfn aqy Bfrq dy smwglrF df hwQ hY, ieh JUT hovygf, ikAuNik ieµnI vwzI qdfd ivwc nÈIly pdfrQF dI qskrI srhwdoN pfr KuPIaf jF surwiKaf eyjµsIaF dI mdd dy ibnF sµBv nhIN hY. pfiksqfn dy keI rfjnIqk lIzrF, ies dI KuPIaf eyjµsI afeI aYs afeI aqy pfiksqfn dy keI vwzy smglrF df afps ivwc bVf gUVHf sµbµD irhf hY. 1978 dy ivwc jdoN sovIaq sµG dIaF POjF aPgfinsqfn ivwc ieQoN dy awqvfdI sµgTnF nfl lV rhIaF sn qF Aus smyN amrIkf ny pfiksqfn dI KuPIaf eyjµsI afeI aYs afeI dI mdd nfl aPgfinsqfn dy awqvfdI sµgTnF nUµ aPIm aqy hÈIÈ df Auqpfdn krn dI hwlfÈyrI idwqI sI jo bfad ivwc pUrI dunIaf leI iewk vwzI smwisaf bx geI. pfiksqfn dy ivwc ies df Kulfsf iËaf Aul-hwk dy mrn qoN bfad hoieaf. jdoN pfiksqfn dy bhuq vwzy smwglr rËf kurYÈI nUµ 1984 ivwc nfrvy dI rfjDfnI Eslo dy hvfeI awzy qoN PiVaf, Aus ny pfiksqfn ivwc dwisaf ik Auh nÈIly pdfrQF df vpfr iËaf-Aul-hwk dI dyK-ryK ivwc huµdf irhf hY. bfad ivwc pfiksqfn dIaF srkfrF aqy Aus dy keI mµqrIaF df ienHF nÈIly pdfrQF dI qskrI dy vpfr ivwc iswDy jF aiswDy qOr 'qy hwQ irhf hY. bynËIr Buwto ny 1988 ivwc afpxI srkfr ivwc milk vËIr Kfn aPrIdI nUµ mµqrI bxfieaf sI, ijs nUµ nvfË ÈrIP dI srkfr smyN nÈIly pdfrQF dI qskrI krn dy jurm ivwc doÈI krfr idwqf igaf. pfiksqfn dI afeI aYs afeI vloN Bfrq ivwc ies gYr-kfnUµnI vpfr nUµ bhuq AuqÈfhq kIqf jFdf irhf hY. pfiksqfn, Bfrq ivwc awqvfdI sµgTnF qoN pYsy aqy hiQafrF dI mdd, qoV-Bµn dIaF kfrvfeIaF, Bfrq ivwc awqvfdI hmly aqy dyÈ nUµ aµdro-aµdrI kmËor krn leI hmyÈf koiÈÈ krdf irhf hY. KuPIaf sUqrF muqfbk pfiksqfn dI KuPIaf afeI aYs afeI qkrIbn 20 qoN 30 kroV rupey hr mhIny Bfrq ivwc awqvfd aqy hor aijhIaF kfrvfeIaF krn dy leI Krc kr rhI hY. ieh pYsf Bfrq ivwc nÈIly pdfrQF dy vpfr qoN hI pUrf kIqf jFdf hY. pfiksqfn dy aPgfinsqfn ivwc dKlaµdfËI aqy nÈIly pdfrQF dy vpfr nUµ hwlfÈyrI dyx df KimafËf pfiksqfn dy lokF nUµ vI Bugqxf pY irhf hY. sµXukq rfÈtr sµG (XU aYn E) dI sµsQf jurm aqy nÈy dy anusfr pfiksqfn ivwc qkrIbn 6,28,000 ivakqI aPIm aqy Aus qoN bxn vfly nÈIly pdfrQF df nÈf krdy hn, ijnHF ivwcoN 77 (4,82,000) isrP hYroien df nÈf krdy hn. ienHF nÈweIaF dI iewk hor vwzI smwisaf ieh hY ik ijhVIaF sUeIaF ieh nÈy krn dy leI iewk dUsry dy lfAux dI leI vrq rhy hn, Aus nfl eyzË dI ibmfrI vI PYl rhI hY. pµjfb ivwc nÈIly pdfrQF dI qskrI df kfrn ieh hY ik pµjfb hI pfiksqfn nfl lwgdf aijhf rfj hY ijs ivwc ieQoN dy lok afriQk qOr 'qy KuÈhfl hn. vpfr cfhy Auh gYr-kfnUµnI ikAuN nf hovy, Auqpfdn aqy Aus dI Kpq 'qy inrBr krdf hY. pfiksqfn aqy aPgfinsqfn dy smwglrF dI ieh koiÈÈ rihµdI hY ik Auh afpxy nÈIly pdfrQF dI Kpq nvyN-nvyN KyqrF ivwc Byj ky kr skx, ijs ivwc pµjfb nUµ ies dI afriQk KuÈhflI kr ky inÈfnf bxfieaf jf irhf hY. dUsrf, pµjfb ivwcoN bhuq vwzI igxqI KuÈhflI kr ky inÈfnf bxfieaf jf irhf hY. dUsrf, pµjfb ivwcoN bhuq vwzI igxqI ivdyÈF ivwc vsI hoeI hY. pµjfb ivwc ipCly kuJ sflF ivwc kI mfmly sfhmxy afey hn, ijnHF ivwc ieQoN dy prvfsI BfrqI nÈIly pdfrQF dI qskrI ivwc PVy gey hn. ieQoN qwk ik rfiel kYnyzIan puls dI irport anusfr kYnyzf ivwc hYroien aqy aPIm dI qskrI df sroq pµjfb hY. aµqrrfÈtrI nÈf kµtrol borz dI sflfnf irport anusfr hYroien dI qskrI AuwqrI Bfrq ivwcoN lgfqfr vD rhI hY. ieh nÈIly pdfrQ isrP pfiksqfn srhwd qoN hI nhIN af rhy, mwD pRdyÈ aqy rfjsQfn qoN vI af rhy hn, ijwQy aPIm dI kfÈqkfrI srkfr duafrf iksfnF nUµ lfiesYNs dy ky krvfeI jFdI hY qF jo ies dI vrqoN dvfeIaF ivwc kIqI jf sky. ienHF rfjF qoN ieh pµjfb ivwc af rhI hY, ijs leI rfj srkfrF vI i˵myvfr hn. pµjfb ivwc nÈIly pdfrQF dI vrqoN dy keI pRmuwK kfrn hn, ijnHF ivwc sB qoN vwzf kfrn nOjvfnF ivwc vD rhI byruËgfrI aqy pµjfb ivwc Gwt rhIaF ËmInF hn. ipCly ds sflF ivwc iksy vI srkfr duafrf nOjvfnF nUµ ruËgfr dyx sµbµDI koeI Kfs Auprfly nhIN kIqy gey. dUsry pfsy AudXog dy Kyqr ivwc vI pµjfb ivwc koeI vwzf AudXoigk invyÈ nhIN hoieaf hY, ijs nfl lokF ƒ ruËgfr iml sky. dUsrf vwzf kfrn ieh hY ik keI iËmINdfrF dI ieh glq Dfrnf bx geI hY ik Auh nOkrF nUµ soc-smJ ky nÈy ivwc ies kr ky lf rhy hn, iewk qF AunHF qoN kµm iËafdf ilaf jf skdf hY, dUsrf Aus dI niÈaF Aupr inrBrqf kfrn Auh kµm Cwz ky ikqy hor nhIN jf skdf. kyNdr aqy pµjfb srkfr nUµ ieh cfhIdf hY ik Auh vwzy pwDr 'qy ies smwisaf nUµ nijwTx dy leI Auprfly kry. pihlf, dyÈ dy ijnHF rfjF ivwc dvfeIaF leI aPIm dI kfÈqkfrI huµdI hY, AunHF 'qy ingrfnI rwKxI cfhIdI hY. ies qrHF df pRbµD krnf cfhIdf hY ik Auh aPIm nUµ gYr-kfnUµnI qrIky nfl nf vyc skx. dUsrf, pfiksqfn srhwd nfl lwgdy pµjfb dy AunHF ipµzF ivwc cOksI hor vI vDfAuxI cfhIdI hY, jo qskrI ivwc srgrm hn. qIsrf, kstm ivBfg, pµjfb puls aqy sImf surwiKaf bl df afps ivwc koeI qflmyl nhIN hY. ienHF nUµ qflmyl vDfAuxf cfhIdf hY, qF jo nÈIly pdfrQF dI qskrI nUµ roikaf jf sky. ies qoN ielfvf sImf surwiKaf bl nUµ sImf surwiKaf bl aYkt dy aDIn aprfDIaF dI qlfÈI lYx aqy igRPqfr krn dI ÈkqI pRdfn hY, Aus qoN bfad AunHF mujrmF nUµ rfj dI puls nUµ sONpxf pYNdf hY. ieh eyjµsI afËfd qOr 'qy iksy vI kys dI qPqIÈ nhIN kr skdI. ies aYkt ivwc soD kr ky sImf surwiKaf bl nUµ qPqIÈ krn dI ÈkqI dyxI cfhIdI hY, ijs nfl qskrI nUµ rokx ivwc mdd iml skdI hY. cOQf, ies ivwc jo gYr-srkfrI sµsQfvf nÈf CuzfAux leI kµm kr rhIaF hn, AunHF dI mdd vI lYxI cfhIdI hY. ies nfl duÈmx dyÈ dy ierfidaF bfry smJfieaf jf skdf hY ikAuNik iewk nÈy 'qy inrBr ivakqI nUµ koeI vI duÈmx dyÈ gupq sUcnfvF iekwTIaF krn dy leI asfnI nfl vrq skdf hY. dUsrf pµjfb ivwc siQq nÈf CuzfAU kyNdrF nUµ hor shUlqF muhweIaf krvfAuxIaF cfhIdIaF hn. pµjvF, pµjfb ivwc jylF aqy QfixaF ivwc iewk vwzI smwisaf ieh pyÈ af rhI hY, jo nÈeI jurm kr rhy hn, jdoN AunHF ƒ igRPqfr kIqf jFdf hY qF ieh nÈf nf imlx dI hflq ivwc afqm hwiqaf krn dI vI koiÈÈ krdy hn, ijs kfrn keI vfr puls aPsr aqy mulfËm ieh Kqrf shyVn qoN kqrfAuNdy hn. Kflsf pMQ df kql krn dI sfjsL bynkfb ਸੇਵਾ ਵਿਖੇ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਤਖਤ ਸਾਹਿਬ, ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ, ਸ੍ਰੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਅਤੇ ਸਮੂਹ ਸਿੱਖ ਚਿੰਤਕਾਂ ਬੁੱਧੀਜੀਵੀਆਂ ਦੇ ਧਿਆਨ ਹਿੱਤ ਬੇਸ਼ਕ ਸਮੁੱਚਾ ਖਾਲਸਾ ਪੰਥ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਤੋਂ ਮੌਜੂਦਾ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿਰਾਸ਼ ਹੈ ਅਤੇ ਮੈਂ ਵੀ ਨਿਰਾਸ਼ਾ ਦੇ ਆਲਮ ਵਿੱਚ ਹੀ ਆਪਣੀਆਂ ਦੋਨਾਂ ਸਿਰਮੌਰ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੇ ਮੁਖਾਤਬ ਹੋ ਰਹੀ ਹਾਂ ਕਿ ਸ਼ਾਇਦ ਕੋਈ ਤੀਰ ਨਿਸ਼ਾਨੇ ਤੇ ਲਗ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਸੁੱਤੀਆਂ ਜਮੀਰਾਂ ਜਾਗ ਪੈਣ। ਮੈਂ ਬਹੁਤ ਹੀ ਨਾਜ਼ੁਕ ਅਤੇ ਸਮੁੱਚੀ ਕੌਮ ਨੂੰ ਝੰਜੋੜ ਕੇ ਰੱਖ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਕੇਸ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ‘ਚ ਖੁਦ ਨੂੰ ਖਾਲਸਾ ਪੰਥ ਦੀ ਕਚਹਿਰੀ ਵਿੱਚ ਬਤੌਰ ਚਸ਼ਮਦੀਦ ਗੁਵਾਹ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੀ ਹਾਂ ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨ ਦੀ ਸ਼ਰਤ ਮੁਤਾਬਕ ਆਪਣੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਭਰੋਸੇ ਯੋਗ ਵਿਅਕਤੀ ਸ: ਬਚਿੱਤਰ ਸਿੰਘ ਆਹਲੂਵਾਲੀਆ ਨੂੰ ਦੂਸਰੇ ਚਸ਼ਮਦੀਦ ਗਵਾਹ ਵਜੋਂ ਹਾਜ਼ਰ ਕਰਦੀ ਹਾਂ। ਉਮੀਦ ਹੈ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋ ਗਵਾਹੀਆਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸ ਕਚਹਿਰੀ ਵਿੱਚ ਗਵਾਹਾਂ ਦਾ ਤਾਂਤਾ ਲੱਗ ਜਾਵੇ ਕਿਉਂਕਿ ਅੱਗ ਬਹੁਤ ਦੇਰ ਤੋਂ ਸੁਲਘ ਰਹੀ ਹੈ ਅਗਰ ਵਕਤ ਰਹਿੰਦੇ ਖਾਲਸਾ ਪੰਥ ਜਾਗ ਪਿਆ ਤਾਂ ਪੰਥ ਨੂੰ ਇਸ ਭਿਆਨਕ ਅਗ ‘ਚ ਸਾੜਨ ਦੇ ਮਨਸੂਬੇ ਘੜਨ ਵਾਲਾ ਦੁਸ਼ਮਨ ਖੁਦ ਇਸ ਅੱਗ ‘ਚ ਸੜਕੇ ਸਵਾਹ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ। ਪਰ ਇਕ ਸ਼ਰਤ ਇਹ ਵੀ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਕੇਸ ਦੀ ਸੁਣਵਾਈ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲੇ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਨੂੰ ਸਵੈ ਪੜਚੋਲ ਕਰਨੀ ਪਵੇਗੀ ਅਤੇ ਉਹ ਕਾਰਨ ਵੀ ਲੱਭਣੇ ਪੈਣਗੇ ਜਿਨਾਂ ਦੀ ਬਦੌਲਤ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਕੌਮ ਵਿੱਚ ਨਵੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਜਨਮ ਲੈਦੀਆਂ ਆ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਇਤਿਹਾਸ ਸਾਨੂੰ ਮੁਆਫ ਨਹੀਂ ਕਰੇਗਾ ਅਤੇ ਮਾਇਆ ਮੋਹ ‘ਚ ਲਿਪਤ ਕੌਮ ਦੀ ਹੋਣੀ ਵਲੋਂ ਬੇਖਬਰ ਆਗੂ ਸੱਪਾਂ ਦੀ ਜੂਨ ਹੰਢਾਉਣਗੇ। ਬਿਨਾਂ ਸ਼ੱਕ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਅਤੇ ਅਕਾਲ ਤਖਤ ਸਾਹਿਬ ਤੇ ਕਾਬਜ ਨਿਯਾਮ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਪਣੀ ਭਰੋਸੇਯੋਗਤਾ ਗੁਆ ਚੁੱਕਾ ਹੈ ਪਰ ਹਰ ਸਿੱਖ ਅੱਜ ਵੀ ਉਪਰੋਕਤ ਦੋਹਾਂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੀ ਰੂਹ ਦੇ ਸਮਰਪਿਤ ਹੈ। ਬੇਸ਼ਕ ਖਾਲਸਾ ਪੰਥ ਜਿਸਦਾ ਪਹਿਲਾ ਨਾਮ ਨਿਰਮਲ ਪੰਥ ਹੈ ਦਾ ਜਨਮ ਹੀ ਗਰਦਿਸ਼ਾ ਦੇ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਆਗਮਨ ਪੂਰਬ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਸਾਹਿਬ ਤੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਵੱਡੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਵਿੱਚੋਂ ਖਾਲਸਾ ਪੰਥ ਗੁਜਰਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਗੁਰੂ ਕਾਲ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬਾਬਾ ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਬਹਾਦਰ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਖਾਲਸਾ ਪੰਥ ਨੇ ਸਮੇਂ ਦੀਆਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਚੁਨੌਤੀਆਂ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕੀਤਾ ਉਹ ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਬੇਮਿਸਾਲ ਘਟਨਾਵਾਂ ਹਨ। ਬੇਸ਼ਕ ਅੱਜ ਫਿਰ ਸਾਡੇ ਸਾਹਮਣੇ ਬਾਬਾ ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਬਹਾਦਰ ਦੀ ਸ਼ਹਾਦਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਰਗੇ ਹਲਾਤ ਵੰਗਾਰ ਬਣਕੇ ਖੜੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਕੌਮ ਨੂੰ ਆਗੂ ਰਹਿਤ ਲੜਾਈ ਲੜਨੀ ਪਈ ਸੀ। ਬੇਸ਼ਕ ਉਸ ਹਲਾਤ ਲਈ ਵੀ ਅਸੀ ਖੁਦ ਹੀ ਜਿੰਮੇਵਾਰ ਸੀ ਅਤੇ ਹੁਣ ਵੀ ਇਸ ਦੁਰਦਸ਼ਾ ਲਈ ਅਸੀਂ ਆਪ ਹੀ ਜਿੰਮੇਵਾਰ ਹਾਂ ਕਿਉਂਕਿ ਉਦੋਂ ਵੀ ਕੌਮ ਦੀ ਕਿਸਮਤ ਲਿਖਣ ਵਾਲਾ ਆਗੂ ਅਖੌਤੀ ਲੀਡਰਾਂ ਦੀ ਬਦੌਲਤ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਹੁਣ ਵੀ ਬਾਬਾ ਜਰਨੈਲ ਸਿੰਘ ਭਿੰਡਰਾਂ ਵਾਲਿਆਂ ਵਰਗਾ ਆਗੂ ਸਿੱਖ ਲੀਡਰਸਿ਼ੱਪ ਦੀ ਭੇਟ ਚੜ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸੇ ਲਈ ਹੀ ਅਸੀ ਅੱਜ ਆਗੂ ਵਿਹੂਣੇ ਦਿਸ਼ਾਹੀਣ ਹੋ ਕੇ ਆਪ ਮੁਹਾਰੇ ਦੌੜੀ ਜਾ ਰਹੇ ਹਾਂ। ਕਿਸੇ ਸ਼ੁੱਭ ਸਵੇਰ ਦੀ ਤਾਂਘ ‘ਚ ਸਾਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ ਅੱਗ ਦੇ ਅਜਿਹੇ ਭਾਂਬੜਾ ਵਿੱਚ ਸੜਨਾ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਕੁਰਬਾਨੀ ਵੀ ਖੁਦਕੁਸ਼ੀ ਬਣਕੇ ਰਹਿ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸਾਡੀ ਇਸ ਵਕਤ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਤ੍ਰਾਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਕੌਮ ਦੇ ਧਾਰਮਿਕ ਅਤੇ ਰਾਜਸੀ ਆਗੂ ਟਕਿਆ ਦੇ ਭਾਅ ਵਿਕ ਗਏ ਹਨ। ਇਸੇ ਕੜੀ ਦੇ ਤਹਿਤ ਸ. ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸਿੰਘ ਬਾਦਲ ਨੇ ਤਾਂ ਸਿੱਖਾਂ ਸਮੇਤ ਦੇਸ਼ ਦੀਆਂ ਘੱਟ ਗਿਣਤੀਆਂ ਦੀ ਕੱਟੜ ਵਿਰੋਧੀ ਜਮਾਤ ਭਾਜਪਾ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਹੀ ਕਰਵਾ ਲਿਆ ਹੈ। ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਵੀ ਪਾਰਟੀਆਂ ਦੇ ਆਪਸੀ ਗੱਠਜੋੜ ਹਨ ਪਰ ਕਿਸੇ ਨੇ ਵੀ ਅੱਜ ਤੱਕ ਇਹ ਨਹੀਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਪਾਰਟੀ ਮੇਰੀ ਦਰਾਣੀ ਜਾਂ ਜਠਾਣੀ ਭੂਆ ਜਾਂ ਮਾਸੀ ਹੈ ਪਰ ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ ਪੰਥਕ ਕਹਾਉਂਦੇ ਸ. ਬਾਦਲ ਨੇ ਤਾਂ ਪਤੀ ਪਤਨੀ ਵਰਗੇ ਪਵਿੱਤਰ ਬੰਧਨ ਨੂੰ ਹੀ ਪਲੀਤ ਕਰਕੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਜਦ ਕੇ ਭਾਜਪਾ ਨੇ ਕਦੇ ਵੀ ਇਸ ਰਿਸ਼ਤੇ ਦੀ ਹਾਮੀ ਨਹੀਂ ਭਰੀ। ਇੱਥੇ ਇਕਬਾਲ ਦਾ ਸੇ਼ਅਰ ਗਵਾਹੀ ਭਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਗੈਰਤ ਨਾਮ ਥਾਂ ਜਿਸਕਾ ਵੋ ਗਈ ਤੈਮੂਰ ਕੇ ਘਰਸੇ। ਇੱਥੇ ਇਹ ਵੀ ਤਸਦੀਕ ਸ਼ੁਦਾ ਗਵਾਹੀ ਹੈ ਕਿ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕੌਮਾਂ ਦੇ ਆਗੂ ਮਰ ਜਾਣ ਉਹ ਕੌਮਾਂ ਨਵੇਂ ਆਗੂ ਪੈਦਾ ਕਰ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ ਪਰ ਬਦਕਿਸਮਤੀ ਨਾਲ ਜਿਨਾਂ ਕੌਮਾਂ ਦੇ ਆਗੂ ਵਿਕ ਜਾਣ ਉਹ ਕੌਮਾਂ ਨਵੇਂ ਰਹਿਬਰਾਂ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਕਰਨ ਦੇ ਸਮਰੱਥ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਜਾਂਦੀਆਂ ਕਿਉਂਕਿ ਗੈਰਾਂ ਦੇ ਹੱਥ ਠੋਕੇ ਬਣ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਆਗੂ ਨਵੀਂ ਪਨੀਰੀ ਜੰਮਣ ਹੀ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੇ। ਜਿੱਥੇ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਅਸੀ ਆਗੂ ਵਿਹੂਣੇ ਲੜ ਰਹੇ ਹਾਂ ਉਥੇ ਸਾਡੇ ਸਾਹਮਣੇ ਅੱਜ ਉਹ ਚੁਨੌਤੀਆਂ ਮੂੰਹ ਅੱਡੀ ਖੜੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਮਹਾਂਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਤਾਜਪੋਸ਼ੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਾਡੇ ਰੂਬਰੂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ ਕਿਉਂਕਿ ਮਹਾਂਰਾਜੇ ਨੇ ਨਿਜੀ ਲਾਲਸਾਵਾਂ ਸਮੇਤ ਕੁਝ ਲਾਪਰਵਾਹੀ ਅਤੇ ਉਦਾਰਤਾ ਨਾਲ ਦੁਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਘਰ ਦੇ ਭੇਤੀ ਬਣਾ ਲਿਆ ਸੀ। ਵੈਸੇ ਵੀ ਕੌਮਾਂ ਦੀ ਬਦਨਸੀਬੀ ਦੇ ਲੇਖ ਇੱਕ ਦਿਨ ‘ਚ ਨਹੀਂ ਲਿਖੇ ਜਾਂਦੇ ਅਤੇ ਕੌਮਾਂ ਦੀ ਤਕਦੀਰ ਦੀ ਇਬਾਰਤ ਸਦੀਆਂ ਮਿਲ ਕੇ ਤਿਆਰ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਅੱਜ ਇਸੇ ਹੀ ਲੜੀ ਦੇ ਤਹਿਤ ਸਾਡਾ ਦੁਸ਼ਮਣ ਸਾਡੇ ਹੀ ਭੇਖ ਵਿੱਚ ਸਾਡੇ ਕੌਮੀ ਕਿਲੇ ਅੰਦਰ ਦਾਖਲ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਹੈ ਅਗਰ ਕਿਲਾ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਦੁਸ਼ਮਣ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਨਾ ਆਸਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਪਰ ਜਦੋਂ ਦੁਸ਼ਮਣ ਕਿਲੇ ਅੰਦਰ ਦਾਖਲ ਹੋਣ ‘ਚ ਕਾਮਯਾਬ ਹੋ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਹਾਰ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੋ ਗਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਅਸੀਂ ਹਥਿਆਰ ਨਹੀਂ ਸੁੱਟੇ ਅੱਜ ਵੀ ਸਾਡਾ ਆਪਣੇ ਗੁਰਦੇਵ ਅਤੇ ਅਕਾਲ ਪੁਰਖ ਵਿੱਚ ਪੂਰਨ ਭਰੋਸਾ ਹੈ ਜੋ ਸਾਡੀਆਂ ਵਕਤੀ ਹਾਰਾਂ ਨੂੰ ਸਦੀਵੀ ਜਿੱਤਾਂ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਦੇਣਗੇ। ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਇਸ ਵਕਤ ਇੱਕੋ ਇੱਕ ਸੰਚਾਰ ਮਾਧਿਅਮ ਹੈ ਸਾਡਾ ਬੇਮਿਸਾਲ ਇਤਿਹਾਸ ਪਰ ਸਾਡਾ ਦੁਸ਼ਮਣ ਇਸ ਵਕਤ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸ਼ਾਤਰ ਦਿਮਾਗ ਹੈ ਉਹ ਮੁਗਲ ਹਕੂਮਤ ਵਾਂਗ ਇਸਲਾਮ ਧਾਰਨ ਕਰ ਲੈਣ ਜਾਂ ਫਿਰ ਮੌਤ ਨੂੰ ਗਲ ਲਗਾਉਣ ਦਾ ਦੋ ਹਰਫਾਂ ਫੈਸਲਾ ਨਹੀਂ ਸੁਣਾਉਂਦਾ ਬਲਕਿ ਇਹ ਦੁਸ਼ਮਣ ਸਾਡੀ ਇੱਕ-ਇੱਕ ਨਸ ਕੱਟ ਕੇ ਸਾਡਾ ਪੂਰਾ ਰਕਤ ਕੱਢਕੇ ਸਾਨੂੰ ਸਾਹ ਸਤ ਹੀਣ ਕਰਕੇ ਮਾਰ ਮਕਾਊਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਰੂਪ ‘ਚ ਸਾਡੀ ਹੋਂਦ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਅੱਜ ਬੇਸ਼ਕ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੀ ਲੜਾਈ ਦੇ ਦੌਰ ਦੀ ਦੁਹਾਈ ਦਿੱਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ ਪਰ ਹਥਿਆਰ ਬੰਦ ਲੜਾਈ ਨੂੰ ਵੀ ਨਕਾਰਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ ਕਿਉਂਕਿ ਜਿੱਥੇ ਆ ਕੇ ਦਲੀਲ ਦੇ ਰਾਸਤੇ ਬੰਦ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਉਥੋਂ ਹੀ ਹਥਿਆਰ ਬੰਦ ਲੜਾਈ ਦਾ ਦੌਰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਪਰ ਸਾਡੇ ਹੀ ਭੇਖ ‘ਚ ਜੋ ਸਾਡਾ ਦੁਸ਼ਮਣ ਸਾਡੇ ਕਿਲੇ ਅੰਦਰ ਦਾਖਲ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਉਹ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੀ ਲੜਾਈ ‘ਚ ਵੀ ਸਾਥੋਂ ਦੋ ਕਦਮ ਅੱਗੇ ਟੁਰ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸਨੂੰ ਸਰਕਾਰੀ ਏਜੰਸੀਆਂ ਨੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ ਦੇ ਕੇ ਸਾਡੇ ਅੰਦਰ ਵਾੜਿਆ ਹੈ ਜੋ ਪਹਿਲੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਸਪੋਕਸਮੈਨ ਵਾਂਗ ਸਾਡੇ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਮੁੱਦਿਆਂ ਨੂੰ ਛੂਹ ਕੇ ਸਾਡਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਪਾਤਰ ਬਣਿਆ ਹੈ, ਫਿਰ ਉਹ ਚਲਾਕ ਦੁਸ਼ਮਣ ਸਾਡੇ ਜਿਸਮ ਤੇ ਹਲਕੇ ਹਲਕੇ ਪੱਛ ਮਾਰਕੇ ਸਾਨੂੰ ਪਰਖ ਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿਸ ਮੁੱਦੇ ਤੇ ਅਸੀਂ ਤੜਪ ਉਠਦੇ ਹਾਂ ਸਾਡਾ ਦੁਸ਼ਮਣ ਉਸ ਮੁੱਦੇ ਤੋਂ ਵਕਤੀ ਤੌਰ ਤੇ ਪਾਸਾ ਵੱਟ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਫਿਰ ਆਪਣੇ ਸ਼ਬਦ ਜਾਲ ਵਿੱਚ ਸਾਨੂੰ ਉਲਝਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸਿ਼ਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਮਸਲੇ ਵੀ ਸਾਡੇ ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਨੇ ਆਪ ਹੀ ਖੜੇ ਕੀਤੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਛਾਲ ਕਿ ਵਿਰੋਧੀ ਧਿਰ ਸਾਡੀ ਹਿਤੈਸ਼ੀ ਹੋਣ ਦਾ ਭਰਮ ਫੈਲਾਅ ਰਹੀ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਅਖੌਤੀ ਦਸਮ ਗ੍ਰੰਥ (ਬਚਿੱਤ੍ਰ ਨਾਟਕ) ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਫੈਲਿਆ ਡੇਰਾਵਾਦ ਉਪਰੋਕਤ ਮੁੱਦਿਆਂ ਤੇ ਖਾਲਸਾ ਪੰਥ ਕਦੇ ਵੀ ਇੱਕ ਮੱਤ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਕਿਉਂਕਿ ਅਸੀਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਗੰਭੀਰ ਮਸਲੇ ਦੀ ਸਹੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦੇ। ਉਪਰੋਕਤ ਵਰਗੇ ਵਿਵਾਦਤ ਮਸਲੇ ਜੋ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਕੌਮ ਦੇ ਗਲੇ ‘ਚ ਹੱਡੀ ਵਾਂਗ ਫੱਸੇ ਹੋਏ ਹਨ ਦਾ ਭਰਪੂਰ ਲਾਭ ਸਪੋਕਸਮੈਨ ਲਾਬੀ ਨੇ ਉਠਾਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਕੌਮ ਨੂੰ ਇਮੋਸ਼ਨਲ ਬਲੈਕਮੇਲ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਬੇਸ਼ਕ ਇਹ ਸ਼ਰਾਰਤੀ ਜੁੰਡਲੀ ਕਦੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦੀ ਕਿ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਮਸਲਿਆਂ ਨੂੰ ਇਸ ਵੱਲੋਂ ਉਭਾਰਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕੋਈ ਫੌਰੀ ਅਤੇ ਸਥਾਈ ਹੱਲ ਨਿਕਲ ਸਕੇ ਕਿਉਂਕਿ ਅਜਿਹੇ ਭੱਖਦੇ ਮਸਲੇ ਪੰਥ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ‘ਚ ਤੇਲ ਦੇਣ ਲਈ ਸਰਕਾਰਾਂ ਦੇ ਹੱਥ ਠੋਕਿਆਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਹੀ ਰਾਸ ਆਏ ਹਨ। ਜਿੱਥੇ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਬਚਿਤ੍ਰ ਨਾਟਕ ਵਰਗੇ ਵਿਵਾਦਤ ਗ੍ਰੰਥ ਦਾ ਨਵਾਂ ਨਾਮਕਰਨ ਕਰਕੇ ਸਰਕਾਰੀ ਏਜੰਸੀਆਂ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਉਸਦਾ ਪੀੜਾ ਟਿੱਕਵਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਉਹੀ ਏਜੰਸੀਆਂ ਸ. ਜੋਗਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਮੁੱਖ ਸੰਪਾਦਕ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਸਪੋਕਸਮੈਨ ਵਰਗੇ ਆਪਣੇ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਵਸੀਲਿਆਂ ਤੋਂ ਉਸ ਦੀ ਮੁਖਾਲਫਤ ਕਰਵਾਕੇ ਸਮੁੱਚੀ ਕੌਮ ਨੂੰ ਦੋਫਾੜ ਕਰਨ ‘ਚ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਾਮਯਾਬ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਸਮੁੱਚੀ ਸਪੋਕਸਮੈਨ ਲਾਬੀ ਆਰ.ਐਸ.ਐਸ. ਦੀ ਪੈਦਾਵਾਰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਿੱਖ ਸੰਗਤ ਦੀ ਪੇਂਦ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਦਸਮਗ੍ਰੰਥ ਦੇ ਹੱਕ ‘ਚ ਡਾਗਾਂ ਚੁੱਕੀ ਖੜੀ ਬਟਾਲੀਅਨ ਦੇ ਜਵਾਨ ਵੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਿੱਖ ਸੰਗਤ ਦੇ ਰੂਪ ‘ਚ ਖਾਲਸਾ ਪੰਥ ਵਿੱਚ ਘੁਸਪੈਠ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸ. ਜੋਗਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਦੇ ਆਰ.ਐਸ.ਐਸ. ਵੱਲੋਂ ਗੁਰਭਾਈ ਹਨ। ਮੁਕਦੀ ਗੱਲ ਦੋਹੀਂ ਪਾਸੀਂ ਖਾਲਸਾ ਪੰਥ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਨ ਦਾ ਨਾਟਕ ਖੇਲ ਰਹੇ ਭੇਖੀ ਦੰਬੀ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਏਜੰਟ ਹਨ। ਆਰ.ਐਸ.ਐਸ. ਵਰਗੀ ਕੱਟੜ ਹਿੰਦੂ ਜਮਾਤ, ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਿੱਖ ਸੰਗਤ ਦੀ ਮਾਰਫਤ ਸਾਰੀਆਂ ਸਿੱਖ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਤੇ ਕਾਬਜ਼ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਕੜੀ ਨਾਲ ਕੜੀ ਮਿਲ ਕੇ ਜ਼ੰਜ਼ੀਰ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਇਵੇਂ ਹੀ ਅਚਾਨਕ ਕੁਝ ਤੱਥ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਣ ਨਾਲ ਜਦੋਂ ਬਰੀਕੀ ਨਾਲ ਤਪਤੀਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਤਾਂ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਸਪੋਕਸਮੈਨ ਦੀ ਜੋ ਪਾਲਸੀ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਸਹਿਜੇ ਹੀ ਅਨੁਮਾਨ ਲੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਸਪੋਕਸਮੈਨ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਦੌਰ ‘ਚ ਅਕਾਲ ਤਖਤ ਵੱਲੋਂ ਜੋ ਹੁਕਮਨਾਮਾ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਵੀ ਕਿਸੇ ਵੱਡੀ ਸਾਜਸ਼ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਜਾਪਦਾ ਹੈ। ਜਿਸਦਾ ਉਲਟਾ ਅਸਰ ਕਬੂਲਦਿਆਂ ਸਾਡੇ ਵਰਗੇ ਗਰਮ ਮਿਜਾਜ਼ ਸਿੱਖ ਜੰਗਲੀ ਹਾਥੀਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡਾਂ ਵਾਂਗ ਪਿੱਠਾ ਜੋੜ ਕੇ ਸਪੋਕਸਮੈਨ ਦੇ ਹੱਕ ‘ਚ ਖਲੋਅ ਗਏ ਸਨ। ਇਸ ਸ਼ੱਕ ਦਾ ਅਧਾਰ ਉਦੋਂ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੋਇਆ ਜਦੋਂ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਸਪੋਕਸਮੈਨ ਦੇ ਮੋਹਾਲੀ ਦਫ਼ਤਰ ਤੇ ਸਿ਼ਵ ਸੈਨਿਕਾਂ ਵਲੋਂ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਭਹੁਤ ਹੀ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਸੂਤਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਉਹ ਹਮਲਾ ਵੀ ਫਰਜ਼ੀ ਸੀ ਜੋ ਮਾਲਕਾਂ ਦੀ ਸ਼ਹਿ ਤੇ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਖਾਲਸਾ ਪੰਥ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਅੱਜ ਤੱਕ ਦਾ ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸਕੈਂਡਲ ਹੈ, ਹਿੰਦ ਸਰਕਾਰ ਦੀਆਂ ਪੱਟੇਦਾਰ ਏਜੰਸੀਆਂ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਰ ਕੌਮ ਦੇ ਸਿਰ ਤੇ ਕੀਤੇ ਸਨ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਝੱਲਣ ਦੇ ਅਸੀਂ ਆਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਜਿਨਾਂ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕੌਮ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਰਵਾਇਤੀ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਕੀਤਾ ਹੈ ਪਰ ਹੁਣ ਸਪੋਕਸਮੈਨ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ ਖੜੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਏਕਸ ਕੇ ਬਾਰਕ ਜੱਥੇਬੰਦੀ ਵੱਲੋਂ ਸਾਡੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਤੇ ਕੁਹਾੜਾ ਚੱਲਣ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਸਪੋਕਸਮੈਨ ਦੀ ਬਦੌਲਤ ਕੌਮ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਫੁੱਟ ਪੈ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਰਾਸ਼ਟਰ, ਕੌਮ ਜਾਂ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਜਾਬਤੇ ‘ਚ ਰੱਖਣ ਲਈ ਉਸ ਉਤੇ ਕੁਝ ਅੰਕੁਸ਼ ਲਾਉਣੇ ਲਾਜਮੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਪਰ ਅੱਜ ਸਪੋਕਸਮੈਨ ਦੀ ਬਦੌਲਤ ਅਸੀਂ ਹਰ ਕੰਟਰੋਲ ਰੇਖਾ ਪਾਰ ਕਰਨ ‘ਚ ਮਾਣ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ ਹਾਂ। ਪੰਥ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਅਣਸੁਲਝੇ ਮਸਲੇ ਹਨ ਜੋ ਸਰਬੱਤ ਖਾਲਸਾ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਵਿੱਚ ਅਕਾਲ ਤਖਤ ਤੇ ਬੈਠ ਕੇ ਜੰਗੀ ਪੱਧਰ ਤੇ ਹੱਲ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਹਨ ਪਰ ਆਪਣੀ-ਆਪਣੀ ਡੱਫਲੀ ਤੇ ਆਪਣਾ-ਆਪਣਾ ਰਾਗ ਬੇਸੁਰਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸੰਘਰਸ਼ਸ਼ੀਲ ਕੌਮ ਲਈ ਬਹੁਤ ਹੀ ਘਾਤਕ ਹੈ। ਸਪੋਕਸਮੈਨ ਜੁੰਡਲੀ ਕਿਸੇ ਵੱਡੀ ਸਾਜਸ਼ ਦੇ ਤਹਿਤ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨਾਂ ਦਾ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਸਮੇਤ ਸਤਿਕਾਰ ਖਤਮ ਕਰਨ ਤੇ ਤੁੱਲੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਇਸੇ ਸੋਚ ਦੇ ਤਹਿਤ ਇਸ ਜੁੰਡਲੀ ਵੱਲੋਂ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਪਹਿਲੇ ਬਾਬਾ ਨਾਨਕ ਫਿਰ ਸਿਰਫ ਨਾਨਕ ਕਹਿਕੇ ਪ੍ਰਚਾਰਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਸਿੱਖ ਆਪਣੇ ਨਾਇਕਾਂ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਦੇ ਰਹਿਣਗੇ ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਦੁਨੀਆਂ ਦੀ ਕੋਈ ਵੀ ਤਾਕਤ ਸਿੱਖ ਕੌਮ ਨੂੰ ਮਿਟਾ ਨਹੀਂ ਸਕੇਗੀ। ਸਤਿਕਾਰ ਚੋਂ ਹੀ ਪਿਆਰ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਪ੍ਰਬਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪਿਆਰ ਚੋਂ ਕੁਰਬਾਨੀ ਦਾ ਜਜ਼ਬਾ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਬੇਸ਼ੱਕ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਰਗੇ ਗਿਆਨ ਦੇ ਭੰਡਾਰ ਨੂੰ ਸੀਮਤ ਦਾਇਰੇ ‘ਚ ਬੰਨ ਕੇ ਰੱਖਣ ਦੇ ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਹੀ ਦੋਸ਼ੀ ਹਾਂ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀਆਂ ਗੁਨਾਹਗਾਰ ਹਨ ਸਾਡੀਆਂ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਵਰਗੀਆਂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਜੋ ਆਪਣੀ ਜਿੰਮੇਵਾਰੀ ਨਿਭਾਉਣ ਤੋਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੇ ਮੁੱਖ ਰਹੀਆਂ ਹਨ ਪਰ ਸਪੋਕਸਮੈਨ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਅਖੌਤੀ ਬੁੱਧੀਜੀਵੀ ਜੁੰਡਲੀ ਵਲੋਂ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਰੁਮਾਲਿਆਂ ਚੋਂ ਕੱਢ ਕੇ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਖੁੱਲੀ ਮੰਡੀ ‘ਚ ਰੱਖਣ ਤੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਜੋਰ ਦੇਣ ਪਿੱਛੇ ਮੰਨਸ਼ੇ ਪਵਿੱਤਰ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਕਿਉਂਕਿ ਬਿਨਾਂ ਗ੍ਰਾਹਕਾਂ ਤੋਂ ਗੁਣ ਵੰਡਣ ਦੀ ਇਜ਼ਾਜਤ ਤਾਂ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਆਪ ਹੀ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੇ। ਬਿਨਾਂ ਸ਼ੱਕ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਮਨੁੱਖਤਾ ਦੇ ਗੁਰੂ ਹਨ ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਸ਼ਰਤਾਂ ਹਨ ਕੁਝ ਨਿਯਮ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਿਯਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਚੱਲਣ ਵਾਲਾ ਵਿਅਕਤੀ ਗੁਰਸਿੱਖ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਕਾਹਦਾ ਉਹਲਾ ਅਤੇ ਕੇਹੀ ਦੀਵਾਰ ਰਹਿ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਮੁਰਸ਼ਦ ਅਤੇ ਮੁਰੀਦ ਵਿੱਚ ਪਰ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਭਰਮ ਦੀ ਕਾਈ ਨਹੀਂ ਲਹਿੰਦੀ ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਤਾਂ ਸਿੱਖ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਪਲਿਆ ਹੋਇਆ ਵਿਅਕਤੀ ਵੀ ਇਸ ਗਿਆਨ ਦੇ ਭੰਡਾਰ ਤੋਂ ਵਾਂਝਾ ਹੈ। ਮੁਕਦੀ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਸਪੋਕਸਮੈਨ ਨੇ ਕੌਮ ਨੂੰ ਚੌਰਾਹੇ ਤੇ ਖੜੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਬੇਸ਼ੱਕ ਸਪੋਕਸਮੈਨ ਨੇ ਵਕਤ ਦੀ ਰਮਜ਼ ਨੂੰ ਪਛਾਣਦਿਆਂ ਹੋਇਆਂ ਸਿੱਖ ਕੌਮ ਦੇ ਚਿਰਾਂ ਤੋਂ ਜੰਗਾਲੇ ਹੋਏ ਅਜਿਹੇ ਮਸਲਿਆਂ ਨੂੰ ਉਭਾਰਆਿ ਹੈ ਜੋ ਕੌਮ ਦਾ ਫੌਰੀ ਧਿਆਨ ਮੰਗਦੇ ਹਨ। ਦਸਮਗ੍ਰੰਥ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਡੇਰਾਵਾਦ ਜੋ ਖਾਲਸਾ ਪੰਥ ਦੀ ਵਿਲੱਖਣ ਹਸਤੀ ਨੂੰ ਗ੍ਰਹਿਣ ਵਾਂਗ ਨਿਗਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਠੇਕੇਦਾਰਾਂ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਕਾਰ ਸੇਵਾ ਦੇ ਨਾਂ ਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਸਿੱਖ ਕੌਮ ਦੀਆਂ ਮੂੰਹੋਂ ਬੋਲਦੀਆਂ ਇਤਿਹਾਸਕ ਇਮਾਰਤਾਂ ਢੁਹਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਅਤੇ ਹੁਣ ਸਿੱਖ-ਸੋਚ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖਤਮ ਕਰਨ ਲਈ ਸਿੱਖ ਕੌਮ ਦੇ ਵੱਡਮੁੱਲੇ ਅਤੇ ਲਾਮਿਸਾਲ ਇਤਿਹਾਸ ਨੂੰ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਸਮੇਤ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਤਖਤ ਸਾਹਿਬ ਅਤੇ ਖੰਡੇ ਦੀ ਪਾਹੁਲ ਅਮ੍ਰਿਤ ਸੰਚਾਰ ਸਹਿਤ ਸਮੁੱਚੇ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਸੋਮਿਆਂ ਨੂੰ ਬੰਨ ਮਾਰਨ ਲਈ ਏਕਸ ਕੇ ਬਾਰਕ ਜੱਥੇਬੰਦੀ ਦਾ ਗਠਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਜੱਥੇਬੰਦੀ ਵੱਲੋਂ ਜੋ ਰਿਸਰਚ ਬੋਰਡ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਉਸ ਦੇ ਖੋਜਾਰਥੀਆਂ ਦੀ ਲਿਸ਼ਟ ਤੋਂ ਹੀ ਅੱਗੇ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਭੁਚਾਲ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਸਹਿਜੇ ਹੀ ਲਗਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦਾ ਗਠਨ ਹੀ ਫਰਜੀ ਹੈ। ਗੈਰ ਸਿੱਖ ਅਤੇ ਅਖੌਤੀ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਇਸ ਪੈਨਲ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤੇ ਉਹ ਲੋਕ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ ਜੋ ਇਤਿਹਾਸ ਦਾ ਊੜਾ-ਐੜਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ। ਜਿਸ ਤੋਂ ਸਪੱਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਜੱਥੇਬੰਦੀ ਦਾ ਗੁਪਤ ਏਜੰਡਾ ਕੁਝ ਹੋਰ ਹੈ। ਜਿਸ ਦੇ ਤਹਿਤ ਸਮੁੱਚੇ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਨੂੰ ਗ੍ਰਸ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਮੁਕੰਮਲ ਖਾਕਾ ਪਹਿਲੇ ਹੀ ਤਿਆਰ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਬਾਕੀ ਤਾਂ ਮਹਿਜ ਇੱਕ ਰਸਮ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਵਾਸਤੇ ਪਰਚਾਰਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਭਾਵ ਉਪਰੋਕਤ ਜੁੰਡਲੀ ਦੇ ਆਕਾਵਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸਿੱਖੀ ਦੇ ਢਾਂਚੇ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਇਤਿਹਾਸ ਪਹਿਲੇ ਹੀ ਲਿਖਿਆ ਜਾ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਜਿਸਨੂੰ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਮੇਂ ‘ਚ ਏਕਸ ਕੇ ਬਾਰਕ ਜੱਥੇਬੰਦੀ ਦੀ ਮੋਹਰ ਥੱਲੇ ਸਿਰਫ ਪਬਲਿਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਇਸ ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਜੋ ਵੀ ਤੱਥ ਜਾਂ ਸ਼ੰਕੇ ਪ੍ਰਗਟਾਏ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਸ ਦਾ ਖੁਲਾਸਾ ਵੀ ਸ. ਜੋਗਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਦੀ ਆਪਣੀ ਜੁਬਾਨੀ ਹੀ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਸ: ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਅੰਦਰਲਾ ਪਾਪ ਜਦੋਂ ਸਿਰ ਚੜਕੇ ਬੋਲਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਅਣਚਾਹੇ ਹੀ ਬਹੁਤ ਸਾਰਾ ਸੱਚ ਉਗਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸੱਚ ਵੀ ਬੜਾ ਸ਼ਰਾਰਤੀ ਬੱਚਾ ਹੈ ਜੋ ਲੱਖ ਯਤਨਾਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਵੀ ਫੜਿਆ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ। ਉਪਰ ਦੱਸੇ ਗਏ ਸ਼ੰਕਿਆਂ ਦਾ ਵੇਰਵਾ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਹੈ। 17 ਮਈ 2009 ਨੂੰ ਸੈਕਟਰ 46 ਦੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ ‘ਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਡਾ. ਹਰਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਦਿਲਗੀਰ ਦੇ ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ ਮਾਤਾ ਬੀਬੀ ਜਗਤਾਰ ਕੌਰ ਜੀ ਜੋ ਪਿਛਲੇ ਦਿਨੀ ਅਕਾਲ ਚਲਾਣਾ ਕਰ ਗਏ ਸਨ ਦੇ ਨਮਿਤ ਰੱਖੇ ਗਏ ਗੁਰਮਤਿ ਸਮਾਗਮ ਦੇ ਮੰਚ ਤੋਂ ਸ. ਜੋਗਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਮੁੱਖ ਸੰਪਾਦਕ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਸਪੋਕਸਮੈਨ ਨੇ ਬੜੀ ਬੇਬਾਕੀ ਨਾਲ ਬੇ-ਬੁਨਿਆਦ ਦਲੀਲ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਬਾਬੇ ਨਾਨਕ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹੱਥੀ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਗੁਰਗੱਦੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਦਿੱਤੀ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਅੱਗੇ ਗੱਦੀ ਚਲਾਉਣੀ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਨ ਚਾਹੁੰਦੇ। ਜਿਸ ਤੋਂ ਅੰਦਰਲਾ ਭਾਵ ਆਪਣੇ ਆਪ ਹੀ ਸਪੱਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਕੋਈ ਜਾਲਸਾਜੀ ਕਰਕੇ ਗੁਰ ਗੱਦੀ ਹਥਿਆ ਲਈ ਬੇਸ਼ੱਕ ਇਹ ਲਾਇਨਾਂ ਬਹੁਤ ਹੀ ਦੁਖਦਾਈ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਦਿਨ ਨੂੰ ਰਾਤ ਕਹਿਣ ਵਰਗਾ ਕੁਫਰ ਹੈ ਅਤੇ ਕੁਫਰ ਹੁੰਦਾ ਹੀ ਦੁੱਖ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਵਕਤ ਸ. ਜੋਗਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਜੀ ਉਪਰੋਕਤ ਵਿਸ਼ੇ ਤੇ ਬੋਲ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਸ ਵਕਤ ਡਾ. ਦਿਲਗੀਰ ਸਮੇਤ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੁ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੀ ਹਜ਼ੂਰੀ ‘ਚ ਸੈਂਕੜੇ ਨਾਮਵਰ ਗੁਰਸਿੱਖ ਮੌਜੂਦ ਸਨ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਦੋ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁ: ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਮੈਂਬਰ ਸ. ਗੁਰਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਸ਼ਾਮਪੁਰਾ ਅਤੇ ਸ. ਹਰਦੀਪ ਸਿੰਘ ਹਾਜ਼ਰ ਸਨ। ਸ. ਜੋਗਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਦੇ ਮੂੰਹੋ ਇਹ ਬੇਦਲੀਲ ਵਾਰਤਾ ਸੁਣਕੇ ਮੇਰੇ ਹੋਸ਼ ਉਡ ਗਏ ਅਤੇ ਸ. ਸਾਹਿਬ ਪ੍ਰਤੀ ਮੇਰਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ਼ ਤਿੜਕਿਆ ਹੀ ਨਹੀਂ ਬਲਕਿ ਚੂਰ-ਚੂਰ ਹੋ ਗਿਆ ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਮੇਰਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ਼ ਤਿੜਕ ਤਾਂ ਇੱਕ ਸਾਲ ਪਹਿਲੇ ਹੀ ਗਿਆ ਸੀ। ਜਦੋ ਸਪੋਕਸਮੈਨ ਦੇ ਮੁੱਖ ਦਫ਼ਤਰ 19 ਸੈਕਟਰ ਵਿੱਚ ਇਕ ਮਾਸਕ ਇੱਕਠ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦਿਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਬੜੇ ਹੀ ਜਜ਼ਬਾਤੀ ਰੋਹ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਮੈਂ ਬਾਬੇ ਨਾਨਕ ਤੋਂ ਸਿਵਾ ਬਾਕੀ ਨੌਆਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦਾ ਭਾਵ (ਨੌ ਗੁਰੂ ਸਹਿਬਾਨਾਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦਾ) ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲੇ ਸਪੋਕਸਮੈਨ ਅਤੇ ਸ. ਜੋਗਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਲਈ ਮੇਰੇ ਹਿਰਦੇ ਦੀ ਜਮੀਨ ਬਹੁਤ ਹੀ ਪਵਿੱਤਰ ਸੀ। ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸ. ਜੋਗਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਵੱਲੋਂ ਸ਼ੱਕ ਦਾ ਬੀਜ ਅਚਨਚੇਤ ਹੀ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਉਸ ਦਿਨ ਸਪੋਕਸਮੈਨ ਵੱਲੋਂ ਮੇਰੇ ਦਿਲ ਦਿਮਾਗ ਤੇ ਮਾਰੀ ਗਈ ਇਹ ਪਹਿਲੀ ਸੱਟ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ ਮੈਨੂੰ ਯਕੀਨ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਆ ਰਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਬਕਵਾਸ ਸ. ਜੋਗਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਮੁਖਾਰਬਿੰਦ ਚੋਂ ਨਿਕਲੀ ਹੈ। ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ‘ਚ ਰੱਖ ਕੇ ਇਸ ਦਾ ਉੱਤਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਸ ਵਕਤ ਬੜੀ ਹਲੀਮੀ ਨਾਲ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਵੀਰ ਜੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਜਿਸ ਸਿਧਾਂਤ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਦੀ ਅਸੀ ਅੱਜ ਕੋਸਿ਼ਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਹਾਂ। ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਉਹ ਵੱਡਮੁੱਲਾ ਸਿਧਾਂਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਕਾਲ ਪਿਆਨਾ ਕਰਦਿਆਂ ਹੀ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਣਾ ਸੀ ਅਗਰ ਨੌ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਉਸ ਦੀ ਵੱਡੀ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਕੀਮਤ ਤਾਰ ਕੇ ਹਿਫਾਜਤ ਨਾ ਕਰਦੇ। ਉਸ ਵਕਤ ਉੱਥੇ ਮੌਜੂਦ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਗੁਰਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਪੀੜਤ ਹੋ ਗਏ ਜਾਪਦੇ ਸਨ ਪਰ ਉਸ ਵਕਤ ਸ. ਬਚਿੱਤਰ ਸਿੰਘ ਆਹਲੂਵਾਲੀਆ ਜੋ ਇਸ ਇੱਕਠ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਗਏ ਸਨ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਏਕਸ ਕੇ ਬਾਰਕ ਜੱਥੇਬੰਦੀ ਦੇ ਲਾਈਫ ਮੈਂਬਰ ਬਣਨਾ ਸੀ। ਉਹ ਉਸੇ ਵਕਤ ਆਪੇ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹੋ ਗਏ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਹੌਲ ਤਲੱਖ ਹੁੰਦਾ ਵੇਖ ਕੇ ਸ. ਜੋਗਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਗੱਲਬਾਤ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਬਦਲ ਲਿਆ ਪਰ ਅਚਾਨਕ ਜੋ ਬੀਜ ਬੀਜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਉਹ ਉੱਗ ਪਿਆ ਹੈ। ਵੈਸੇ ਵੀ ਮੇਰੇ ਹਿਰਦੇ ਦੀ ਜਮੀਨ ਬਹੁਤ ਹੀ ਉਪਜਾਊ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਡਿੱਗਿਆ ਹੋਇਆ ਬੀਜ ਬਹੁਤ ਜਲਦੀ ਪੁੰਗਰ ਕੇ ਜਵਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸ਼ੱਕ ਦਾ ਉਹ ਬੂਟਾ ਹੁਣ ਫਲ ਫੁੱਲ ਗਿਆ ਹੈ। ਜਿਸਦੇ ਫਲ ਫੁੱਲ ਬਹੁਤ ਹੀ ਕੌੜੇ ਅਤੇ ਕਸੈਲੇ ਹਨ ਪਰ ਜਿਸਨੇ ਇਹ ਬੂਟਾ ਲਾਇਆ ਹੈ ਉਹੀ ਇਸ ਦੇ ਫਲ ਖਾਵੇਗਾ। ਮੈਂ ਬੀਬੀ ਹਰਸ਼ਰਨ ਕੌਰ ਵਾਂਗ ਜਮਰੌਦ ਦੇ ਕਿਲੇ ਦਾ ਹਾਲ ਸੁਨਾਉਣ ਲਈ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪਿੰਡ-ਪਿੰਡ ਅਤੇ ਘਰ-ਘਰ ਜਾਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹਾਂ। ਜਾਂਬਾਜ਼ਾਂ ਦੀ ਇਸ ਕੌਮ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਤਾਂ ਸ. ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਨਲੂਆ ਮਿਲ ਹੀ ਜਾਵੇਗਾ ਜੋ ਕੌਮ ਵੱਲ ਚੜ੍ਹੀਆਂ ਆ ਰਹੀਆਂ ਕਾਲੀਆਂ ਹਨੇਰੀਆਂ ਦਾ ਰੁੱਖ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦੇ ਆਪਣੇ ਘਰਾਂ ਵੱਲ ਹੀ ਮੋੜ ਦੇਵੇ। 17 ਮਈ ਦੇ ਸਮਾਗਮ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੈਂ ਅਤੇ ਸ. ਬੱਚਿਤਰ ਸਿੰਘ ਆਹਲੂਵਾਲੀਆ ਨੇ ਸ. ਜੋਗਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਦਾ ਪਿੱਛਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗ੍ਰਹਿ 19 ਸੈਕਟਰ ਵਿਖੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਤਕਰੀਬਨ ਦੋ ਘੰਟੇ ਲੰਬੀ ਭੇਟ ਵਾਰਤਾ ਹੋਈ। ਇਹ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਸੀ ਕੇ ਮੈਂ ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਮੈਲੇ ਮਨ ਨਾਲ ਗਈ ਸੀ ਪਰ ਮੈਂ ਇਸ ਲਈ ਕਸੂਰਵਾਰ ਨਹੀਂ ਹਾਂ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਮੈਲ ਮੈਨੂੰ ਉਨਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਲੱਗੀ ਸੀ। ਇਸ ਵਾਰ ਵੀ ਸ. ਜੋਗਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਸਾਹਿਬ ਅਤੇ ਨੌ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਬੰਨ ਮਾਰਦਿਆਂ ਹੋਇਆ ਸਾਨੂੰ ਉਲਟਾ ਸਵਾਲ ਕੀਤਾ ਕਿ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਨੌਆਂ ਗੁਰੂਆਂ ਦੀ ਹੋਂਦ ਦਾ ਕੀ ਸਬੂਤ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਪਿਛਲੇ ਸਾਰੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਦਸਤਾਵੇਜ ਗੁੱਮ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਉਹ ਬੜੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਸੰਪਾਦਨਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਤਖਤ ਦੀ ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਸਹਿਬ ਵੱਲੋਂ ਰੱਖੀ ਗਈ ਬੁਨਿਆਦ ਤੋਂ ਵੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਨਕਾਰੀ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਜਾਣਕਾਰ ਸੂਤਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਉਹ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਸਾਹਿਬ ਵੱਲੋਂ ਖੰਡੇ ਦੀ ਪਾਹੁਲ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਸੰਚਾਰ ਵਰਗੀ ਅਲੌਕਿਕ ਘਟਨਾ ਨੂੰ ਵੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੱਦ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਬੇਸ਼ੱਕ ਸ. ਜੋਗਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਵੀ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਹੋਏ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਤੋਂ ਨਾ ਵਾਕਫ ਨਹੀਂ ਹਨ ਬਲਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਜਿਹਾ ਕਹਿਣ ਅਤੇ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਹਵਾਵਾਂ ਤੋਂ ਮਿਲਦੀਆਂ ਕਨਸੋਆਂ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ ਸਰਕਾਰੀ ਏਜੰਸੀਆਂ ਸਮੇਤ ਆਰ.ਐਸ.ਐਸ. ਨੇ ਪੰਥ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਹੀ ਘਣਾ ਜਾਲ ਵਿਛਾਇਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕੰਮ ਸਿੱਖ ਕੌਮ ਦੇ ਲੇਖਕਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਚਾਰਕਾਂ ਨੂੰ ਖਰੀਦ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਿਛਲ ਖੁਰੀ ਤੋਰਨਾ ਹੈ। ਸਿੱਖ ਚਿੰਤਕਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਔਕਾਤ ਮੁਤਾਬਕ ਤਨਖਾਹਾਂ ਵੀ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸੇ ਲੜੀ ਦੇ ਤਹਿਤ ਸ. ਜੋਗਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਐਂਡ ਪਾਰਟੀ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਬੇਸ਼ੱਕ ਸ. ਜੋਗਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਦੀਆਂ ਉਪਰੋਕਤ ਦਲੀਲਾਂ ਬਹੁਤ ਹੀ ਹਾਸੋਹੀਣੀਆਂ-ਕੋਝੀਆਂ ਅਤੇ ਸ਼ਾਜਸ਼ ਭਰਪੂਰ ਹਨ ਅਤੇ ਚਿੱਟੇ ਦਿਨ ਵਰਗੇ ਸੱਚ ਨੂੰ ਮਿਟਾ ਦੇਣਾ। ਦੁਨੀਆਂ ਦੀ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਾਕਤ ਦੇ ਵਸ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਸ. ਸਾਹਿਬ ਦੀਆਂ ਬੇ ਸਿਰ ਪੈਰ ਦਲੀਲਾਂ ਸੁਣਕੇ ਪਹਿਲੀ ਨਜ਼ਰੇ ਤਾਂ ਉਹ ਮਾਨਸਿਕ ਰੋਗੀ ਜਾਪਦੇ ਹਨ ਪਰ ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚੇਹਰੇ ਤੇ ਨਜ਼ਰਾਂ ਟਿਕਾ ਕੇ ਵੇਖਿਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਉਹ ਕਿਸੇ ਵੱਡੀ ਸ਼ਾਜਸ਼ ਦੇ ਰਚੇਤਾ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਕੁਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਇਸ ਵਿਅਕਤੀ ਨੇ ਖਾਲਸਾ ਪੰਥ ਦੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਭਵਨ ਦੀਆਂ ਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਬੜੀ ਚਤੁਰਾਈ ਨਾਲ ਬਾਰੂਦ ਵਿੱਛਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਪਰ ਪਲੀਤੇ ਦਾਗਣ ਲਈ ਅਜੇ ਇਸ ਦੇ ਸਲਾਹਕਾਰ ਪੰਡਤਾਂ ਨੇ ਮਹੂਰਤ ਕੱਢਣਾ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ 1984 ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 95 ਤੱਕ ਦੀਆਂ ਲੱਕ ਤੋੜਵੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਨਿੱਸਲ ਹੋਈ ਪਈ ਕੌਮ ਦੇ ਕਈ ਅੰਗ ਅਜੇ ਵੀ ਅੰਗੜਾਈਆਂ ਲੈ ਰਹੇ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਬੁੱਢੇ ਜਰਨੈਲ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਦਰਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਜੀ ਸਾਬਕਾ ਜੱਥੇਦਾਰ ਸ. ਸ਼ਾਮ ਸਿੰਘ ਅਟਾਰੀ ਵਾਂਗ ਤੇਗਾ ਸੂਤ ਕੇ ਅਜੇ ਵੀ ਤੁਫਾਨਾਂ ਨਾਲ ਆਡਾ ਲਾ ਕੇ ਮੈਦਾਨੇ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਖੜੇ ਹਨ। ਉਸ ਦਿਨ ਮੇਰੇ ਹਿਰਦੇ ਦੀ ਸੜ ਚੁੱਕੀ ਜਮੀਨ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਖੁਸ਼ੀ ਦਾ ਫੁੱਲ ਖਿੜ ਉਠਿਆ ਜਿਸ ਦਿਨ ਮੈਂ ਸਵੇਰੇ ਪੌਹ ਫੁਟਦਿਆਂ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਲੀ ਫੋਨ ਕੀਤਾ ਪਰ ਉਹ ਰਾਤ ਦੇ 3 ਵਜੇ ਇੰਗਲੈਂਡ ਤੋਂ ਬੋਲ ਰਹੇ ਸਨ। ਬੇਸ਼ਕ ਮੇਰੀ ਆਵਾਜ਼ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਕਿਸੇ ਅਜਨਬੀ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੀ ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਫਿਰ ਵੀ ਆਵਾਜ਼ ਦਿੱਤੀ। ਅੱਧੀ ਰਾਤ ਮੇਰਾ ਦਰਦ ਸੁਨੇਹਾ ਸੁਣਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕੌਮ ਦੇ ਅਸਲ ਆਗੂ ਹੋਣ ਦਾ ਸਬੂਤ ਦਿੱਤਾ। ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਸਪੋਕਸਮੈਨ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇ ਤੇ ਬੁੱਧੀਜੀਵੀ ਸਿੱਖ ਬਹੁਤ ਪਹਿਲੇ ਹੀ ਚਿੰਤਤ ਸਨ ਪਰ ਸਾਡੇ ਵਰਗੇ ਜਜਬਾਤੀ ਵਹਿਣ ‘ਚ ਵਹਿਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਮੱਛੀ ਵਾਂਗ ਪੱਥਰ ਚੱਟ ਕੇ ਹੀ ਪਿੱਛੇ ਮੁੜਦੇ ਹਨ। ਦਰਅਸਲ ਸ. ਜੋਗਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਸਹਿਬ ਦੇ ਨਾਂ ਤੇ ਭਲੇਖਾ ਪਾਊ ਖੇਡ ਖੇਡ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਹ ਵਿਅਕਤੀ ਬਿੱਪਰਾਂ ਦੀ ਉਸ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚੋਂ ਹੈ। ਜਿਸ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਸਾਹਿਬ ਨਾਲ ਜਨਮ ਤੋਂ ਹੀ ਈਰਖਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਈਰਖਾ ਤਹਿਤ ਇਹ ਵਿਅਕਤੀ ਨੌ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨਾਂ ਸਮੇਤ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਮੂਲੋ ਹੀ ਰੱਦ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਨੌ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨਾਂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਘਾਲਣਾ ਦੀ ਬਦੌਲਤ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਫਲਸਫਾ ਜੋ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਰੂਪ ‘ਚ ਅੱਜ ਤੱਕ ਮੌਜੂਦ ਹੈ। ਜਿਸਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਵਿੱਚ ਖਾਲਸਾ ਪੰਥ ਨੂੰ ਨਾ ਤਾਂ ਮੁਕੰਮਲ ਤੌਰ ਤੇ ਮੁਕਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਸਥਾਈ ਤੌਰ ਤੇ ਹਰਾਇਆ ਹੀ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਲਈ ਹੀ ਪੰਥ ਵਿਰੋਧੀ ਤਾਕਤਾਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਹੀਲੇ ਵਸੀਲੇ ਨਾਲ ਸਾਨੂੰ ਸਾਡੇ ਸਾਰੇ ਹੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਸੰਚਾਰ ਸਾਧਨਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖ ਕਰਨ ਦੀ ਤਾਕ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਕਦੇ ਹਰੀ ਰਤਨ ਯੁਗਤਾ ਵੱਲੋਂ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਮੱਥਾ ਟੇਕਣ ਤੇ ਸਵਾਲ ਖੜਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਵਾਲ ਤੇ ਖਾਲਸਾ ਪੰਥ ਤੜਫ਼ ਉੱਠਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਯੁਗਤਾ ਜੀ ਸਦਾ ਲਈ ਕਲਮ ਤੋਂ ਸੰਨਿਆਸ ਲੈਣ ਦਾ ਪ੍ਰਣ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸੇ ਦੌਰਾਨ ਦੇਸ਼ ਦੀਆਂ ਇੰਟੈਲੀਜੈਂਸੀਆਂ ਨੂੰ ਯੁਗਤਾ ਜੀ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੀ ਫਿਕਰ ਪੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਖੁਲਾਸਾ ਵੀ ਯੁਕਤਾ ਜੀ ਖੁਦ ਹੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਕਸ਼ਮਕਸ਼ ਵਿੱਚ ਇਟੈਂਲੀਜੈਂਸੀਆਂ ਦੀ ਬੇਲੋੜੀ ਚਿੰਤਾ ਬੜੇ ਵੱਡੇ ਸਵਾਲ ਛੱਡ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜੋ ਇੱਕ ਵੱਖਰਾ ਵਿਸ਼ਾ ਹੈ। ਕਦੇ ਸਪੋਕਸਮੈਨ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਤੇ ਕੁਹਾੜਾ ਚਲਾਊਂਦਾ ਭਸੌੜੀਆਂ ਦਾ ਲੇਖ ਛੱਪਦਾ ਹੈ। ਕਦੇ ਸ. ਦਰਬਾਰਾ ਸਿੰਘ ਸਿਊਣਾ ਦੇ ਲੇਖ ਨੂੰ ਆਧਾਰ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਗੁਰਗੱਦੀ ਨਾ ਦੇ ਕੇ ਗੱਦੀ ਤਾਂ ਖਾਲਸਾ ਪੰਥ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਜਦ ਕਿ ਸਹੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਦਸ਼ਮੇਸ਼ ਪਿਤਾ ਜੀ ਨੇ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਗੁਰਗੱਦੀ ਸੌਂਪ ਕੇ ਪੰਥ ਨੂੰ ਉਸ ਦਾ ਤਾਬਿਆਦਾਰ ਬਣਾਇਆ ਸੀ। ਸਪੋਕਸਮੈਨ ਦੀ ਮਾਰਫਤ ਇਹ ਵੀ ਸ਼ੋਸ਼ੇ ਛੱਡੇ ਗਏ ਹਨ ਕਿ ਆਦਿ ਬੀੜ ਗੁੱਮ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਕਦੇ ਇਹ ਜੁੰਡਲੀ ਸ਼ਬਦ ਗੁਰੂ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਦੀ ਹੋਈ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਮਨੁੱਖ ਕਹਿਕੇ ਗੁਰੂ ਪਦਵੀ ਤੋਂ ਖਾਰਜ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਅਕਾਲ ਪੁਰਖ ਨੂੰ ਹੀ ਗੁਰੂ ਦਾ ਦਰਜਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਜਦ ਕੇ ਗੁਰਬਾਣੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਘਾਹ ਖਾਂਦੀ ਅਕਲ ਤੇ ਇਹ ਫੁਰਮਾਨ ਕਰਦੀ ਹੋਈ ਪਾਣੀ ਫੇਰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਧਨੁ ਧੰਨੁ ਪਿਤਾ, ਧਨੁ ਧੰਨੁ ਕੁਲੁ, ਧਨੁ ਧਨੁ ਸੁ ਜਨਨੀ ਜਿਨਿ ਗੁਰੂ ਜਣਿਆ ਮਾਇ। ਇਸਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸਰਲ ਜਿਹਾ ਸਵਾਲ ਹੈ ਇਸ ਅਖੌਤ ਬੁੱਧੀਜੀਵੀ ਟੋਲੇ ਸਮੇਤ ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਹੀ ਉਸ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਜਨਮੇ ਹਾਂ ਜਿੱਥੇ ਪਾਣੀ ਪੀ ਕੇ ਪਿਆਸ ਬੁੱਝੀ ਤਾਂ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਨਮਸ਼ਕਾਰ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਅੱਗ ਤੋਂ ਸਕੂਨ ਮਿਲਿਆ ਉਸਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਪੂਜਣ ਯੋਗ ਹੋ ਗਿਆ। ਬੇਸ਼ੱਕ ਕਿਸੇ ਦਾ ਗੁਣ ਜਾਨਣਾ ਅੰਧਵਿਸ਼ਵਾਸ਼ ਦੀ ਪਰਕ੍ਰਿਆ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ ਅਕ੍ਰਿਤਘਣ ਹੋਣਾ ਪਾਪ ਹੈ। ਇਸਤੋਂ ਵੀ ਅੱਗੇ ਅਸੀਂ ਉਸ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਮੂਲ ਨਿਵਾਸੀ ਹਾਂ ਜਿੱਥੇ ਚੂਹੇ, ਸੱਪ ਆਦਿ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਬਾਂਦਰਾਂ ਤੱਕ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਥੇ ਇਸ ਅਖੌਤੀ ਬੁੱਧੀ ਜੀਵੀ ਟੋਲੇ ਨੂੰ ਅਕਾਲ ਪੁਰਖ ਦਾ ਗਿਆਨ ਕਿਸ ਨੇ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਦਾ ਸਰਲ ਉੱਤਰ ਹੈ ਕਿ ਸਾਨੂੰ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਅਕਾਲ ਪੁਰਖ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਸਾਡੇ ਮੁਲਕ ਵਿੱਚ ਤਾਂ ਸਿਰਫ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਸਾਹਿਬ ਹੀ ਹਨ। ਕਈ ਵਾਰ ਇਹ ਉਪਰੋਕਤ ਟੋਲਾ ਗੁਰੂ ਸ਼ਬਦ ਸਮੇਤ ਸ਼ਬਦ ਦੇਵ ਜਾਂ ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਹਿੰਦੂਆਂ ਨਾਲ ਜੋੜਦਾ ਹੋਇਆ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਨਿਖੇਦੀ ਕਰਨ ਤੇ ਉਤਾਰੂ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਲੋਕ ਬੇਤੁਕੀਆਂ ਦਲੀਲਾਂ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਇਹ ਵੀ ਭੁੱਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸਾਡਾ ਜਨਮ ਭਾਰਤੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਵਿੱਚੋਂ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਇਸ ਤੋਂ ਮੁਨਕਰ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੇ ਕਿਉਂਕਿ ਸੱਚ ਤੋਂ ਮੂੰਹ ਮੋੜ ਕੇ ਬੰਦਾ ਕਾਫਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਅੱਜ ਸਾਨੂੰ ਹਿੰਦੂ ਕਹਿਣ ਵਾਲਾ ਵੀ ਬੇਈਮਾਨ ਹੈ ਅਤੇ ਸੱਚ ਤੋਂ ਭੱਜਿਆ ਹੋਇਆ ਬਾਗੀ ਹੈ। ਕਹਿਣ ਦਾ ਭਾਵ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦਾ ਵੱਡਾ ਭੰਡਾਰ ਭਾਰਤੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਚੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਕੋਈ ਦੂਜਾ ਸ਼ਬਦ ਕੋਸ਼ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਬੇਸ਼ੱਕ ਇੱਟਾਂ ਸਮੇਤ ਸਾਰਾ ਮਟੀਰੀਅਲ ਇਕੋ ਜਿਹਾ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਪਰ ਇਹ ਤਾਂ ਕਾਰੀਗਰ ਦੀ ਸੋਚ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਕੇਹੋ ਜਿਹੀ ਬਿਲਡਿੰਗ ਉਸਾਰਨੀ ਹੈ। ਉਪਰੋਕਤ ਟੋਲੇ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਅੱਜ ਤੋਂ ਲਗਭਗ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਕ ਭਾਈ ਈਸ਼ਰ ਸਿੰਘ ਰਾਗੀ ਨੂੰ ਵੀ ਬੜੇ ਹੀ ਨਾਟਕੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਉਤਾਰਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਸਾਡੇ ਚੋਂ ਬਹੁਤਿਆਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਹੋਵੇਗਾ ਅਖਬਾਰੀ ਖਬਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਈ ਈਸ਼ਰ ਸਿੰਘ ਸਵੇਰੇ 5 ਕੁ ਵਜੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਹਾਈਵੇ ਤੇ ਖੜੇ ਸਨ ਇਸੇ ਦੌਰਾਨ ਕਿਸੇ ਕਰਨਲ ਦੀ ਧੀ ਨੂੰ ਕੁਝ ਗੁੰਡਿਆਂ ਨੇ ਜਬਰਦਸਤੀ ਗੱਡੀ ਵਿੱਚ ਪਾ ਲਿਆ। ਜਿਸ ਦਾ ਫਿਲਮੀ ਹੀਰੋ ਵਾਂਗ ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਪਿੱਛਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਗੁੰਡਿਆਂ ਦੇ ਚੁੰਗਲ ਚੋਂ ਮੁਕਤ ਕਰਵਾਇਆ । ਇਸੇ ਦੌਰਾਨ ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਖਮੀ ਹੋ ਗਏ ਅਤੇ ਇਸ ਮਸ਼ਹੂਰੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਭਾਈ ਇਸ਼ਰ ਸਿੰਘ ਜੀ ਆਪਣੇ ਜੱਥੇ ਸਮੇਤ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲਗਭਗ ਗੁਰਦੁਵਾਰਿਆਂ ‘ਚ ਧਰਮ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਰਦੇ ਵੇਖੇ ਗਏ। ਆਪਣੇ ਨੇੜਲੇ ਸਿੰਘ ਸਭਾ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ‘ਚ ਮੈਨੂੰ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਦਾ ਮੌਕਾ ਮਿਲ ਗਿਆ ਪਰ ਮੈਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਗੁਰਬਾਣੀ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਾਰਨ ਸ਼ੱਕ ਹੋਇਆ ਜੋ ਅੱਜ ਤੱਕ ਮੇਰੇ ਦਿਲ ਦੀ ਤਿਜੋਰੀ ਵਿੱਚ ਪਿਆ ਹੈ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਪਿਛਲੇ ਸਵਾਲਾਂ ਦੇ ਜਵਾਬ ਦੇਣੇ ਵੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹਨ। ਅਗਰ ਉਪਰ ਦੱਸੇ ਮੁਤਾਬਕ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਅੱਗੇ ਗੱਦੀ ਨਹੀਂ ਚਲਾਈ ਤਾਂ ਫਿਰ ਲਾਜ਼ਮੀ ਤੌਰ ਤੇ ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਗੁਰਗੱਦੀ ਸਾਜਸ਼ ਕਰਕੇ ਹਥਿਆਈ ਹੈ ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਨਿਰਮਲ ਪੰਥ ਦਾ ਕੀ ਨੁਕਸਾਨ ਕੀਤਾ ਹੈ? ਫਿਰ ਇਹੀ ਸਵਾਲ ਪੀੜੀ ਦਰ ਪੀੜੀ ਸ਼ਹੀਦਾਂ ਦੇ ਸਿਰਤਾਜ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਸਾਹਿਬ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅਗਰ ਪੰਜਵੇਂ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਨੇ ਆਦਿ ਗ੍ਰੰਥ ਦਾ ਸੰਪਾਦਨ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਤਾਂ ਫਿਰ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਰਗਾ ਅਨਮੋਲ ਖਜਾਨਾ ਖਾਲਸਾ ਪੰਥ ਦੀ ਭੇਟ ਕਿਸਨੇ ਕੀਤਾ? ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਗਰ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਤਖਤ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਨੀਂਹ ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ ਵੱਲੋਂ ਨਹੀਂ ਰੱਖੀ ਗਈ ਤਾਂ ਫਿਰ ਪੰਥ ਦੀ ਵਿਲੱਖਣ ਹਸਤੀ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਣ ਵਾਲੀ ਇਹ ਮਹਾਨ ਸੰਸਥਾ ਕਿਸ ਦੀ ਦੇਣ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ? ਰਿਹਾ ਸਵਾਲ ਖੰਡੇ ਦੀ ਪਾਹੁਲ ਦਾ ਅਗਰ ਦਸ਼ਮੇਸ਼ ਪਿਤਾ ਜੀ ਵੱਲੋਂ ਇਸਦਾ ਆਗਾਜ਼ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਤਾਂ ਫਿਰ ਖਾਲਸਾ ਪੰਥ ਨੂੰ ਲਾਮਬੰਦ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਇਹ ਸੋਮਾ ਕਿਸ ਨੇ ਦਿੱਤਾ ਹੈ? ਉੱਪਰ ਦੱਸੇ ਗਏ ਸਾਰੇ ਸਵਾਲਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਹੀ ਉੱਤਰ ਹੈ ਕਿ ਉਪਰੋਕਤ ਵਰਗੀਆਂ ਵੱਡਮੁੱਲੀਆਂ ਦਾਤਾਂ ਕੋਈ ਅਤਿ ਪ੍ਰੀਤਮ ਹੀ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰਿਆਂ ਨੂ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਆਪਣੇ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਪਿਆਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਜੋ ਮਨੁੱਖਤਾ ਦਾ ਹਾਮੀ ਹੋਵੇ। ਰਿਹਾ ਸਵਾਲ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਸਬੂਤ ਨਸ਼ਟ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਦਾ, ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਤਕਰੀਬਨ ਸਾਢੇ ਪੰਜ ਸੌ ਸਾਲ ਪੁਰਾਣਾ ਹੈ। ਇਸ ਅਲਪ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਅਗਰ ਸਬੂਤ ਮਿਟਾਏ ਵੀ ਗਏ ਹੋਣ ਪਰ ਇੰਨੇ ਥੋੜੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਤਾਂ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦਰ ਪੀੜ੍ਹੀ ਇਤਿਹਾਸ ਜੁਬਾਨੀ ਯਾਦ ਰਹਿ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਏਕਸ ਕੇ ਬਾਰਕ ਜੱਥੇਬੰਦੀ ਦੇ ਜਰੀਏ ਸਿੱਖ ਵਿਰੋਧੀ ਤਾਕਤਾਂ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਨੂੰ ਰਾਧਾ ਸੁਆਮੀਆਂ ਵਰਗੀ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਦੀ ਇੱਕ ਸ਼ਾਖਾ ਬਣਾ ਦੇਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਨਾਂ ਸਮੂਹ ਡੇਰਿਆਂ ਦਾ ਜਾਲ ਹੀ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਦੀਆਂ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਵਜੋਂ ਬੁਣਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜਨ ਵਾਲਾ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਹਿੰਦੂ ਤਾਂ ਹਿੰਦੂ ਰਹਿ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਪਰ ਸਿੱਖ ਸਿੱਖ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ। ਇਸ ਵਕਤ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਸਮੇਤ ਸਮੂਹ ਸਿੱਖ ਜੱਥੇਬੰਦੀਆਂ ਅਤੇ ਚਿੰਤਕਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਹਉਮੇ ਅਤੇ ਲਾਲਸਾ ਤਿਆਗ ਕੇ ਇੱਕ ਮੰਚ ਤੇ ਇੱਕਠੇ ਹੋਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਦਰਿਆਵਾਂ ਦੇ ਤਾਰੂ ਪਿਆਲੇ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਜਾਣਗੇ ਅਤੇ ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਹੀ ਅਕ੍ਰਿਤਘਣ ਹੋ ਜਾਵਾਂਗੇ। ਤਸਕਦੀਕ ਕਰਤਾ ਲੇਖਕਾ
ਬਚਿੱਤਰ ਸਿੰਘ ਆਹਲੂਵਾਲੀਆ ਸੁਰਿੰਦਰ ਕੌਰ ਨਿਹਾਲ ਜਰਨਲ ਸਕੱਤਰ ਚੇਅਰਪਰਸਨ ਜਾਂਬਾਜ਼ ਫੋਰਸ ਜਾਂਬਾਜ਼ ਫੋਰਸ iswK Drm dy aKoqI pRcfrkF dI soc iswKf dy vwlo ivdysLf dI DrqI qy sQfipq kIqy gey gurU-GrF ivwc iswK Drm dy pRcfr qy pRsfr leI smy-smy gurU-Gr dy pRbMDkF vwlo pMjfb dI DrqI qo iswK Drm dy pRcfrkf nMU bulfieaf jFdf hY ikAuik sfzy gurU-GrF dy pRbMDkF dI ieh soc hY ik sfnMU afp vI qy afpxy bwicaf nMU vI iswK Drm nfl joVI rwKx df ieh sB qo vDIaf rsqf hY pRbMDkF dI ieh soc iblkul TIk hY ikAuik hr iensfn afpxy Drm nflo tut ky nf Grdf rihMdf hY nf Gft df . prMNqU kuJ pRcfrk ieho ijhy vI huMdy hn jo ik ajfd qor qy ivdysLf dI DrqI qy sQfipq gurU-GrF ivwc iswK Drm dy pRcfr leI af jfdy hn . vysY qF ieh pRcfrk { pRbMDkF vwlo bulfey jF ajfd qor qy afey } ivdysLF dI DrqI qy iswK Drm df pRcfr krn afAudy hn pRMNqU iehnf ivwco bhuq sfry pRcfrk ieho ijhy vI huMdy hn ijhnF ny afsrf qF iswK Drm df ilaf huMNdf hY pr Auhnf dy kMm , Auhnf dI soc iblkul iswK Drm nMU Zfh lfAux vflI huMdI hY iehnF pRcfrkf ivwc bhuigxqI qF afpxy afp nMU Aucw-kotI dy ivdvfn smJdy hoey gurU-GrF dy pRbMDkF qy iswK sMgqF nMU pUrI qrF itwc jfxdy hn Auh ieh smJdy hn ik asI gurU-Gr dI styj qo kIrqn krdy smy jF gurU dIaf sMgqF ivwc ivcrdy smy jo mrjI bolI jfeIey jF jo mrjI kMm krI jfeIey sfzf ikhVf iksy nMU pqf lwgxf hY ieho ijhy pRcfrk idno idn iswK kom df byVf grk krI jFdy hn iewQy ieh vI ijkrXog hY ik sfry pRcfrk ieko ijhy nhI huMNdy gurU GrF ivwc ieho ijhy vI pRcfrk dyKY gey hn jo aiq drjy dy imwT-bolVy , sfAU suBfa vfly , siqgurF dy dr-Gr dI insLkfm syvf krn vfly , sRI gurU grMQ sfihb jI nMU hfjr-nfjr jfxky siqgurf df zr hr smy idl ivwc rwKx vfly aqy iswK Drm dI hr pwK { Dfrimk , rfjnIiqk qy ieiqhfisk } qo jfxkfrI rwKx vfly huMNdy hn jo smy-smy iswK Drm nMU iswDy jF aiswDy ZMg nfl Zfh lf rhy aMdrUnI qy bfhrI Kqiraf qo jfxU krvfAudy rihMdy hn pr iesdy Ault ieho ijhy pRcfrk vI ivdysLF dI DrqI qy dyKY gey hn jo ik bhuq hI GtIaf iksm dy iensfn , sLfqr idmfg vfly qy isry dy lflcI suBfa vfly huMNdy hn ieh vfrqf koeI kflpink khfxI nhI hY blik awKI vyKI hoeI swcI dfsqfn hY koeI afpxy afp nMU koeI Aucw-kotI df ivdvfn khfAux vflf pRcfrk jdo ivdysL dI afpxI pihlI PyrI smY ivdysLF dI DrqI qy iswKF vwlo Ausfry gey alIsLfn gurU-Gr ivKy afpxy afKIrly dIvfn smy iewk sfKI suxfky gurU-Gr dy pRbMDkF kol aiswDy qrIky nfl mfieaf dy jfl ivwc Psky muV Aus gurU-Gr afAux dI afpxI idlI Bfvnf jfihr kr igaf qF iPr pRbMDkF df vI Aus pRqI ipafr vyKo Auhnf ny vI Ausy smy bgYr socy smJy aiswDy rUp ivwc Aus dI mMg pRvfn kr leI KYr smf afpxI cfl cldf igaf kuwJ mhIinaf bfad swcmuc hI Auh pRcfrk iPr Ausy hI gurU-Gr af igaf qy sbwbI hI Aus pRcfrk dy Aus gurU-Gr phwucx qo qIsry idn bfad Aus gurU-Gr ivwc nvMNbr 1984 ivwc smy dI srkfr vwlo iewk igxI-imwQI sLfijs dy aDIn kql kIqy gey vIr-BYxf qy bwicaf dI Xfd ivwc smfgm krvfieaf jf irhf sI qF Aus sLfqr idmfg pRcfrk ny Aus sfky bfry iewk vI lPj afpxI jubfn ivwco nf boilaf blik Ausdf sfrf jor afpxI avfj ivwc irkfrz kIqI gurbfxI sLbdf dI sI zI gurU-Gr dy pRbMNDkF pfsoN rlIj krn qy AuhnF nfl afpxI Poto iKcvfAux qy lwgf irhf vrnxXog hY ik ies sfky bfry iswK kom dI bhuigxqI qF jfxU hY qF Auh ivdvfn khfAux vflf pRcfrk ies sfky dI aslIaq qo ikvyN axjfx rih skdf hY isafxy kihMdy ny jy ieho ijhy duwK dy smy roxf nf afAudf hovy qF Gwto-Gwt rox vflf mMUh hI bxf lYxf cfhIdf hY ies sfky bfry Auh ikAuN nhI boilaf ies ipCy ikhVI Bfvnf kMm kr rhI sI ieh Byd vI bhuq jld hI Kuwl igaf Aus pRcfrk nfl iksy vfrqflfp smy gwlbfq krn vfly swjx ny jd ieh puC ilaf kI BfeI sfihb jI Aus idn qusI nvMbNr 1984 dy sfky bfry ikAuN nhI kuwJ boilaf pihlF qF Auh sfP hI mukr igaF ik mYnUM 1984 dy bfry kuwJ nhI pqf gwlbfq krn vfly ny jd ieh puC ilaf ik afp nMU 500 sfl pihlf df Bfv ik gurU nfnk dyv jI df ieiqhfs pqf hY iPr Auh ikhVy kfrn hn jo afp jI nUM 25 sfl pihlF iswK kom qy vfpry iehnF sfikaF { aprYl 1978 , jUn 1984 qy nvMbr 1984 } bfry iblkul nhI pqf qF Aus bVI cqrfeI nfl jvfb idwqf ik qusI gurU nfnk dyv jI dI 1984 dy sfikaf nfl ikvYN qulnF krI jFdy ho iPr Aus nMU jdo ieh puC ilaf ik sRI hirmMdr sfihb , sRI akfl qKq sfihb qy jugo-jug atwl sRI gurU grMQ sfihb nMU gurU nfnk dyv jI qo ikvyN alwg kIqf jf skdf hY Aus kol koeI Auqr nf hox krky Aus nMU ieh kihxf ipaf ik mYN iehnf sfikaf bfry iksy vI styj qo nhI bol skdf ies qo spwsLt ho igaf ik Aus nMU iehnF sfikaf bfry pqf hY pr jmIr mrI hoeI hY ies krky nhI bol skdf ikAuik awj smy dI srkfr qo zridaf bhuqy iswK pRcfrkF ny afpxf Gyrf isrP gurbfxI dy kIrqn qwk sImq kr ilaf hY awj iswK kom nfl kI ho irhF hY ies bfrY iewk vI lPj Auh iksy gurU-Gr dI styj qo bolxf nhI cfhuMNdy ikAuik iehnF dy idl ivwc ieh Dfrnf bxI hoeI ik jy asI iswK kom qy ho rhy hmilaf bfry gurU-Gr dIaf styjf qo iswKf nMU ies bfry dwisaF qF ho skdf smy dI srkfr sfnMU srIrk qor qy Kqm kr dyvY AuNJ BfvyN asI nf hI mrIey aMq ivwc iewk gwl df hor ijkr kr jfvF ik awj qwk iswK kom dy bhuq sfry pRcfrkf nMU nyiVE jfnx df bhuq vfr sbwb bixaf hY bhuigxqI pRcfrkF dy idl dI ieh Bfvnf hMudI hY ik vwD qo vwD iswK Drm df pRcfr gurU-Gr dIaf styjf qo kIqf jfvy pr lflcI suBfa vfly pRcfrkF { BfvyN iehnf dI igxqI bhuq QoVI hY } dI soc iblkul iesdy Ault huMdI hY Ah iswK Drm df pRcfr krn nflo mfieaf iekwTI krn df koeI vI smF hwQo nhI KuMJx nhI idMdy Aupr ijkr kIqy gey pRcfrk nMU jdo AusdI hPqfvfrI qnKfh bfry svfl puiCaf igaf qF Ausdf jvfb sI kI myrI koeI hwd hI nhI Bfvik ijMnI mrjI mfieaF iml jfvy lY lvFgf ieho ijhy pRcfrk iswK kom df kI Blf kr skdy hn ieh socx vflI gwl hY qY ieho ijhy pRcfrkF qo iswK kom nMU sdf hI sucyq rihxf cfhIdf hY BuwlF cuwkF dI iKmF. sLhfdqF df isKr dsMbr ਪੱਛਮੀ ਮੁਲਕਾਂ ਵਿਚ ਦਸੰਬਰ ਚੜ੍ਹਦੇ ਹੀ ਕ੍ਰਿਸ-ਮਿਸ ਦੀਆਂ ਤਿਆਰੀਆਂ ਜ਼ੋਰਾਂ-ਸ਼ੋਰਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸਾਈ ਮੱਤ ਦੇ ਪੈਰੋਕਾਰ ਆਪਣੇ ਘਰਾਂ ਨੂੰ ਸਵਾਰਨਾ ਸਿ਼ੰਗਾਰਨਾ ਅਰੰਭ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਤਰ੍ਹਾਂ-ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਾਜ਼ੋ-ਸਾਮਾਨ ਵੇਚਣ ਵਾਲੇ ਵੱਡੇ-ਵੱਡੇ ਸਟੋਰ ਗਾਹਕਾਂ ਨੂੰ ਲੁਭਾਉਣ ਵਾਸਤੇ ਕਈ-ਕਈ ਦਿਨਾਂ ਦੀ ‘ਸੇਲ’ ਲਗਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਿਨਾਂ ਵਿਚ ਖੂਬ ਖਰੀਦੋ-ਫਰੋਖ਼ਤ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਰੰਗ-ਬਰੰਗੀਆਂ ਰੌਸ਼ਨੀਆਂ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਪਰਵਾਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਵੀ ਦੇਖਾ ਦੇਖੀ ਇਹ ਸਾਰੇ ਜਲੌ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਖਾਸ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਸਿੱਖ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਵਿਚ ਵੀ ਗਿਫਟ ਅਦਾਨ-ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਜੋਸ਼ੋ-ਖਰੋਸ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਬੱਚੇ ਤਾਂ ਮਾਂ-ਬਾਪ ਜਾਂ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ‘ਚੁਆਇਸ’ ਦੇ ਤੋਹਫਿਆਂ ਬਾਰੇ ਅਗਾਊਂ ਹੀ ਦੱਸਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਪਰਵਾਸੀ ਜੀਵਨ ਜਿਊਂਦਿਆਂ, ਹਮਸਾਇਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਵਿਚ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਕਰਨੀ ਚੰਗੀ ਗੱਲ ਹੀ ਹੈ। ਲੇਕਿਨ ਆਪਣੇ ਗੌਰਵਮਈ ਇਤਿਹਾਸ ਨੂੰ ਪਿੱਠ ਦੇ ਕੇ ਬਿਗਾਨਿਆਂ ਦੇ ਵਿਹੜੇ ਨੱਚਣਾ ਤਾਂ ‘ਚਾਚੇ ਨੂੰ ਪਿਉ’ ਕਹਿਣ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੀ ਮੰਨਿਆਂ ਜਾਏਗਾ। ਕੀ ਅਸੀਂ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਜਿਸ ਮਹੀਨੇ ਇਸਾਈ ਧਰਮ ਦੇ ਇੱਕ ਸ਼ਹੀਦ, ਹਜ਼ਰਤ ਈਸਾ ਦਾ ਪੁਰਬ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸੇ ਦਸੰਬਰ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਹਫਤੇ, ਖਾਲਸਾ ਪੰਥ ਸਾਜਣਹਾਰੇ ਦਸਮੇਸ਼ ਪਿਤਾ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਕੀ ਗੁਜਰੀ ਸੀ? ਕੀ ਸਾਨੂੰ ਇਸਾਈਅਤ ਦੇ ਬੜੇ ਵੱਡੇ ਪ੍ਰਚਾਰਕ ਪਾਦਰੀ ਸੀ.ਐਫ. ਐਂਡਰਿਊਜ਼ ਦਾ ‘ਗੁਰੂ ਕੇ ਬਾਗ’ ਦੇ ਮੋਰਚੇ ਬਾਰੇ ਬੋਲਿਆ ਸੱਚ-‘ਮੇਰੀ ਕੌਮ ਇੱਕ ਸ਼ਹੀਦ ਈਸਾ ‘ਤੇ ਮਾਣ ਕਰਦੀ ਹੈ ਪਰ ਇੱਥੇ ਮੈਂ ਸੈਂਕੜੇ ਈਸਾ, ਸ਼ਹੀਦੀ ਗਾਨੇ ਬੰਨ੍ਹੀ ਜਾਂਦੇ ਦੇਖੇ ਨੇ!’-ਕਥਨ ਯਾਦ ਹੈ? ਕੀ ਸਾਨੂੰ ਸੰਨ 1705 ਈ. ਦਾ ਦਸੰਬਰ ਭੁੱਲ ਗਿਆ ਹੈ? ਜਿਸ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਖੂਨੀ ਹਫਤੇ ਵਿਚ ਚਾਅਵਾਂ ਤੇ ਰੀਝਾਂ ਨਾਲ ਵਸਾਏ ਸ੍ਰੀ ਅਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਕਲਗੀਆਂ ਵਾਲੇ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਨੇ ਪਰਿਵਾਰ ਸਮੇਤ ਅਲਵਿਦਾ ਆਖੀ ਸੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਹੀ ਚੰਦਰੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿਚ ਸਰਸਾ ਕੰਢੇ ਖਾਲਸਾ-ਪਰਿਵਾਰ ਵਿਛੜਿਆ, ਸਰਹੰਦ ਅਤੇ ਚਮਕੌਰ ਦੇ ਖੂਨੀ ਸਾਕੇ ਹੋਏ। ਬਿਨਾ ਬਾਜ, ਬਿਨਾ ਤਾਜ ਦਸਵੇਂ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਪੋਹ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਠੰਢੀ-ਯੱਖ ਰਾਤ, ਸ੍ਰੀ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਨਿੱਘ ਨਾਲ ਮਾਛੀਵਾੜੇ ਦੇ ਜੰਗਲ ‘ਚ ਬਿਤਾਈ ਸੀ। ਇੱਥੋਂ ਹੀ ‘ਮੁਰੀਦਾਂ ਦੇ ਹਾਲ’ ਦਾ ਸੁਨੇਹੜਾ ਆਪਣੇ ‘ਮਿੱਤਰ ਪਿਆਰੇ’ ਨੂੰ ਭੇਜਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਦਰਦਨਾਕ ਭਾਣਾ ਕਿਉਂ ਵਰਤਿਆ? ਉਸ ਵਕਤ ਦੇ ਹਾਕਮ, ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਅਤੇ ਖਾਲਸੇ ਦੇ, ਖੂਨ ਦੇ ਪਿਆਸੇ ਕਿਉਂ ਬਣੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਉਹ ਕਿਹੜੀਆਂ ਤਾਕਤਾਂ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਗੁਰੂ ਪਰਿਵਾਰ ਤੋਂ ਅਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਖਾਲੀ ਕਰਵਾਇਆ? ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕੀ ਵਿਗਾੜਿਆ ਸੀ? ਪਾਠਕ ਜੀ, ਜੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਤਖਤ ਸ੍ਰੀ ਕੇਸਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਬਸੰਤੀ ਨਿਸ਼ਾਨ ਸਾਹਿਬ ਨਾਲ ਮੋਹ ਹੈ, ਜੇ ਤੁਹਾਡਾ, ਅਨੰਦਪੁਰ ਦੀਆਂ ਗਲੀਆਂ ਦੀ ਪਾਵਨ ਧੂੜ ਮਸਤਿਕ ‘ਤੇ ਲਾਉਣ ਨੂੰ ਦਿਲ ਕਾਹਲਾ ਪੈਂਦਾ ਏ, ਤਾਂ ਆਉ ਆਪਾਂ ਇਸ ਦਸੰਬਰ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਹਫਤੇ ਵਿਚ, ਉਕਤ ਸਵਾਲਾਂ ਦੇ ਜਵਾਬ ਲੱਭਣ ਦੀ ਕੋਸਿ਼ਸ਼ ਕਰੀਏ। ਜਿਸ ਦਿਨ ਮਹਿਤਾ ਕਾਲੂ ਦੇ ਵਿਹੜੇ ਵਿਚ ਬਾਲ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਨੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਵਾਦ ਦੀਆਂ ਥੋਥੀਆਂ ਰਸਮਾਂ, ਕਰਮ-ਕਾਂਡਾਂ ਨੂੰ ਤਿਆਗਦਿਆਂ ਹੋਇਆਂ, ਜਨੇਊ ਪਹਿਨਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਬੱਸ ਉਸੇ ਦਿਨ ਤੋਂ ਹੀ, ਬਿਪਰਵਾਦ ਦੀਆਂ ਗੁਸੈਲ ਅੱਖਾਂ ਵਿਚ, ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦਾ ਨਿਆਰਾਪਣ ਕੰਡੇ ਵਾਂਗ ਰੜਕਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਇਸ ਨਿਰਮਲ ਪੰਥ ਨੂੰ ਗੰਧਲਾ, ਵਿਹੁਲਾ ਕਰਨ ਜਾਂ ਇਸਨੂੰ ਮੁੱਢੋਂ ਸੁੱਢੋਂ ਹੀ ਖਤਮ ਕਰਨ ਦੀਆਂ ਸਾਜਿ਼ਸ਼ਾਂ, ਸਮੇਂ ਸਮੇਂ ਰਚੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਰਹੀਆਂ। ਕਦੇ ਤਪੇ ਰਾਹੀਂ, ਕਦੇ ਮਰਵਾਹੇ ਖੱਤਰੀ ਰਾਹੀਂ, ਕਦੇ ਬੀਰਬਲ ਜਾਂ ਦੀਵਾਨ ਚੰਦੂ ਲਾਲ ਨੇ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਨਾਲ ਸਿੱਧਾ ਆਢਾ ਲਾਇਆ। ਬਾਲ ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਜ਼ਹਿਰ ਰਲਿਆ ਦਹੀਂ ਖੁਆਉਣ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਜ਼ਹਿਰੀਲਾ ਸੱਪ ਛੱਡਣ ਵਰਗੀਆਂ ਨੀਚ ਹਰਕਤਾਂ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ। ‘ਦੁਸ਼ਟ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਮੂਆ ਹੋਇ ਕੇ ਸੂਲ॥’ ਵਾਲਾ ਗੁਰੂ-ਵਾਕ ਉਪਰੋਕਤ ਸ਼ਰਾਰਤਾਂ ਦੀ ਸ਼ਾਹਦੀ ਭਰਦਾ ਹੈ। ਕਦੇ ਅੱਠਵੇਂ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਦਾ ਬੱਚਾ ਜਾਣ ਕੇ ਪੰਡਿਤ ਵਲੋਂ ਗੀਤਾ ਦੇ ਅਰਥ ਪੁੱਛੇ ਗਏ। ਕਹਿਣ ਦਾ ਭਾਵ ਕਿ ਸਿੱਖੀ ਦੇ ਇਨਕਲਾਬੀ ਤੱਤ ਦੀ ਪਿੱਠ ‘ਤੇ ਬਿਪਰਵਾਦ ਰੂਪੀ ਫਨੀਅਰ ਕਦੇ ਡੰਗ ਮਾਰਨ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਟਲਿਆ। ਪਰ ਦੂਸਰੇ ਪਾਸੇ ਨਿਰਵੈਰ ਸਤਿਗੁਰੂ, ਗੁਰੂ ਹਰਿਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ, ਗਵਾਲੀਅਰ ਦੀ ਕੈਦ ਵਿਚੋਂ ਬਾਹਰ ਆਉਂਦਿਆਂ, ਪਹਾੜੀ ਹਿੰਦੂ ਰਿਆਸਤਾਂ ਦੇ 52 ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਛੁਡਾ ਕੇ ਨਾਲ ਲਿਆਏ! ਨੌਂਵੇਂ ਗੁਰੂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਸੀਸ ਹੀ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਪੰਡਤਾਂ ਦੀ ਫਰਿਆਦ ਸੁਣ ਕੇ ਕੁਰਬਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਤਿਹਾਸ ਦਾ ਇਹ ਬੜਾ ਕੌੜਾ ਸੱਚ ਹੈ ਕਿ ਐਨਾ ਕੁਝ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਭਾਰਤੀ ਬਿਪਰਵਾਦ, ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਜਾਂ ਸਿੱਖ ਫਿਲਾਸਫੀ ਦਾ ਸਦਾ ਵਿਰੋਧੀ ਹੀ ਬਣਿਆ ਰਿਹਾ। ਖਾਲਸਾ ਸਾਜਨਾ ਵਾਲੀ 1699 ਦੀ ਵਿਸਾਖੀ ਲੰਘੀ ਨੂੰ ਹਾਲੇ ਦੋ ਕੁ ਮਹੀਨੇ ਹੀ ਹੋਏ ਸਨ ਕਿ ਦਸਮ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਨੂੰ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਸਿ਼ਕਾਰ ਖੇਡਦਿਆਂ, ਆਲਮ ਚੰਦ ਅਤੇ ਬਲੀਆ ਚੰਦ ਨਾਮ ਦੇ ਦੋ ਪਹਾੜੀ ਰਾਜਿਆਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਲਾਉ-ਲਸ਼ਕਰ ਸਮੇਤ ਆ ਲਲਕਾਰਿਆ। ਇਸ ਝੜਪ ਵਿਚ ਬਲੀਆ ਚੰਦ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਤੇ ਆਲਮ ਚੰਦ ਦੀ ਬਾਂਹ ਵੱਢੀ ਗਈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਹਾੜੀ ਰਾਜਿਆਂ ਦਾ ਇੱਕ ਡੈਪੂਟੇਸ਼ਨ, ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ ਪਾਸ ਜਾ ਫਰਿਆਦੀ ਹੋਇਆ। ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਡਾ. ਸੰਗਤ ਸਿੰਘ ਅਨੁਸਾਰ ਸਰਹਿੰਦ ਦੇ ਸੂਬੇਦਾਰ ਰਾਹੀਂ ਹੋਈ ਇਸ ਮੁਲਾਕਾਤ ਵੇਲੇ ਜਿਹੜਾ ‘ਮੰਗ-ਪੱਤਰ’ ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਉਸ ਵਿਚ ਅਜਿਹੀ ਇਬਾਰਤ ਲਿਖੀ ਹੋਈ ਸੀ- ‘‘ਇਨ੍ਹਾਂ (ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ) ਵਲੋਂ ਚਲਾਇਆ ਗਿਆ ਖਾਲਸਾ ਪੰਥ, ਸਾਡੇ ਸਾਰੇ ਮਨ-ਭਾਉਂਦੇ ਰੀਤੀ ਰਿਵਾਜ਼ਾਂ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰਦਾ ਹੈ...ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅਸੀਂ ਉਸ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਆਪਣੇ ਬਾਦਸ਼ਾਹ, ਜਿਸਦੇ ਵਿਰੁਧ ਉਸ (ਗੁਰੂ) ਦੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਭਾਰੀ ਵੈਰ-ਭਾਵ ਹੈ, ਨਾਲ ਲੜੀਏ। ਅਸੀਂ ਅਜਿਹਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਨਾਂਹ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਉਹ ਬੜਾ ਗੁੱਸਾ ਅਤੇ ਨਮੋਸ਼ੀ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਹ ਹੁਣ ਸਾਰੇ ਦੇਸ਼ ਵਿਚੋਂ ਫੌਜੀ ਅਤੇ ਹਥਿਆਰ ਇਕੱਠੇ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਮੁਗਲ ਸਾਮਰਾਜ ਨੂੰ ਚੁਣੌਤੀ ਦੇਣ ਲਈ। ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਸਲਾਮਤ, ਅਸੀਂ ਆਪ ਦੀ ‘ਫਰਮਾਂ ਬਰਦਾਰ ਪਰਜਾ’ ਉਸਨੂੰ ਅਨੰਦਪੁਰ ਤੋਂ ਕੱਢਣ ਲਈ ਆਪ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਮੰਗਦੇ ਹਾਂ...ਉਸਦੇ ਇਰਾਦੇ ਛੇਤੀ ਹੀ ਧਾਵਾ ਬੋਲਣ ਦੇ ਹਨ। ਐਨ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਤੀਜੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਵਿਰੁਧ, ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਖੱਤਰੀ-ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਅਕਬਰ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਨੂੰ ਉਕਸਾਅ ਕੇ ਗੁਰੂਘਰ ‘ਤੇ ਚੜ੍ਹਾ ਲਿਆਏ ਸਨ, ਇਵੇਂ ਹੀ ਮੁਗਲ ਸਲਤਨਤ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨੂੰ, ਸਿੱਖਾਂ ਦਾ ਖੁਰਾ-ਖੋਜ ਮਿਟਾਉਣ ਲਈ, ਪਹਾੜੀ ਰਾਜੇ ਕੁਕਰਮ ਕਮਾਉਣ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਸ਼ਾਇਦ ਅਜਿਹੀਆਂ ‘ਸਿਫਤਾਂ’ ਕਰਕੇ ਹੀ ਬਿਪਰਵਾਦੀਆਂ ਨੂੰ, ਫਾਰਸੀ ਦੇ ਗ੍ਰੰਥ ‘ਇਬਰਤਨਾਮਾ’ ਦਾ ਕਰਤਾ ਮੁਹੰਮਦ ਕਾਸਮ ਲਾਹੌਰੀ, ‘ਇਸਹਾਬ-ਏ-ਗਰਜ਼’ ਭਾਵ ਮਤਲਬ-ਪ੍ਰਸਤ ਲੋਕ ਆਖਦਾ ਹੈ। ਸੰਨ 1699 ਦੀ ਵਿਸਾਖੀ ਤੋਂ ਇਕ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਹੀ 25 ਜੂਨ ਸੰਨ 1700 ਵਾਲੇ ਦਿਨ, ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਾਲੀ ਸ਼ਾਹੀ ਫੌਜ ਨੇ ਅਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ‘ਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ। ਜਿਸਨੂੰ ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਛਾੜ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਇਸੇ ਵਰ੍ਹੇ ਅਗਸਤ ਮਹੀਨੇ ਕਿਲਾ ਤਾਰਾਗੜ੍ਹ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣ ਕੇ ਪਹਾੜੀ ਰਾਜਿਆਂ ਨੇ ਹੱਲਾ ਬੋਲਿਆ। ਇਸ ਲੜਾਈ ਵਿਚ ਭਾਈ ਬਚਿੱਤਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਬੇ-ਮਿਸਾਲ ਬਹਾਦਰੀ ਦਿਖਾਉਂਦਿਆਂ, ਮਸਤ ਹਾਥੀ ਦਾ ਮੱਥਾ ਪਾੜਿਆ। ਉਸ ਦੇ ਸਾਥੀ ਭਾਈ ਉਦੇ ਸਿੰਘ ਨੇ ਰਾਜਾ ਕੇਸਰੀ ਚੰਦ ਜਸਵਾਲੀਏ ਦਾ ਸਿਰ ਲਾਹ ਕੇ ਅਨੰਦਗੜ੍ਹ ਕਿਲੇ ‘ਚ ਲੈ ਆਂਦਾ। ਇਸੇ ਪ੍ਰਕਰਣ ਵਿਚ ਹੋਏ ਭੰਗਾਣੀ ਦੇ ਯੁੱਧ ਬਾਰੇ ਵਰਨਣ ਮਿਲਦਾ ਹੈ- ਫਤਹਿ ਸ਼ਾਹ ਕੋਪਾ ਤਬ ਰਾਜਾ॥ ਜੂਝ ਪਰਾ ਹਮ ਸਿਉਂ ਬਿਨ ਕਾਜਾ॥ ਫਿਰ 1703 ਅਤੇ 1704 ਵਿਚ ਅਜ਼ਮੇਰ ਚੰਦ ਹੰਡੂਰੀਏ ਨੇ ਅਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਉੱਪਰ ਹਮਲੇ ਕੀਤੇ। ਹੈਰਾਨੀ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਹੀ ਸਮਿਆਂ ਵਿਚ ਬਸੀ ਪਠਾਣਾਂ ਦਾ ਦੇਵਕੀ ਦਾਸ ਨਾਂ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਜ਼ਬਰੀ ਚੁੱਕੇ ਜਾਣ ਦੀ ਸਿ਼ਕਾਇਤ ਲੈ ਕੇ, ਕਿਸੇ ਮੁਗਲ ਸੂਬੇਦਾਰ ਕੋਲ ਜਾਣ ਦੀ ਥਾਂ, ਸ੍ਰੀ ਅਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਗੁਰੂ-ਦਰਬਾਰ ਵਿਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਸਦੀ ਮਦਦ ਵਾਸਤੇ ਵੱਡੇ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦੇ ਦੀ ਕਮਾਂਡ ਥੱਲੇ ਜਥਾ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਖ਼ੈਰ, ਕਈ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰਾਂ ਨੇ ਇਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਰਾਜਾ ਅਜਮੇਰ ਚੰਦ ਆਪਣੇ ਕੁਝ ਸਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ ਦੱਖਣ ਵਲ ਗਏ ਹੋਏ ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ ਸੀ। ਉੱਥੇ ਉਸਨੇ ਗੁਰੂ-ਘਰ ਤੇ ਸਿੱਖ ਸਿਧਾਂਤ ਵਿਰੁਧ ਰੱਜ ਕੇ ਜ਼ਹਿਰ ਉਗਲਿਆ। ਐਸੀਆਂ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਉਕਸਾਹਟਾਂ ਦੇ ਫਲਸਰੂਪ 3 ਮਈ 1705 ਈ. ਨੂੰ ਮੁਗਲ ਤੇ ਪਹਾੜੀ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਸੈਨਿਕਾਂ ਨੇ ਅਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਦੁਆਲੇ ਘੇਰਾ ਪਾ ਲਿਆ। ਲਗਾਤਾਰ ਸੱਤ ਮਹੀਨੇ ਘੇਰਾ ਪਾਈ ਬੈਠੇ ਇਹ ਗੁਰੂ-ਦੋਖੀ, ਸਤਿਗੁਰੂ ਨੂੰ ਸੁਨੇਹੇ ਭੇਜਦੇ ਰਹੇ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਇੱਥੋਂ ਚਲੇ ਜਾਉ, ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਕਹਾਂਗੇ। ਲੜਾਈ ਲੜਦਿਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਿੰਘ ਸ਼ਹੀਦੀਆਂ ਪਾ ਗਏ। ਕਿਲੇ ਅੰਦਰ ਰਸਦ-ਪਾਣੀ ਵੀ ਖਤਮ ਹੋ ਗਿਆ। ਇੱਧਰ ਪਹਾੜੀ ਰਾਜੇ ਆਟੇ ਦੀਆਂ ਗਊਆਂ ਬਣਾ ਕੇ, ਥਾਲ ਵਿਚ ਗੀਤਾ ਰੱਖ ਕੇ, ਜਨੇਊ ਦੀ ਸੌਂਹ ਚੁੱਕਦਿਆਂ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਅੱਗੇ, ਅਨੰਦਪੁਰ ਛੱਡ ਜਾਣ ਲਈ ਆਖਣ ਲੱਗੇ। ਆਖ਼ਰ 4 ਦਸੰਬਰ 1705 ਈ. ਦਾ ਕੁਲਹਿਣਾ ਦਿਨ ਚੜ੍ਹਿਆ। ਨੌਂਵੇਂ ਸਤਿਗੁਰੂ ਵਲੋਂ ਥਾਂ ਮੁੱਲ ਖਰੀਦ ਕੇ ਵਸਾਏ ਨਗਰ ਅਨੰਦਪੁਰ ਵਿਚੋਂ ਦਸਮੇਸ਼ ਗੁਰੂ-ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਰੁਖਸਤ ਹੋਣ ਦਾ ਸਮਾਂ ਆ ਗਿਆ। ਗੁਰੂ-ਪਿਤਾ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਸੀਸ ਦੇ ਅੰਤਿਮ ਸਸਕਾਰ ਵਾਲੇ ਸਥਾਨ, ਸੀਸ ਗੰਜ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ, ਗੁਰੂ ਕਲਗੀਆਂ ਵਾਲੇ ਨੇ ਪਰਿਵਾਰ ਅਤੇ ਨਿਕਟਵਰਤੀ ਸਿੰਘਾਂ ਸਮੇਤ ਅਰਦਾਸਾ ਸੋਧਿਆ। ਨੀਲੇ ਦੇ ਸ਼ਾਹ-ਅਸਵਾਰ ਨੇ ਅਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਆਖ਼ਰੀ ਫਤਿਹ ਬੁਲਾਈ! ਇਸ ਮੌਕੇ ਦਾ ਦਰਦਨਾਕ ਦ੍ਰਿਸ਼, ਗਿਆਨੀ ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਕਲਾਸਵਾਲੀਏ ਨੇ ‘ਦਸਮੇਸ਼ ਪ੍ਰਕਾਸ਼’ ਗ੍ਰੰਥ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਹੀ ਕਰੁਣਾਮਈ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿਚ ਚਿਤਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਕਹਿੰਦੇ ਨੇ ਨਗਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਆ ਕੇ ਜਦੋਂ ਇਹ ਕਾਫਲਾ ਅਣਜਾਣ ਮੰਜਲਾਂ ਵਲ ਜਾਣ ਲਈ ਰਾਹੇ ਪੈਣ ਲੱਗਾ ਤਾਂ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦੇ ਰੁਕ ਗਏ ਅਤੇ ਪਿਛਾਂਹ ਵਲ ਭੌਂ ਕੇ ਤੱਕਣ ਲੱਗੇ। ਸੇਵਾਦਾਰ ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਗੁਰੂ ਕੇ ਲਾਲਾਂ ਨੂੰ ਉਤਸੁਕਤਾ ਨਾਲ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ ਕਿਸੇ ਸੰਗੀ-ਸਾਥੀ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਦੀ ਤਮੰਨਾ ਹੈ ਜਾਂ ਪਿੱਛੇ ਕੋਈ ਚੀਜ-ਵਸਤੂ ਰਹਿ ਗਈ ਏ? ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਿਆਂ ਦਾ ਜਵਾਬ ਸੀ- “ਨਾ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਮਿਲਣਾ ਹੈ ਤੇ ਨਾ ਕੋਈ ਚੀਜ਼ ਪਿੱਛੇ ਰਹੀ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਤਾਂ ਦਾਦਾ ਜੀ ਦੀ ਵਸਾਈ ਅਨੰਦਪੁਰੀ ਨੂੰ ਜਾਂਦੀ ਵਾਰ ਦੀ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰ ਰਹੇ ਹਾਂ! ਕੀ ਜਾਣੀਏਂ ਮੁੜ ਕੇ ਦਰਸ਼ਨ ਹੋਣ ਕਿ ਨਾ!” ਇੱਧਰ ਗੁਰੂ-ਪਰਿਵਾਰ ਅਨੰਦਪੁਰੋਂ ਨਿਕਲ ਤੁਰਿਆ, ਉੱਧਰ ਕੀਤੇ ਹੋਏ ਅਹਿਦ ਤੇ ਖਾਧੀਆਂ ਕਸਮਾਂ ਨੂੰ ਤੋੜ ਕੇ, ਪਹਾੜੀ ਅਤੇ ਮੁਗਲ ਫੌਜ, ਸਿੰਘਾਂ ਉੱਪਰ ਟੁੱਟ ਕੇ ਪੈ ਗਈ। ਦੁਸ਼ਮਣ ਨਾਲ ਲੜਦਾ-ਭਿੜਦਾ ਕਾਫਲਾ ਤੁਰਦਾ ਗਿਆ। ਪਰਿਵਾਰ ਵਿਛੋੜੇ ਵਾਲੀ ਉੱਚੀ ਟਿੱਬੀ ‘ਤੇ ਬੈਠ ਕੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵੇਲੇ ‘ਆਸਾ ਦੀ ਵਾਰ’ ਦਾ ਕੀਰਤਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਛੋਟੇ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਿਆਂ, ਬਿਰਧ ਮਾਂ ਗੁਜਰੀ ਜੀ ਅਤੇ ਗੁਰੂ-ਮਹਿਲਾਂ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਦਿੱਲੀ ਭੇਜਣ ਦੀ ਤਜਵੀਜ਼ ਅਨੁਸਾਰ ਚੋਣਵੇਂ ਸਿੰਘਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਲਗਾਈ ਗਈ। ਅੱਗਿਉਂ ਬੇ-ਮੌਸਮੀ ਚੜ੍ਹੀ ਹੋਈ ਸਰਸਾ ਅਤੇ ਪਿੱਛਿਉਂ ਦੁਸ਼ਮਣ ਹਮਲੇ ‘ਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਭਾਰੀ ਹਫੜਾ-ਦਫੜੀ ਦੇ ਮਾਹੌਲ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਿੰਘ ਸ਼ਹੀਦੀਆਂ ਪਾ ਗਏ। ਬਿਪਤਾ ਭਰੇ ਇਸ ਕਾਂਡ ਨੂੰ ਇੱਕ ਕਵੀ ਨੇ ਇੰਜ ਬਿਆਨਿਆਂ ਹੈ- ਸਰਸਾ ਨਦੀਂ ‘ਤੇ ਬੀਤਿਆ ਇਉਂ ਭਾਣਾ, ਸਿੰਘ ਸਿੰਘਾਂ ਤੋਂ ਬੇਸ਼ੁਮਾਰ ਵਿਛੜੇ। ਦਸਮ ਪਿਤਾ ਤੋਂ ਵਿਛੜ ਗਈ ਮਾਂ ਗੁਜਰੀ, ਸੈਆਂ ਸਿੰਘ ਵਿਛੜੇ ਸੇਵਾਦਾਰ ਵਿਛੜੇ। ਫਤਿਹ ਸਿੰਘ ਤੇ ਲਾਡਲੇ ਜ਼ੋਰਾਵਰ ਤੋਂ, ਵੱਡੇ ਵੀਰ ਅਜੀਤ-ਜੁਝਾਰ ਵਿਛੜੇ। ਮਣਾਂਮੂੰਹੀ ਗ੍ਰੰਥ ਤੇ ਲੱਖ ਮੋਹਰਾਂ, ਕਰਕੇ ਨਦੀ ਦੀ ਭੇਂਟ ਦਾਤਾਰ ਵਿਛੜੇ। ਐਪਰ ਆਖਿਆ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਨੇ, ਭਾਵੇਂ ਸਾਰੇ ਦਾ ਸਾਰਾ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿਛੜੇ। ਰੱਖਿਆ ਗਊ-ਗਰੀਬ ਦੀ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਮੇਰੇ ਹੱਥੋਂ ਨਾ ਮੇਰੀ ਤਲਵਾਰ ਵਿਛੜੇ। ਭਿਆਨਕ ਰਾਤ ਦੇ ਸਮੇਂ ਸਰਸਾ ਪਾਰ ਕਰਦਿਆਂ ਸਾਰਾ ਪਰਿਵਾਰ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨਾਲੋਂ ਨਿੱਖੜ ਗਿਆ। ਮਾਂ ਗੁਜਰੀ ਅਤੇ ਛੋਟੇ ਮਾਸੂਮ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਿਆਂ ਨੂੰ ਮਿਲ ਪਿਆ, ਕਿਸੇ ਸਮੇਂ ਗੁਰੂ ਘਰ ਦਾ ਰਸੋਈਆ ਰਿਹਾ ਗੰਗੂ (ਗੰਗਾ ਧਰ ਕੌਲ) ਜੋ ਲਾਗਲੇ ਪਿੰਡ ਸਹੇੜੀ ਜਾਂ ਖੇੜੀ ਦਾ ਵਸਿੰਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਕਲੰਕੀ ਨੇ ਮਾਤਾ ਅਤੇ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਿਆਂ ਨੂੰ ਮੋਰਿੰਡੇ ਦੇ ਕੋਤਵਾਲ ਕੋਲ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕਰਵਾ ਦਿੱਤਾ। ਸੂਬਾ ਸਰਹਿੰਦ ਦੀ ਭਰੀ ਕਚਹਿਰੀ ਵਿਚ ਖਾਨ ਬਹਾਦਰ ਮਲੇਰੀਆ ਤਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਮਾਸੂਮਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇਣ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਮਰੀ ਹੋਈ ਜ਼ਮੀਰ ਵਾਲਾ ਸੁੱਚਾ ਨੰਦ (ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿਚ ਇਸ ਨੂੰ ਨਫਰਤ ਨਾਲ ‘ਝੂਠਾ ਨੰਦ’ ਕਿਹਾ ਗਿਆ) ਗੁਰੂ ਕੇ ਲਾਲਾਂ ਨੂੰ ‘ਸੱਪ ਦੇ ਬੱਚੇ’ ਆਖਦਾ ਰਿਹਾ। ਗ੍ਰਿਫਤਾਰੀ ਦੌਰਾਨ ਦੀਵਾਨ ਟੋਡਰਮੱਲ ਮਾਤਾ ਜੀ ਅਤੇ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਿਆਂ ਨੂੰ ਦੁੱਧ ਛਕਾਉਣ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ। ਆਖਰ 12 ਦਸੰਬਰ 1705 ਦੇ ਕਾਲੇ ਦਿਨ ਸਾਕਾ ਸਰਹੰਦ ਦਾ ਭਾਣਾ ਵਰਤ ਗਿਆ। ਉੱਧਰ ਦਸਮੇਸ਼ ਪਿਤਾ ਆਪਣੇ 40 ਸਾਥੀਆਂ ਸਮੇਤ ਚਮਕੌਰ ਦੀ ਕੱਚੀ ਗੜ੍ਹੀ ਵਿਚ ਪਹੁੰਚ ਗਏ। ਹਰਲ-ਹਰਲ ਕਰਦੀਆਂ ਦੁਸ਼ਮਣ ਫੌਜਾਂ ਵੀ ਪਿੱਛੇ ਆ ਗਈਆਂ। ਸੋਹਣ ਸਿੰਘ ‘ਸੀਤਲ’ ਲਿਖਦੇ ਨੇ ਕਿ ਕੱਚੇ ਮੁਨਾਰਿਆਂ ਦਾ ਗੰਭੀਰਤਾ ਨਾਲ ਮੁਆਇਨਾ ਕਰ ਰਹੇ ਬਾਜਾਂ ਵਾਲੇ ਸਤਿਗੁਰੂ ਵਲ ਤੱਕ ਕੇ ਭਾਈ ਦਇਆ ਸਿੰਘ ਪੁੱਛਣ ਲੱਗੇ- “ਦਾਤਾ ਜੀ, ਪਟਨਾ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਸ਼ਾਹੀ ਬਾਗ ਅਤੇ ਅਨੰਦਪੁਰੀ ਦੇ ਕਿਲੇ ਛੱਡ ਕੇ, ਇਸ ਕੱਚੀ ਗੜ੍ਹੀ ਨਾਲ ਬੜਾ ਪਿਆਰ ਜਤਾ ਰਹੋ ਹੋ?’’ ਅੰਤਰਜ਼ਾਮੀ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ-‘‘ਭਾਈ ਦਇਆ ਸਿੰਘਾ, ਪਟਨਾ ਸਾਹਿਬ ਸਿੱਖੀ ਦਾ ਪੰਘੂੜਾ ਅਤੇ ਅਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਸਿੱਖੀ ਦਾ ਸਕੂਲ ਸੀ। ਚਮਕੌਰ ਦੀ ਇਸ ਕੱਚੀ ਹਵੇਲੀ ਨੇ ਖਾਲਸੇ ਦੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਬਣਨਾ ਹੈ-ਅੱਜ ਮੈਂ ਆਪਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ‘ਸਵਾ ਲਾਖ ਸੇ ਏਕ ਲੜਾਉਂ’ ਦਾ ਸੰਕਲਪ ਰੂਪ ਮਾਨ ਹੁੰਦਾ ਵੇਖਾਂਗਾ!’’ ਇੱਥੇ ਹੋਏ ਘਮਸਾਨ ਦੇ ਯੁੱਧ ਬਾਰੇ ‘ਜਫਰਨਾਮੇ’ ਵਿਚ ਗੁਰੂ ਜੀ ਅੰਕਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ- ਗੁਰਸਨਹਿ ਚਿ :ਕਾਰੇ ਕੁਨਦ ਚਿਹਲ ਨਰ। ਕਿ ਦਹ ਲਖ ਬਰਾਯਦ ਬਰੋ-ਬੇਖ਼ਬਰ! ਇਸੇ ਮੁਕੱਦਸ ਅਸਥਾਨ ‘ਤੇ ਵੱਡੇ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦੇ ਅਤੇ ਸਤਿਗੁਰੂ ਦੇ ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਤੋਂ ਪਿਆਰੇ ਸਿੰਘ ਸ਼ਹਾਦਤਾਂ ਪਾ ਗਏ। ਪੰਜਾਂ ਸਿੰਘਾਂ ਦਾ ਹੁਕਮ ਮੰਨ ਕੇ ਦਸਵੇਂ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਉੱਚੀ ਤਾੜੀ ਮਾਰਦਿਆਂ ਗੜ੍ਹੀ ਤੋਂ ਅਗਲੇ ਸਫਰ ਲਈ ਕੂਚ ਕੀਤਾ- ਗੜ੍ਹੀਏ ਵੇਖ ਮੈਂ ਹੱਸਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਕਹਿ ਦਈਂ ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਮੱਥੇ ਨਹੀਂ ਵੱਟ ਮੇਰੇ। ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਪਿਆਸੇ ਨੇ ਪਏ ਸੁੱਤੇ, ਪੁੱਤਰ ਸੋਹਲ ਇਹ ਰੇਸ਼ਮੀਂ ਪੱਟ ਮੇਰੇ। ਪਾਇਆ ਕਫਨ ਨਹੀਂ ਦੋਹਾਂ ‘ਤੇ ਏਸ ਖਾਤਿਰ, ਬਾਕੀ ਸਿੰਘ ਨਹੀਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਘੱਟ ਮੇਰੇ। ਗੜੀਏ! ਫੇਰ ਨਹੀਂ ਕਦੇ ਵੀ ਮੇਲ ਹੋਣਾ ਯਾਦ ਰੱਖੀਂ ਜੋ ਫ਼ਤਹਿ ਗਜਾ ਚੱਲਿਆਂ। ਭਾਰ ਹੋਰ ਵੀ ਸਿਰ ਤੋਂ ਲਾਹਵਣਾ ਏਂ, ਚਾਲੇ ਏਸ ਲਈ ਇੱਥੋਂ ਮੈਂ ਪਾ ਚੱਲਿਆਂ। ਦਸੰਬਰ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਹਫਤੇ, ਚਮਕੌਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿਚ ਹੀ ਕਲਗੀਆਂ ਵਾਲੇ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਨੇ ਭਾਈ ਸੰਗਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਸਿਰ ‘ਤੇ ਕਲਗੀ ਸਜਾ ਕੇ ਪੰਥ ਨੂੰ ਗੁਰਗੱਦੀ ਸੌਂਪ ਦਿੱਤੀ। ਨਾ ਬਾਜ ਹੈ-ਨਾ ਤਾਜ ਹੈ। ਨਾ ਘੋੜਾ ਹੈ-ਨਾ ਜੋੜਾ ਹੈ, ਵਾਲੀ ਹਾਲਤ ਵਿਚ ਝਾੜ ਸਾਹਿਬ ਵਿਚੀ ਹੁੰਦੇ ਹੋਏ 11 ਦਸੰਬਰ ਮਾਛੀਵਾੜੇ ਪਹੁੰਚੇ। ਇੱਥੇ ਗਨ੍ਹੀ ਖਾਂ-ਨਬ੍ਹੀ ਖਾਂ, ਭਰਾਵਾਂ ਨੇ ਗੁਰੂ ਮਹਾਰਾਜ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ। ਦਸੰਬਰ ਦੇ ਅਖ਼ੀਰ ਵਿਚ ਪਿੰਡ ਦੀਨਾ ਕਾਂਗੜ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ ਨੂੰ ਜ਼ਫ਼ਰਨਾਮਾ ਲਿਖਿਆ। ਜਦ ਰਾਇ ਕੱਲ੍ਹੇ ਨੇ ਸਰਹੰਦ ਦੀ ਦੁੱਖ ਭਰੀ ਦਾਸਤਾਂ ਸੁਣਾਈ ਤਾਂ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਗੰਭੀਰ ਮੁਦਰਾ ਵਿਚ ਤੀਰ ਦੀ ਮੁਖੀ ਨਾਲ ਕਾਹੀ ਦਾ ਬੂਟਾ ਉਖੇੜਦੇ ਰਹੇ। ਜੁਲਮੀਂ ਰਾਜ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਪੁੱਟੀ ਗਈ ਵਾਲਾ ਗੋਹਜ-ਵਾਕ ਉਚਾਰਿਆ। ਦਸੰਬਰ 29 ਨੂੰ ਮੁਕਤਸਰ ਦੇ ਅਸਥਾਨ ‘ਤੇ 40 ਸਿੰਘਾਂ ਨੇ ਸ਼ਹੀਦੀ ਜਾਮ ਪੀਤੇ। ਸ਼ਹਾਦਤਾਂ ਦੇ ਇਸ ਅਨੋਖੇ ਸਫਰ ਦੀ ਯਾਦ ਅੰਦਰ ਹਰ ਸਾਲ ਰੋਪੜ ਦੇ ਭੱਠਾ ਸਾਹਿਬ ਤੋਂ ‘ਸਭਾ’ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਸਾਬੋ ਕੀ ਤਲਵੰਡੀ ਤੱਕ, ਕੁਝ ਕੁਝ ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਵਕਫੇ ਨਾਲ ਚੱਲਦੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸੋ ਪਾਠਕ ਜੀ, ਦਸੰਬਰ ‘ਚ ਆਉਂਦੇ ਕ੍ਰਿਸ਼-ਮਿਸ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਟਿਮਟਿਮਾਉਂਦੀਆਂ ਰੰਗੀਨ ਲਾਈਟਾਂ ਜ਼ਰੂਰ ਬਾਲੋ, ਪਰ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਜਾਂ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਉਪਰੋਕਤ ‘ਸ਼ਹੀਦੀ ਸਪਤਾਹ’ ਬਾਰੇ ਜ਼ਰੂਰ ਦੱਸੋ। ਇਹ ਸਾਡਾ ਧਰਮ ਵੀ ਹੈ ਤੇ ਫਰਜ਼ ਵੀ! ਹੱਕ ਹੱਕ ਆਗਾਹ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ। ਸ਼ਾਹੇ-ਸ਼ਹਿਨਸ਼ਾਹ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ। vwzy sfihbjfidaF dI sLhfdq,dsmysL ipqf jI dI afpxI jLbfnI 'ਜ਼ਫ਼ਰਨਾਮਾ' ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਵਲੋਂ ਮੁਗ਼ਲ ਸਮਰਾਟ ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ ਨੂੰ ਫ਼ਾਰਸੀ ਸ਼ਿਅਰਾਂ ਵਿਚ, ਲਿਖੀ ਹੋਈ ਇਕ ਚਿੱਠੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਇਕ ਇਤਿਹਾਸਕ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਹਰ ਇਕ ਸ਼ਿਅਰ ਅਣਖ਼, ਸਵੈਮਾਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਉਤੇ ਸਦੀਵੀ ਟੇਕ ਦੀ ਲਾਸਾਨੀ ਮਿਸਾਲ ਹੈ। 'ਜ਼ਫ਼ਰਨਾਮਾ' ਉਹ ਮਹਾਨ ਵਿਜੇ-ਪੱਤਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ ਨੇ ਅਸਿੱਧੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਆਪਣੀ ਹਾਰ ਮੰਨ ਲਈ ਸੀ। ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਖ਼ਤ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਅੱਤਿਆਚਾਰ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਬਣ ਚੁੱਕੇ ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਮ ਹੋ ਗਈਆਂ ਸਨ। ਜੋ ਕੰਮ ਤਲਵਾਰ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਰ ਸਕੀ, ਉਹ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਕਲਮ ਨੇ ਕਰ ਦਿਖਾਇਆ। ਇਹ ਚਿੱਠੀ ਫ਼ਾਰਸੀ ਸ਼ਾਇਰੀ ਦਾ ਇਕ ਉਤਮ ਨਮੂਨਾ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਚਿੱਠੀ ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ ਨੂੰ ਸ਼ਰਮਸਾਰ ਹੀ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ, ਬਲਕਿ ਉਸ ਦੇ 'ਕੱਦ' ਨੂੰ ਵੀ ਬੌਣਾ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ ਨੂੰ 'ਟਕੇ ਦਾ ਮੁਰੀਦ' ਅਤੇ 'ਈਮਾਂ ਸ਼ਿਕਨ' ਭਾਵ ਬੇਈਮਾਨ ਕਹਿਣ ਤੋਂ ਵੀ ਸੰਕੋਚ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ। ਖ਼ੈਰ! ਇਹ ਇਕ ਵੱਖਰਾ ਵਿਸ਼ਾ ਹੈ। ਕੁਝ ਘਟਨਾਵਾਂ ਅਜਿਹੀਆਂ ਵੀ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਦੁਖਾਂਤ ਸਮੁੱਚੀ ਕੌਮ ਦਾ ਦੁਖਾਂਤ ਹੋ ਨਿਬੜਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਦੁਖਾਂਤ ਨਾਲ ਹੋਏ ਜ਼ਖ਼ਮ ਹਮੇਸ਼ਾ ਰਿਸਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਹਰੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਸਾਕਾ ਚਮਕੌਰ ਸਾਹਿਬ (ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਵੱਡੇ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਿਆਂ ਬਾਬਾ ਅਜੀਤ ਸਿੰਘ ਜੀ ਅਤੇ ਬਾਬਾ ਜੁਝਾਰ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੀ ਅਦੁੱਤੀ ਸ਼ਹਾਦਤ ਦੀ ਘਟਨਾ) ਵੀ ਇਕ ਅਜਿਹਾ ਹੀ ਦੁਖਾਂਤ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਸ ਸਮੇਂ ਸਮੁੱਚੀ ਕੌਮ ਨੇ ਹੰਢਾਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਅੱਜ ਵੀ ਹੰਢਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਰੌਂਗਟੇ ਖੜ੍ਹੇ ਕਰ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਇਸ ਮੰਦਭਾਗੀ ਘਟਨਾ ਨੇ ਸਿੱਖ ਸਮਾਜ ਨੂੰ ਗ਼ਮਾਂ ਦੇ ਡੂੰਘੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿਚ ਡੁਬੋ ਦਿੱਤਾ। ਸਿੱਖ ਮਾਨਸਿਕਤਾ ਲਹੂ-ਲੁਹਾਨ ਹੋ ਗਈ। ਬੇਸ਼ੱਕ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਿਆਂ ਦੀ ਸ਼ਹਾਦਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਅਡੋਲ ਰਹੇ, ਪਰ ਇਹ ਘਟਨਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਿਲ ਉਤੇ ਡੂੰਘੀ ਉਕਰੀ ਗਈ। ਇਹੋ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਨੇ 'ਜ਼ਫ਼ਰਨਾਮਾ' ਵਿਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਜ਼ੁਲਮ, ਜ਼ਬਰ ਅਤੇ ਤਸ਼ੱਦਦ ਵਿਰੁੱਧ ਤਲਵਾਰ ਉਠਾਉਣ ਲਈ ਲਲਕਾਰ ਕੇ ਆਖਿਆ : ਚੂੰ ਕਾਰ ਅਜ਼ ਹਮਾ ਹੀਲਤੇ ਦਰ ਗੁਜ਼ਸ਼ਤ। ਹਲਾਲ ਅਸਤ ਬੁਰਦਨ ਬ ਸ਼ਮਸ਼ੀਰ ਦਸਤ॥ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ਹਾਦਤ ਦੀ ਇਸ ਬੇਨਜ਼ੀਰ ਘਟਨਾ ਨੇ ਸਿੱਖ ਸੋਚ ਅਤੇ ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ ਨੂੰ ਨਵੀਂ ਦਿਸ਼ਾ ਦਿੱਤੀ। ਹਥਲੇ ਲੇਖ ਵਿਚ 'ਚਮਕੌਰ ਦੀ ਗੜ੍ਹੀ ਦੀ ਕਹਾਣੀ' ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ 'ਜ਼ਫ਼ਰਨਾਮਾ' ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਵਿਚ ਹੀ ਦੇਖਿਆ ਅਤੇ ਵਿਚਾਰਿਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਆਪਣੇ ਇਸ ਵਿਜੇ-ਪੱਤਰ ਵਿਚ ਚਮਕੌਰ ਦੀ ਜੰਗ ਦਾ ਬੜੀ ਬਾਰੀਕੀ ਨਾਲ ਵਰਨਣ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਵਲੋਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਜੰਗ ਦੀ ਇਹ ਇਤਿਹਾਸਕ ਝਾਕੀ ਬੇਮਿਸਾਲ ਹੈ ਅਤੇ ਚਮਕੌਰ ਦੀ ਜੰਗ ਦੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੀ ਜ਼ੁਬਾਨੀ ਚਸ਼ਮਦੀਦ ਗਵਾਹੀ ਭਰਦੀ ਹੈ। ਚਮਕੌਰ ਦੀ ਜੰਗ ਬਰਾਬਰ ਦੀ ਚੋਟ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਇਹ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀ ਸ਼ਾਇਦ ਪਹਿਲੀ ਬੇਜੋੜ ਜੰਗ ਸੀ। ਦੋਵੇਂ ਵਿਰੋਧੀ ਦਲਾਂ ਦੀ ਨਫ਼ਰੀ ਵਿਚ ਜ਼ਮੀਨ-ਅਸਮਾਨ ਦਾ ਫ਼ਰਕ ਸੀ। ਇਕ ਪਾਸੇ ਥੱਕੇ-ਟੁੱਟੇ ਤੇ ਭੁੱਖਣ-ਭਾਣੇ ਚਾਲੀ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਟਿੱਡੀ ਦਲ ਮੁਗ਼ਲ ਫ਼ੌਜ। ਇਸ ਬੇਜੋੜ ਯੁੱਧ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕਰਦਿਆਂ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ 'ਜ਼ਫ਼ਰਨਾਮਾ' ਵਿਚ ਲਿਖਿਆ ਹੈ : ਗੁਰਸਨਾ : ਚਿ ਕਾਰੇ ਕੁਨਦ ਚਿਹਲ ਨਰ। ਕਿ ਦਹ ਲਕ ਬਰਾਯਦ ਕੁਨਦ ਚਿਹਲ ਨਰ। ਭਾਵ : ਭੁੱਖਣ-ਭਾਣੇ ਚਾਲੀ ਆਦਮੀ ਕੀ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਉਤੇ ਅਚਨਚੇਤ ਦਸ ਲੱਖ (ਅਣਗਿਣਤ) ਫ਼ੌਜ ਟੁੱਟ ਪਵੇ? ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ, ਗੱਲ ਦੀ ਲੜੀ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਤੋਰਦੇ ਹੋਏ ਲਿਖਦੇ ਹਨ : ਹਮ ਆਖ਼ਿਰ ਚਿ ਮਰਦੀ ਕੁਨਦ ਕਾਰਜ਼ਾਰ। ਕਿ ਬਰ ਚਿਹਲ ਤਨ ਆਯਦਸ਼ ਬੇਸ਼ੁਮਾਰ। ਭਾਵ : ਆਖ਼ਰ ਲੜਾਈ ਵਿਚ ਇਕੱਲੀ ਸੂਰਮਗਤੀ ਕੀ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜੇਕਰ ਚਾਲੀ ਆਦਮੀਆਂ ਉਤੇ ਅਣਗਿਣਤ ਫ਼ੌਜ ਧਾਵਾ ਬੋਲ ਦੇਵੇ? ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਟਿੱਡੀ ਦਲ ਮੁਗ਼ਲ ਫ਼ੌਜ ਵਲੋਂ ਕੀਤੇ ਭਰਵੇਂ ਹੱਲੇ ਦਾ ਬੜੀ ਖ਼ੂਬਸੂਰਤੀ ਨਾਲ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ। ਸ਼ਿਅਰ ਹਾਜ਼ਰ ਹੈ : ਬਰੰਗਿ ਮਗਸ ਸ਼ਯਾਹ-ਪੋਸ਼ ਆਮਦੰਦ। ਬ: ਯਕ-ਬਾਰਗੀ ਦਸ ਖਰੋਸ਼ ਆਮਦੰਦ। ਭਾਵ : ਤੇਰੀ ਕਾਲੀ ਫ਼ੌਜ ਮੱਖੀਆਂ ਵਾਂਗ ਆ ਪਈ ਅਤੇ ਸ਼ੋਰ ਮਚਾਉਂਦੀ ਇਕਦਮ ਟੁੱਟ ਪਈ। ਆਓ ਹੁਣ ਵੇਖੀਏ! ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਜੰਗ ਦੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਕਲਮ ਵਿਚ ਕਿਵੇਂ ਢਾਲਿਆ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਲਿਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਤੇਰੀ ਫ਼ੌਜ ਦੇ ਜਰਨੈਲ ਅਤੇ ਸਿਪਾਹੀ ਦੀਵਾਰ ਦੀ ਓਟ ਲਈ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਦੀ ਖ਼ੈਰ ਮੰਗਦੇ ਰਹੇ : ਕਿ ਬੇਰੂੰ ਨਯਾਮਦ ਕਸੇ ਜ਼ਾਂ ਦੀਵਾਰ। ਬਨ ਖ਼ੁਰਦੰਦ ਤੀਰੋ ਨਾ ਗਸ਼ਤੰਦ ਖ਼੍ਵਾਰ। ਭਾਵ : ਫ਼ਿਰ ਉਸ ਦੀਵਾਰ ਤੋਂ ਕੋਈ ਵੀ ਬਾਹਰ ਨਾ ਆਇਆ। ਨਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੀਰ ਖਾਧੇ ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਖ਼ੁਆਰ ਹੋਏ। ਅਤੇ : ਹਮ ਆਂ ਕਸ ਜ਼ਿ ਦੀਵਾਰ ਆਮਦ ਬਿਰੂੰ। ਬਖ਼ੁਰਦਨ ਯਕੇ ਤੀਰ ਸ਼ੁਦ ਗ਼ਰਕਿ ਖ਼ੂੰ। ਭਾਵ : ਜੋ ਵੀ ਕੋਈ ਦੀਵਾਰ ਦੀ ਓਟ ਤੋਂ ਜ਼ਰਾ ਬਾਹਰ ਆਇਆ, ਉਹ ਇਕੋ ਤੀਰ ਖਾ ਕੇ ਲਹੂ ਵਿਚ ਗ਼ਰਕ ਹੋ ਗਿਆ। ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ, ਮੁਗ਼ਲ ਫ਼ੌਜ ਦੇ ਇਕ ਫ਼ੌਜਦਾਰ, ਨਾਹਰ ਖ਼ਾਨ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਤੀਰ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਨੂੰ ਇਉਂ ਚਿਤਰਦੇ ਹਨ : ਚੁ ਦੀਦਮ ਕਿ ਨਾਹਰ ਬਿਯਾਮਦ ਬਜੰਗ। ਚਸ਼ੀਦ : ਯਕੇ ਤੀਰਿ ਮਨ ਬੇਦਰੰਗ। ਭਾਵ : ਜਦ ਮੈਂ ਨਾਹਰ ਖ਼ਾਨ ਨੂੰ ਮੈਦਾਨ-ਏ-ਜੰਗ ਵਿਚ ਆਇਆ ਵੇਖਿਆ ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਤੁਰੰਤ ਹੀ ਮੇਰੇ ਤੀਰ ਦਾ ਸਵਾਦ ਚਖਿਆ, ਅਰਥਾਤ ਉਹ ਤੀਰ ਖਾ ਕੇ ਥਾਂ 'ਤੇ ਹੀ ਢੇਰੀ ਹੋ ਗਿਆ। ਆਪਣੇ-ਆਪ ਨੂੰ ਬਹਾਦਰ ਅਖਵਾਉਣ ਵਾਲੇ ਕੁਝ ਪਠਾਣਾਂ ਦੇ ਰਣਭੂਮੀ ਤੋਂ ਭੱਜ ਜਾਣ ਦਾ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਹੈ : ਹਮਾਖ਼ਿਰ ਗੁਰੇਜ਼ੰਦ ਬਜਾਇ ਮਸਾਫ਼। ਬਸੇ ਖਾਨਾਂ ਖੁਰਦੰਦ, ਬੇਰੂੰ ਗੁਜ਼ਾਫ਼। ਭਾਵ : ਅਖੀਰ ਉਹ ਪਠਾਣ ਜੋ ਬਾਹਰ ਖਲੋਤੇ ਸ਼ੇਖ਼ੀਆਂ ਪਏ ਮਾਰਦੇ ਸਨ, ਰਣਭੂਮੀ ਤੋਂ ਦੌੜ ਗਏ। ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਜਿਥੇ ਬੁਜ਼ਦਿਲ ਪਠਾਣਾਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਉਥੇ ਇਕ ਪਠਾਣ ਜਰਨੈਲ ਵਲੋਂ ਬਹਾਦਰੀ ਨਾਲ ਹਮਲੇ ਕਰਨ ਦਾ ਵੀ ਉਚੇਚੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਲਓ, ਸ਼ਿਅਰ ਮੁਲਾਹਜ਼ਾ ਫ਼ੁਰਮਾਓ : ਕਿ ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਿ ਦੀਗਰ ਬਯਾਦਮ ਬਜੰਗ। ਚੁ ਸੈਲਿ ਰਵਾਂ ਹਮਚੁ ਤੀਰੋ ਤੁਫ਼ੰਗ। ਭਾਵ : ਇਸ ਪਿੱਛੋਂ ਇਕ ਹੋਰ ਪਠਾਣ ਤੇਜ਼ ਹੜ੍ਹ ਵਾਂਗ ਤੇ ਤੀਰ ਤੁਫ਼ੰਗ (ਭਾਵ ਬੰਦੂਕ ਦੀ ਗੋਲੀ) ਵਾਂਗ ਲੜਨ ਲਈ ਅੱਗੇ ਆਇਆ (ਸ਼ਾਇਦ, ਇਹ ਜ਼ਫ਼ਰਬੇਗ ਵੱਲ ਸੰਕੇਤ ਹੈ)। ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਇਸ ਪਠਾਣ ਦੀ ਬਹਾਦਰੀ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕਰਦਿਆਂ ਲਿਖਿਆ ਹੈ : ਬਸੇ ਹਮਲਾ ਕਰਦੰਦ ਬਮਰਦਾਨਗੀ। ਹਮ ਅਜ਼ ਹੋਸ਼ਗੀ ਹਮ ਜ਼ਿ ਦੀਵਾਨਗੀ। ਭਾਵ : ਉਸ ਨੇ ਬਹਾਦਰੀ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਹਮਲੇ ਕੀਤੇ (ਕੁਝ ਸੂਝ-ਬੂਝ ਨਾਲ, ਕੁਝ ਬੇਸਮਝੀ ਨਾਲ)। ਅਗਲੇ ਸ਼ਿਅਰ ਵਿਚ ਉਸ ਪਠਾਣ ਵਲੋਂ ਦੋ ਸਿੱਖ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਦੀ ਮੌਤ ਅਤੇ ਖ਼ੁਦ ਵੀ ਕਤਲ ਹੋ ਜਾਣ ਦੇ ਤੱਥ ਨੂੰ ਇਉਂ ਕਲਮਬੰਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ : ਬਸੇ ਹਮਲਾ ਕਰਦੋ ਬਸੇ ਜ਼ਖ਼ਮ ਖ਼ੁਰਦ। ਦੋ ਕਸ ਰਾ ਬਜਾਂ ਕੁਸ਼ਤੁ ਹਮ ਜਾਂ ਸੁਪੁਰਦ। ਭਾਵ : ਉਸ ਨੇ ਕਈ ਹੱਲੇ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਖ਼ੁਦ ਵੀ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਫ਼ੱਟ ਖਾਧੇ। ਉਸ ਨੇ ਦੋ ਜਣਿਆਂ ਨੂੰ ਜਾਨੋਂ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਆਖ਼ਰ ਆਪ ਵੀ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਦੇ ਗਿਆ। ਇਕ ਹੋਰ ਪਠਾਣ ਫ਼ੌਜਦਾਰ, ਖ਼ੁਆਜ਼ਾ ਜ਼ਫ਼ਰਬੇਗ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਹੈ, ਜੋ ਬਹਾਦਰਾਂ ਵਾਂਗ ਮੈਦਾਨ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਨਿਤਰਦਾ। ਕਿ ਆਂ ਖ਼ਾਜਾ ਮਰਦੂਦ ਸਾਯ : ਏ ਦੀਵਾਰ। ਨਯਾਮਦ ਬ-ਮੈਂਦਾ ਬ-ਮਰਦਾਨ : ਵਾਰ। ਭਾਵ : ਉਹ ਮਰਦੂਦ ਖ਼ੁਆਜਾ ਜ਼ਫ਼ਰਬੇਗ ਦੀਵਾਰ ਦੀ ਓਟ ਹੇਠ ਹੀ ਰਿਹਾ। ਬਹਾਦਰਾਂ ਵਾਂਗ ਮੈਦਾਨ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਆਇਆ। ਅਗਲੇ ਸ਼ਿਅਰ ਵਿਚ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਫ਼ੁਰਮਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜੇਕਰ ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਲੈਂਦੇ ਤਾਂ ਸਹਿਜੇ ਹੀ ਆਪਣੇ ਤੀਰ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾ ਦਿੰਦੇ। ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਇਸ ਗੱਲ 'ਤੇ ਅਫ਼ਸੋਸ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦਿਆਂ ਲਿਖਿਆ ਹੈ : ਦਰੇਗ਼ਾ! ਅਗਰ ਰੂਏ ਊ ਦੀਦਮੇ। ਬ-ਯਕ ਤੀਰ ਲਾਚਾਰ ਬਖ਼ਸ਼ੀਦਮੇ। ਭਾਵ : ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਦਰੇਗ਼ਾ! (ਅਫ਼ਸੋਸ) ਜੇਕਰ ਮੈਂ ਉਸ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਵੇਖ ਲੈਂਦਾ ਤਾਂ ਇਕ ਤੀਰ ਉਸ ਨੂੰ ਵੀ ਬਖ਼ਸ਼ ਦੇਂਦਾ। ਭਾਵ ਉਸ ਨੂੰ ਵੀ ਪਾਰ ਬੁਲਾ ਦੇਂਦਾ। ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਜੰਗ ਦੇ ਖ਼ੌਫ਼ਨਾਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਬੜੀ ਮੁਹਾਰਤ ਨਾਲ ਇਉਂ ਚਿਤਰਿਆ ਹੈ : ਹਮਾਖ਼ਿਰ ਬਸੇ ਜ਼ਖ਼ਮਿ ਤੀਰੋ ਤੁਫ਼ੰਗ। ਦੋ ਸੂਏ ਬਸੇ ਕੁਸ਼ਤ : ਸ਼ੁਦ ਬੇਦਰੰਗ। ਭਾਵ : ਆਖ਼ਰ ਤੀਰਾਂ ਤੇ ਬੰਦੂਕਾਂ ਦੇ ਫ਼ੱਟ ਖਾ-ਖਾ ਥੋੜ੍ਹੇ ਚਿਰ ਵਿਚ ਹੀ ਦੋਹਾਂ ਪਾਸਿਆਂ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਆਦਮੀ ਮਾਰੇ ਗਏ : ਬਸੇ ਬਾਰ ਬਾਰੀਦ ਤੀਰੋ ਤੁਫ਼ੰਗ। ਜ਼ਿਮੀਂ ਗਸ਼ਤ ਹਮਚੂੰ ਗੂਲੇ ਲਾਲ ਰੰਗ। ਭਾਵ : ਬੰਦੂਕਾਂ ਤੇ ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਏਨੀ ਵਰਖ਼ਾ ਹੋਈ ਕਿ ਧਰਤੀ ਲਹੂ ਨਾਲ ਪੋਸਤ ਦੇ ਫ਼ੁੱਲ ਵਾਂਗ ਲਾਲੋ-ਲਾਲ ਹੋ ਗਈ। ਸਰੋਪਾਇ ਅੰਬੋਹ ਚੰਦਾਂ ਸ਼ੁਦਹ। ਕਿ ਮੈਦਾਂ ਪੁਰ ਅਜ਼ ਗੂ ਓ ਚੋਗਾਂ ਸ਼ੁਦਹ। ਭਾਵ : ਮਾਰੇ ਗਏ ਬੰਦਿਆਂ ਦੇ ਸਿਰ-ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਇਉਂ ਢੇਰ ਲੱਗ ਗਏ, ਜਿਵੇਂ ਖੇਡ ਦਾ ਮੈਦਾਨ ਖਿੱਦੋ-ਖੂੰਡੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਵੇ। (ਭਾਵ ਰਣਭੂਮੀ ਵਿਚ ਸਿਰ ਖਿੱਦੋਆਂ ਵਾਂਗ ਅਤੇ ਲੱਤਾਂ-ਬਾਹਾਂ ਖੂੰਡੀਆਂ ਵਾਂਗ ਖਿਲਰੀਆਂ ਪਈਆਂ ਸਨ।) ਅਗਲੇ ਕੁਝ ਸ਼ਿਅਰਾਂ ਦੇ ਅਰਥ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਹਨ : 39 ਵਾਂ ਸ਼ਿਅਰ : ਤੀਰਾਂ ਦੇ ਕਮਾਨਾਂ ਦੀਆਂ ਟਣਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਚੀਕ-ਚਿਹਾੜਾ ਪੈ ਗਿਆ। 40 ਵਾਂ ਸ਼ਿਅਰ : ਇਸ ਪਿੱਛੋਂ ਮਾਰੂ ਬਰਛਿਆਂ ਨੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗੜਬੜ ਮਚਾ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਵੱਡੇ-ਵੱਡੇ ਸੂਰਮਿਆਂ ਦੇ ਵੀ ਹੋਸ਼ ਗੁੰਮ ਹੋ ਗਏ। 44 ਵਾਂ ਸ਼ਿਅਰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਲਿਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਨਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਰਤਾ ਵਾਲ ਵਿੰਗਾ ਹੋਇਆ ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਕੋਈ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਸ਼ਤਰੂ-ਹਰਤਾ ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਨੇ ਆਪ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ (ਮੁਸੀਬਤ ਵਿਚੋਂ) ਕੱਢ ਲਿਆ। 45 ਵੇਂ ਸ਼ਿਅਰ ਵਿਚ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ, ਚਮਕੌਰ ਦੀ ਘਟਨਾ ਦੇ ਤਿੱਖੇ ਪ੍ਰਤੀਕਰਮ ਵਜੋਂ ਲਿਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਿ ਇਕਰਾਰ ਤੋੜਨ ਵਾਲਾ (ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ) ਟਕੇ ਦਾ ਮੁਰੀਦ ਹੈ ਤੇ ਧਰਮ-ਇਮਾਨ ਨੂੰ ਪਰ੍ਹੇ ਸੁੱਟ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਗੱਲ ਦੀ ਲੜੀ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਰੱਖਦਿਆਂ, ਅਗਲੇ ਹੀ ਸ਼ਿਅਰ ਵਿਚ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਲਿਖਦੇ ਹਨ : ''ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ! ਨਾ ਤੂੰ ਦੀਨ-ਇਮਾਨ ਉਤੇ ਕਾਇਮ ਹੈਂ ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਤੂੰ ਸ਼ਰਾ-ਸ਼ਰੀਅਤ ਦਾ ਪਾਬੰਦ ਹੈਂ। ਨਾ ਤੈਨੂੰ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਪਛਾਣ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਤੇਰਾ ਹਜ਼ਰਤ ਮੁਹੰਮਦ ਉਤੇ ਭਰੋਸਾ ਹੈ।'' 'ਜ਼ਫ਼ਰਨਾਮਾ' ਦੇ ਕੁੱਲ 112 ਸ਼ਿਅਰ ਹਨ। ਤੁਸੀਂ ਵੇਖ ਹੀ ਲਿਆ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਇਤਿਹਾਸਕ ਪੱਤਰ ਵਿਚ ਚਮਕੌਰ ਦੀ ਦਾਸਤਾਨ ਦਾ ਉਭਰਵਾਂ ਸਥਾਨ ਹੈ। ਸਪੱਸ਼ਟ ਹੈ, ਚਮਕੌਰ ਦੀ ਜੰਗ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਦਿਮਾਗ਼ 'ਤੇ ਛਾਈ ਰਹੀ, ਪਰ ਇਹ ਗੱਲ ਵੀ ਦੇਖਣ ਵਾਲੀ ਹੈ ਕਿ ਉਦਾਸੀ, ਝੋਰਾ ਤੇ ਕਲੇਸ਼ ਕਦੇ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨੂਰਾਨੀ ਜਲਾਲ ਦੀ ਤਾਬ ਨਹੀਂ ਝੱਲ ਸਕੇ। ਨਿਮਨ ਦਰਜ ਸ਼ਿਅਰ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਚੜ੍ਹਦੀ ਕਲਾ ਦੀ ਅਤੇ ਰੱਬੀ ਜੋਤ ਹੋਣ ਦੀ ਮੂੰਹ ਬੋਲਦੀ ਤਸਵੀਰ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ : ਚਿਹਾ ਸ਼ੁਦ ਕਿ ਚੂੰ ਬੱਚਗਾਂ ਕੁਸ਼ਤ: ਚਾਰ। ਕਿ ਬਾਕੀ ਬਮਾਂਦਸਤ ਪੇਚੀਦ: ਮਾਰ। ਇਸ ਸ਼ਿਅਰ ਵਿਚ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਸਮੇਂ ਦੇ ਤਾਕਤਵਰ ਹੁਕਮਰਾਨ ਨੂੰ ਇਹ ਕਹਿਣਾ-''ਕੀ ਹੋਇਆ ਜੇ ਮੇਰੇ ਚਾਰ ਬੱਚੇ ਮਾਰੇ ਗਏ, ਅਜੇ ਤਾਂ ਕੁੰਡਲੀਦਾਰ ਨਾਗ (ਭਾਵ ਖ਼ਾਲਸਾ) ਬਾਕੀ ਹੈ।'' ਇਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਹੈਰਾਨੀ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਹੈ ਅਤੇ ਬਾਦਸ਼ਾਹ 'ਤੇ ਜਿੱਤ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਕ ਵੀ ਹੈ। sLhfdq df jfm aqy sLhfdq dI klgI ਕੀ ਫਤਿਹਗੜ੍ਹ ਦੀ ਧਰਤੀ ਸਿਰਫ ਸਿਆਸਤ ਵਿਚ ਇਕ ਦੂਜੇ ਤੇ ਦੁਸ਼ਣਬਾਜੀ ਕਰ ਜੋਗੀ ਹੀ ਰਹਿ ਗਈ? ਜਿਥੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦਾ ਵੱਡਾ ਜੁਲਮ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਫਤਿਹਗੜ੍ਹ ਦੀ ਧਰਤੀ ਤੇ ਲਗਦੇ ਸਹੀਦੀ ਜੋੜ ਮੇਲੇ ਤੇ ਸਿਆਸੀ ਪਾਰਟੀਆਂ ਨੇ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਭੰਡਿਆ ਤੇ ਆਪਣਾ ਉਲੂ ਸਿੱਧਾ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਲਈ ਕਿਹਾ ਜਾਣਾ ਬਣਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਿਆਸਤ ਨੇ ਪੂਰੀ ਤਰਾਂ ਧਰਮ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕਬਜੇ ਵਿਚ ਕਰਕੇ ਧਰਮ ਤੇ ਹਰ ਤਰਾਂ ਦਾ ਜੁਲਮ ਕਰਨ ਦਾ ਤਹਈਆ ਕਰ ਰਖਿਆ ਹੈ। ਹਾਲਾਂ ਕਿ ਇਸ ਮਹਾਨ ਧਰਤੀ ਤੇ ਲੰਗਰਾਂ ਦੀਆਂ ਵੰਨਗੀਆਂ ਵੀ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲੀਆਂ ਪਰ ਇਹ ਵੀ ਜਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਕਿਧਰੇ ਸਿੱਖ ਸਮਾਜ ਅਮਲਾਂ ਤੋਂ ਕੋਰਾ ਸਿੱਖ ਸਮਾਜ ਸਿਰਜ ਕੇ ਇਹ ਤਾਂ ਨਹੀ ਕਰ ਰਿਹਾ ਕਿ ਸਿੱਖੀ ਨੂੰ ਸਿਰਫ ਲੰਗਰਾਂ ਨਾਲ ਹੀ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਸਿਆਸੀ ਪਾਰਟੀਆਂ ਦੇ ਝੂਠੇ ਐਲਾਨ ਸੁਣਨ ਲਈ ਹੀ ਇੰਨੀ ਵੱਡੀ ਕੁਰਬਾਨੀ ਨੂੂੰ ਅੱਖੋ ਪਰੋਖੇ ਕਰ ਰਿਹਾ। ਇਹ ਸਹੀ ਹੈ ਕਿ ਸਿੱਖੀ ਦਾ ਬੂਟਾ ਜੋ ਗੁਰੂ ਸਹਿਬਾਨਾਂ ਨੇ ਗੱਡਿਆ ਸੀ ਉਸ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਪਰਵਾਰ ਤੋਂ ਲੈਕੇ ਆਪਣੇ ਸਿੰਘਾਂ ਦੀਆਂ ਵੀ ਜਾਨਾਂ ਦੀਆਂ ਅਹੁਤੀਆਂ ਪਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ। ਜੋ ਸਹੀਦੀ ਜੋੜ ਮੇਲਾ ਸਿਰਫ ਮੇਲਾ ਬਣ ਕੇ ਰਹਿ ਗਿਆ,ਜਿਥੇ ਕਿ ਹੁਣ ਬਿਗੜੇ ਹੋਏ ਸਰਮਾਏਦਾਰਾਂ ਦੇ ਮੁੰਡੇ ਕੁੜੀਆਂ ਨਾਲ ਵੀ ਚਹੇਡਾਂ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਧਰਤੀ ਤੇ ਸੱਚ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਵਾਪਰਿਆ ਹੋਵੇ ਉਂਜ ਹੀ ਨਹੀ ਜਿਵੇਂ ਹਿੰਦੂ ਸਮਾਜ ਵਿਚ ਸਿਰਫ ਮਿਥਿਹਾਸ ਕਈ ਤਰਾਂ ਦੀਆਂ ਚਮਤਕਾਰੀਆਂ ਹੀ ਦਿਖਾਂਉਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਇਸ ਬਾਰੇ ਕਹਿਣਾ ਬਣਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸੱਚ ਦੇ ਵਾਪਰੇ ਇਤਿਹਾਸ ਮੇਲੇ ਵਿਚ ਸਿਆਸਤ ਝੂਠ ਤੇ ਝੂਠ ਬੋਲਦੀ ਹੈ ਇਹ ਤਾਂ ਹੋਰ ਵੀ ਕਮਾਲ ਹੋ ਗਿਆ ਹੋਰ ਵੀ ਕਮਾਲ ਹੋਗਿਆ। ਇਹ ਸਿਆਸੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪਤਾ ਹੀ ਨਹੀ ਹੈ ਕਿ ਕੁਰਬਾਨੀਆਂ ਕੀ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਇਹ ਤਾਂ ਪੰਜ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਕੁਰਸੀ ਲਈ ਪਤਾ ਨਹੀ ਕੀ ਪਾਪੜ ਵੇਲਦੇ ਹਨ। ਪਤਾ ਨਹੀ ਕੀ ਕੀ ਜੁਲਮ ਕਰਦੇ ਹਨ ਪਤਾ ਨਹੀ ਕੀ ਕੀ ਝੂਠੇ ਐਲਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ ਇਨਾਂ ਨੇ ਤਾਂ ਧਰਮ ਦਾ ਕੁਕਰਮੀਂਕਰਨ ਕਰ ਦਿਤਾ ਹੈ। ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿਚ ਹੋਏ ਇੰਨੇ ਵੱਡੇ ਜੁਲਮ ਦਾ ਇਹ ਵਿਖਿਆਨ ਵੀ ਬੜਾ ਹੀ ਦਰਦਨਾਕ ਹੈ ਆਓ ਇਸ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰੀਏ :- ਸਿੱਖ ਕੌਮ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਸੰਸਾਰ ਦੀਆਂ ਜੁਝਾਰੂ ਕੌਮਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਲਾਸਾਨੀ ਇਤਿਹਾਸ ਹੈ। ਨਿਰਸੰਦੇਹ, ਇਤਿਹਾਸਕ ਧਾਰਾ ਵਿਚ ਕਈ ਹੋਰ ਕੌਮਾਂ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਵੀ ਦੁਸ਼ਵਾਰੀਆਂ, ਕਠਿਨਾਈਆਂ ਅਤੇ ਕੁਰਬਾਨੀਆਂ ਦੀ ਲਾਮਿਸਾਲ ਗਾਥਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਪ੍ਰੰਤੂ ਜਿਹੋ ਜਿਹੇ 'ਪੁਰਜ਼ਾ-ਪੁਰਜ਼ਾ ਕਟ ਮਰੇ' ਦੀ ਜੀਵੰਤ ਉਦਾਹਰਨ ਸਿੱਖ ਕੌਮ ਕੋਲ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਕੋਈ ਦੂਜੀ ਮਿਸਾਲ ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ। ਸਿੱਖ ਕੌਮ ਨੇ ਸ਼ਹਾਦਤ ਦਾ ਸਬਕ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਪਾਕ ਸਫਰ ਤੋਂ ਸਿੱਖਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਜੀ ਦੀ ਸ਼ਹਾਦਤ ਨੇ ਇਸ ਪਾਠ ਦੀ ਦੁਹਰਾਈ ਕਰਕੇ ਫਿਰ ਇਕ ਵਾਰ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਇਹ ਸੰਸਾਰ 'ਜੈਸੇ ਜਲ ਤੇ ਬੁਦਬੁਦਾ ਉਪਜੇ ਬਿਨਸੇ ਨੀਤ' ਵਾਂਗ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ਹੀਦੀ ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਸ਼ਹਾਦਤ ਸੀ ਕਿ 'ਨਾਮ ਰਹਿਓ ਸਾਧੂ ਰਹਿਓ, ਰਹਿਓ ਗੁਰ ਗੋਬਿੰਦ।' ਇਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਇਹ ਸ਼ਹੀਦੀ ਆਪਣੇ ਨਿੱਜੀ ਹਿੱਤਾਂ ਲਈ ਵੀ ਨਾ ਹੋ ਕੇ ਦੀਨਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਸੀ। ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ 'ਖਾਲਸੇ' ਦਾ ਵਿਅਕਤਿਤਵ ਦੇ ਕੇ ਅਬਿਨਾਸ਼ ਅਹਿਸਾਸ ਵਿਚ ਜਿਊਣ ਦਾ ਅਤੇ ਸ਼ਹਾਦਤ ਦਾ ਜਾਮ ਪੀਣ ਦਾ ਗੁਰ ਸਿਖਾ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਖਾਲਸਾ ਮੌਤ ਤੋਂ ਪਾਰ ਹੋ ਕੇ ਜੀਵਨ ਜਿਊਣ ਦਾ ਗੁਰ ਸਿੱਖ ਕੇ ਮੌਤ ਨੂੰ ਮਖੌਲ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਦਸਮ ਪਿਤਾ ਦੇ ਉੱਚੇ ਸੁੱਚੇ ਜੀਵਨ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਹੋ ਕੇ ਚਾਰ ਫੁੱਲਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਕੋਮਲ ਬਾਲ ਹੱਸਦੇ ਹੱਸਦੇ ਕੰਡਿਆਂ ਦੇ ਰਾਹ ਤੁਰਦੇ ਸ਼ਹੀਦੀ ਦਾ ਤਾਜ਼ ਆਪਣੇ ਸਿਰਾਂ 'ਤੇ ਸਜਾ ਗਏ। ਵਿਛੋੜਾ : ਸਰਸਾ ਨਦੀ ਦਾ ਕਿਨਾਰਾ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ 1704 ਈਸਵੀ ਦੇ ਸਰਦ ਮਹੀਨੇ 21 ਦਸੰਬਰ ਦੀ ਕਾਲੀ ਰਾਤ ਨੂੰ ਆਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਕਿਲਾ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ, ਇੱਥੋਂ ਹੀ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿਛੋੜੇ ਦੀ ਦਰਦਨਾਕ ਦਾਸਤਾਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੋਈ। ਕਿਲਾ ਛੱਡਣ ਵਾਲੀ ਰਾਤ ਕਹਿਰ ਦੀ ਠੰਡ ਤੇ ਉੱਤੇ ਹੋ ਰਹੀ ਵਰਖਾ ਦੇ ਵਿਚ ਹੀ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ, ਮਾਤਾ ਗੁਜਰੀ, ਚਾਰ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦੇ ਅਤੇ 1500 ਸਿੰਘਾਂ ਸਮੇਤ ਅਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਤੋਂ ਨਿਕਲ ਤੁਰੇ। ਜਦੋਂ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਆਪਣੇ ਦਲ ਨਾਲ ਸਰਸਾ ਨਦੀ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਪਹੁੰਚੇ ਤਾਂ ਪਿੱਛੋਂ ਮੁਗਲਾਂ ਦੀਆਂ ਫ਼ੌਜਾਂ ਅਤੇ ਪਹਾੜੀ ਰਾਜਿਆਂ ਨੇ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਹੱਲਾ ਬੋਲ ਦਿੱਤਾ। ਇਕ ਪਾਸੇ ਸਰਸਾ ਨਦੀ ਵਿਚ ਹੜ੍ਹ ਆ ਗਿਆ ਸੀ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਠਾਠਾਂ ਮਾਰਦਾ ਫੌਜਾਂ ਦਾ ਇਕੱਠ ਸਿੰਘਾਂ ਨੂੰ ਘੇਰਾ ਪਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਸਰਸਾ ਨਦੀ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਘਮਸਾਨ ਦਾ ਯੁੱਧ ਹੋਇਆ। ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੈਂਕੜੇ ਸਿੱਖ ਘੋੜਿਆਂ ਸਮੇਤ ਦਰਿਆ ਵਿਚ ਕੁੱਦ ਪਏ। ਇਥੇ ਭੱਜ ਦੌੜ ਤੇ ਹਫੜਾ ਦਫੜੀ ਵਿਚ ਮਾਤਾ ਗੁਜਰੀ ਅਤੇ ਛੋਟੇ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਤੋਂ ਵਿਛੜ ਗਏ। ਚਮਕੌਰ ਦੀ ਗੜੀ : ਸ਼ਹਾਦਤ ਦਾ ਜਾਮ ਸਰਸਾ ਨਦੀ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਤੋਂ ਵਿਛੜ ਕੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਵੱਡੇ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਿਆਂ ਅਤੇ ਸਾਥੀ ਸਿੰਘਾਂ ਨਾਲ ਚਮਕੌਰ ਦੀ ਕੱਚ ੀ ਗੜ੍ਹੀ ਵਿਚ ਜਾ ਪਹੁੰਚੇ। ਪਹਾੜੀ ਰਾਜਿਆਂ ਨੇ ਧੋਖਾਧੜੀ ਦੇ ਜੋ ਕੰਡੇ ਦਸਮ ਪਿਤਾ ਦੇ ਰਾਹ ਵਿਚ ਬੀਜੇ ਉਸ ਨੂੰ ਚੁਗਦਿਆਂ ਸਿੱਖੀ ਨੂੰ ਜੀਊਂਦਾ ਰੱਖਣ ਲਈ ਪੂਰੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਵਾਰਨ ਦੀ ਮਿਸਾਲ ਕਿਤਿਓਂ ਲੱਭਿਆ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ। ਔਰੰਗਜੇਬੀ ਚਾਲ ਨੂੰ ਭਾਂਬਦਿਆਂ ਸਾਹਿਬ-ਏ-ਕਮਾਲ ਚਮਕੌਰ ਦੀ ਗੜ੍ਹੀ ਵਿਚ ਜਾ ਕੇ ਖਲੋਤੇ। ਕੁੱਤਿਆਂ ਵਾਂਗ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਪੈੜਾਂ ਸੁੰਘਦਿਆਂ ਮੁਗਲ ਫੌਜਾਂ ਨੇ ਚਮਕੌਰ ਦੀ ਹਵੇਲੀ ਨੂੰ ਚਾਰੇ ਪਾਸਿਓਂ ਆ ਘੇਰਾ ਪਾਇਆ ਤਾਂ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਨਾਲ ਭੁੱਖੇ ਪਿਆਸੇ ਤੇ ਅਸਲੇ ਤੋਂ ਥੁੜ੍ਹੇ ਹੋਏ ਪਰ ਸਿੱਖੀ ਸਿਦਕ ਦੇ ਪੂਰੇ ਕੇਵਲ ਚਾਲੀ ਸਿੰਘ ਤੇ ਦੋ ਵੱਡੇ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦੇ ਹੀ ਸਨ। ਜਦ ਸਿੰਘ ਸ਼ਹੀਦੀਆਂ ਪਾ ਗਏ ਤਾਂ 13 ਸਾਲਾ ਦੇ ਵੱਡੇ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦੇ ਬਾਬਾ ਅਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਪਾਸੋਂ ਯੁੱਧ ਭੂਮੀ ਵਿਚ ਜਾਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਮੰਗੀ। ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਮੈਕ ਲਿਫ ਅਨੁਸਾਰ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਾ ਅਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨਾਲ ਧਿਆਨ ਸਿੰਘ, ਮੁੱਖਾ ਸਿੰਘ, ਆਲਿਮ ਸਿੰਘ, ਬੀਰ ਸਿੰਘ ਤੇ ਜਵਾਹਰ ਸਿੰਘ ਪੰਜ ਹੋਰ ਯੋਧੇ ਸਨ। ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਾ ਅਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਏਨੀ ਬਹਾਦਰੀ ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਲੜਿਆ & |